Rig Veda 10.70.5: Mandala 10, Sukta 70, Mantra 5

Sukta 10.70

Rishi: Traditionally attributed to Vādhryaśva (continuation into RV 10.70 opening Agni-invocation)

Devata: Dvāras (the divine Doors, often linked with Uṣas/ritual openings)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

दिवो वा सानु स्पृशता वरीयः पृथिव्या वा मात्रया वि श्रयध्वम् । उशतीर्द्वारो महिना महद्भिर्देवं रथं रथयुर्धारयध्वम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.70.5

Transliteration

divó vā sānú spṛśátā várīyaḥ pṛthivyā́ vā mā́trayā ví śrayadhvam | uśatī́r dvā́ro mahinā́ mahádbhir deváṃ ráthaṃ ratha-yúr dhārayadhvam ||

Translation

దివ్యమైన ఆకాశ శిఖరపు విశాల శిరస్సును స్పర్శించండి; లేదా భూమి యొక్క ప్రమాణముచొప్పున మీరే విస్తరించండి. ఓ ఉషస్సు (ప్రభాత) యొక్క ఇష్టద్వారాలారా, మహిమచేత మహత్తరులారా—యజ్ఞయాత్ర రథయుజ్ (రథసారథి) కొరకు దేవరథాన్ని ధారించండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दिवः: of/from heaven
• दिवः: Apādāna (स्रोत/उद्गम-भाव: ‘from/of heaven’)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ- ‘स्वर्ग/द्युलोक’)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• सानु: ridge/summit
• सानु: Karma
• Type: Noun
• Root: सानु (प्रातिपदिक)

• स्पृशत: touch (you all)!
• स्पृशत: Kriyā (आज्ञा) / कर्म-सम्बन्ध
• Type: Verb
• Root: स्पृश्

• वरीयः: the higher/better (place)
• वरीयः: Karma (विशेषणम् सानु) / Adhikaraṇa-भावानुगत
• Type: Adjective
• Root: वरि/वर् (प्रातिपदिक: वरीयस्- ‘श्रेष्ठतर/अधिक’)

• पृथिव्याः: of/from the earth
• पृथिव्याः: Apādāna (स्रोत/सम्बन्ध: ‘of/from earth’)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• मात्रया: by measure; with a measure
• मात्रया: Karaṇa (माप/परिमाणेन) / साधन
• Type: Noun
• Root: मात्रा (प्रातिपदिक) < √मा ‘मापन’

• वि: apart/forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• श्रयध्वम्: rest/lean; take your place (you all)!
• श्रयध्वम्: Kriyā (आज्ञा) / Adhikaraṇa-सम्बन्ध
• Type: Verb
• Root: श्रि

• उशतीः: desiring; eager
• उशतीः: Kartā (द्वाराः)
• Type: Adjective
• Root: उशती (प्रातिपदिक) < √वश्/उश् ‘इच्छा/काम’ (वेद.)

• द्वारः: doors/gates
• द्वारः: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्वार्/द्वार (प्रातिपदिक)

• महिना: by greatness; with might
• महिना: Karaṇa (महत्त्वेन/महिम्ना)
• Type: Noun
• Root: महिन्/महिना (प्रातिपदिक) < √महि ‘महत्त्व’

• महद्भिः: with great (ones/means)
• महद्भिः: Karaṇa (महद्भिः = ‘with great (powers/means)’)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• देवम्: the divine; the godly
• देवम्: Karma (रथम् विशेषयति/देवस्य वा)
• Type: Noun/Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• रथयुः: the charioteer; chariot-driver
• रथयुः: Kartā (धारयध्वम् इत्यस्य) / सम्बोधन-भावानुगत
• Type: Noun
• Root: रथयु (प्रातिपदिक) < रथ + यु (यु ‘संयोजन/प्रेरण’), ‘रथ-चालक/रथ-योजक’

• धारयध्वम्: hold/support (you all)!
• धारयध्वम्: Kriyā (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: धृ