Rig Veda 10.6.1: Mandala 10, Sukta 6, Mantra 1

Sukta 10.6

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

अयं स यस्य शर्मन्नवोभिरग्नेरेधते जरिताभिष्टौ । ज्येष्ठेभिर्यो भानुभिॠषूणां पर्येति परिवीतो विभावा ॥

Transliteration

ayáṃ sá yásya śármann ávobhir agnér édhaté jaritā́bhiṣṭau | jyéṣṭhebhir yó bhānúbhir ṛṣūṇā́ṃ páryeti párivīto vibhā́vā ||

Translation

ఇతడే అతడు—అతని శర్మన్ (ఆశ్రయం) లో, అతని రక్షక శక్తులతో, స్తోతా అగ్నికి అభిష్టమైన స్తుతిలో వృద్ధి చెందుతాడు. విభావానుడు, పరివీతుడు, తన జ్యేష్ఠ కిరణాలతో ఋషుల చుట్టూ సంచరిస్తాడు—సర్వప్రకాశక అగ్ని.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शर्मन्: shelter, protection
• शर्मन्: Karma (object of ‘find/obtain’ implied) / Adhikaraṇa (as ‘in protection’ by sense)
• Type: Noun
• Root: शर्मन् (प्रातिपदिक)

• अवोभिः: with helps, with favors
• अवोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• एधते: grows, prospers, is kindled
• एधते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: एध् (धातु)

• जरिता: the singer, praiser
• जरिता: Kartā
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; कर्तृ-नाम)

• अभिष्टौ: in/at the invocation (praise)
• अभिष्टौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अभिष्टु (प्रातिपदिक; ‘invocation/praise’)

• ज्येष्ठेभिः: with the eldest/foremost (ones)
• ज्येष्ठेभिः: Karaṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भानुभिः: with beams, with rays
• भानुभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• ऋषूणाम्: of the seers
• ऋषूणाम्: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ऋषु (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: Upasarga/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• एति: goes
• एति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• परि: around
• परि: Upasarga/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• वीतः: surrounded, encompassed
• वीतः: Kartā (as predicate of ‘यः’) / Viśeṣaṇa
• Type: Adjective/Participle
• Root: वि + इ (धातु) → वीत (कृदन्त; PPP)

• विभावा: all-shining, radiant
• विभावा: Kartā (apposition to ‘यः’) / Viśeṣaṇa
• Type: Adjective (epithet)
• Root: वि + भा (धातु) → विभाव (प्रातिपदिक)