Rig Veda 10.44.8 — Mandala 10, Sukta 44, Mantra 8

Sukta 10.44

Devata: Indra (implied by vṛṣan, Soma-drinking, world-stirring feats)

Chandas: Trishtubh (likely; RV 10 frequently uses triṣṭubh in heroic-indraic verses)

Samhita Patha (Devanagari)

गिरीँरज्रान्रेजमानाँ अधारयद्द्यौः क्रन्ददन्तरिक्षाणि कोपयत् । समीचीने धिषणे वि ष्कभायति वृष्णः पीत्वा मद उक्थानि शंसति ॥

Transliteration

girī́ṁr ajrā́n rejámānāṁ adhārayad dyáuḥ krándad antárikṣāṇi kopayat | samīcīné dhiṣáṇe ví ṣkabhāyati vṛ́ṣṇaḥ pītvā́ máda ukthā́ni śaṃsati ||

Translation

అతడు కంపించే పర్వతాలనూ వణికే శిఖరాలనూ ధారించాడు; ద్యౌః (స్వర్గం) స్వయంగా కేక వేసింది, అంతరిక్ష ప్రాంతాలు కల్లోలమయ్యాయి. సమీచీన ధిషణే (ప్రేరణ యొక్క ద్వయ-శక్తులు)లో అతడు విస్తారమైన దృఢ ఆధారాన్ని స్థాపిస్తాడు; వృషణ్, మద/మధు (పరవశ-రసం) త్రాగి, ఉక్థాని (స్తుతిగీతాలు)ను ప్రకటిస్తాడు.

Word by Word

• गिरीन्: mountains
• गिरीन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गिरि-

• अज्रान्: unbroken/firm (solid)
• अज्रान्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अज्र-

• रेजमानान्: trembling, shaking
• रेजमानान्: कर्म
• Type: Participle (Adjective)
• Root: रेजमान- (रेज् धातोः वर्तमानकृदन्तः)

• अधारयत्: he held up, supported
• अधारयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धृ

• द्यौः: the Heaven (sky)
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ-

• क्रन्दत्: cried out, roared
• क्रन्दत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्रन्द्

• अन्तरिक्षाणि: the mid-regions, atmospheres
• अन्तरिक्षाणि: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष-

• कोपयत्: he agitated, made (them) rage
• कोपयत्: क्रिया
• Type: Verb (causative)
• Root: कुप् (णिच्) → कोपय

• समीचीनॆ: in the fitting/right (place/state)
• समीचीनॆ: अधिकारण
• Type: Adjective
• Root: समीचीन-

• धिषणे: in/at Dhīṣaṇā (inspiration; also a goddess of inspiration)
• धिषणे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: धिषणा-

• वि: apart, asunder (intensifier with the verb)
• वि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि

• ष्कभायति: he props apart, braces, supports
• ष्कभायति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्कभ् (वि +) → (वि)ष्कभाय

• वृष्णः: of the bull (i.e., the mighty one)
• वृष्णः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वृषन्-

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: पूर्वकालक्रिया
• Type: Gerund (absolutive)
• Root: पा (पिबति) → पीत्वा

• मदः: intoxication, exhilaration
• मदः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मद-

• उक्थानि: hymns of praise (ukthas)
• उक्थानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: उक्थ-

• शंसति: he proclaims, recites/praises
• शंसति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शंस्