Rig Veda 10.44.2: Mandala 10, Sukta 44, Mantra 2

Sukta 10.44

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

सुष्ठामा रथः सुयमा हरी ते मिम्यक्ष वज्रो नृपते गभस्तौ । शीभं राजन्त्सुपथा याह्यर्वाङ्वर्धाम ते पपुषो वृष्ण्यानि ॥

Transliteration

suṣṭhāmā́ ráthaḥ su-yámā hárī te mimyákṣa vájro nṛpate gábhastau | śībháṃ rājann su-páthā yāhy arvā́ṅ vardhā́ma te papúṣo vṛ́ṣṇyāni ||

Translation

నీ రథము సుస్థిరంగా స్థాపితమై ఉంది; నీ రెండు హరి (అశ్వములు) సుయమంగా నడిపబడుతున్నాయి; హే నృపతే, నీ వజ్రము నీ గభస్తౌ (పట్టులో) దృఢంగా నిలిచింది. హే రాజా, శుభపథముల ద్వారా వేగంగా మా వైపు రా; నీవు పానము చేయుచుండగా, నీ వృష్ణ్య (వీర్యశక్తులను) మేము వృద్ధి చేస్తాము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सु॒ष्ठामा॒: well-standing, firmly set
• सु॒ष्ठामा॒: Kartā (रथः-सम्बद्धः)
• Type: Adjective
• Root: सु- + स्थामन् (प्रातिपदिक) < √स्था

• रथः: the chariot
• रथः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• सु॒यमा॒: well-reined, well-controlled
• सु॒यमा॒: Kartā (हरी-सम्बद्धः)
• Type: Adjective
• Root: सु- + यम (प्रातिपदिक) < √यम्

• हरी: the two bay steeds
• हरी: Kartā
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मिम्यक्ष: has become ready/has been set (in place)
• मिम्यक्ष: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √म्यक्स्/म्यच् (वेदिक; ‘to be fixed/firm, to be set in motion/ready’)

• वज्रः: the thunderbolt
• वज्रः: Kartā (मिम्यक्ष इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• नृपते: O lord of men
• नृपते: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)

• गभस्तौ: in the hand/grasp
• गभस्तौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक)

• शीभम्: swiftly
• शीभम्: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Adverb (indeclinable use of neut. acc.)
• Root: शीभ (प्रातिपदिक)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• सुपथा: by a good path
• सुपथा: Karaṇa
• Type: Adverbial (instr.)
• Root: सु- + पथ (प्रातिपदिक)

• याहि: go
• याहि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √या

• अर्वाङ्: hither, toward us
• अर्वाङ्: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable/Adverb
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक)

• वर्धाम: may I increase / strengthen
• वर्धाम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वृध्

• ते: for you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• पपुषः: of you who have drunk (Soma)
• पपुषः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Participle (perfect) used adjectivally
• Root: √पा (पिबति) → पपुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• वृष्ण्यानि: manly powers, heroic strengths
• वृष्ण्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: वृष्ण्य (प्रातिपदिक) < वृषन्