
Sukta 10.40
Aśvinau
ఈ సూక్తం ఉషస్సుని అనుసరించి సంచరించే దివ్య వైద్యులైన అశ్వినౌలను అత్యవసరంగా, స్నేహపూర్వకంగా ఆహ్వానిస్తుంది—“ఇప్పుడు మీరు ఎక్కడున్నారు? ఈ రోజు మిమ్మల్ని ఎవరు స్వీకరిస్తున్నారు?” అని ప్రశ్నిస్తుంది. వారి వేగవంతమైన రథాన్ని, వంశం వంశానికి విస్తరించే ఉపకారశీలతను, ప్రసిద్ధ రక్షణకార్యాలను స్తుతిస్తుంది—బలహీనులకు ఉపశమనం, అసహాయులకు రక్షణ, అడ్డంకులైన ‘ఆవరణాలు/మూసివేతలు’ తెరచి సంపదా-చికిత్సా ప్రవాహం సాగేటట్లు చేయడం. కవి లక్ష్యం ఉషస్సు సమయాన (ప్రాతఃకాలంలో) యజమాని గృహానికి ఆ దివ్య జంటను ఆకర్షించి, శాంతి, క్షేమం, మరియు జీవిత మార్పుల దశలను విజయంగా దాటే అనుగ్రహాన్ని పొందడం.
Mantra 1
रथं यान्तं कुह को ह वां नरा प्रति द्युमन्तं सुविताय भूषति । प्रातर्यावाणं विभ्वं विशेविशे वस्तोर्वस्तोर्वहमानं धिया शमि ॥
ఓ ఇద్దరు వీర నరులారా, మీ కదులుతున్న రథాన్ని—సుఖప్రద గమనార్థమైన మీ ప్రకాశవంతమైన బలాన్ని—ఎవరు స్వాగతిస్తారు? మీరు ప్రాతఃకాలంలో వచ్చేవారు, సర్వవ్యాపకులు, ప్రతి కులాన్ని సందర్శించేవారు, ప్రతి ఉషస్సు ప్రతి సంధ్యలో ముందుకు మోసుకుపోయేవారు—మా ధియా (ధ్యాన-చింతన) లో మిమ్మల్ని శాంతింపజేద్దాం; మీ రాక మా అంతరంలో శాంతిని స్థిరపరచుగాక.
Mantra 2
कुह स्विद्दोषा कुह वस्तोरश्विना कुहाभिपित्वं करतः कुहोषतुः । को वां शयुत्रा विधवेव देवरं मर्यं न योषा कृणुते सधस्थ आ ॥
హే అశ్వినౌ! నిజంగా రాత్రి మీరు ఎక్కడ ఉంటారు, ఉషస్సమయంలో ఎక్కడ? మీరు మీ సన్నిహిత సంగమాన్ని ఎక్కడ చేస్తారు, ఎక్కడ విశ్రాంతి పొందుతారు? మీ సఖ్యతాసనాన్ని ఎవరు సిద్ధం చేస్తారు—విధవ దేవరుణ్ని కోరినట్లు, యువతి తన ప్రియుణ్ని సిద్ధం చేసినట్లు—మీరు ఈ సామాన్య సదనానికి, ఈ సమవాసస్థానానికి రావడానికి?
Mantra 3
प्रातर्जरेथे जरणेव कापया वस्तोर्वस्तोर्यजता गच्छथो गृहम् । कस्य ध्वस्रा भवथः कस्य वा नरा राजपुत्रेव सवनाव गच्छथः ॥
ప్రాతఃకాలంలో మీరు వణికే వృద్ధస్త్రీలా మేల్కొంటారు; అలాగే సాయంకాలం సాయంకాలం, ఉషస్సు ఉషస్సు, హే యజనీయులారా, మీరు గృహానికి వెళ్తారు. మీరు ఎవరి సన్నిహిత సహచరులు, ఎవరివో, హే నరవీరులారా? రాజపుత్రులవలె మీరు సవనాలకు—సోమనిష్పీడనాలకు—వెళ్తారు.
Mantra 4
युवां मृगेव वारणा मृगण्यवो दोषा वस्तोर्हविषा नि ह्वयामहे । युवं होत्रामृतुथा जुह्वते नरेषं जनाय वहथः शुभस्पती ॥
మీరు ఇద్దరూ, అడవిమృగాన్ని వెదకే వేటగాళ్లవలె, రాత్రి మరియు ఉషస్సమయంలో హవిసుతో మేము పిలుస్తాము. హే శుభస్పతులారా, ఋతువుకు అనుగుణంగా, విధిక్రమంగా, హోతృ జుహూతో ఆహుతి సమర్పించినప్పుడు, ‘నరేష’—నరబలం, వీరసారం—ను ప్రజల వద్దకు మీరు మోసుకువెళ్తారు.
Mantra 5
युवां ह घोषा पर्यश्विना यती राज्ञ ऊचे दुहिता पृच्छे वां नरा । भूतं मे अह्न उत भूतमक्तवेऽश्वावते रथिने शक्तमर्वते ॥
హే అశ్వినౌ! రాజకుమార్తె ఘోషా, అన్వేషణలో సంచరిస్తూ, మీతో పలికింది; హే నరవీరులారా, ఆమె ఇలా అడిగింది—“నా పగటిలో సన్నిహితులై ఉండండి, నా రాత్రిలోనూ సన్నిహితులై ఉండండి; అశ్వవంతునికి, రథికునికి, ధావకునికి సామర్థ్యం ఇవ్వండి—ముందుకు సాగే జీవనానికి బలం ప్రసాదించండి.”
Mantra 6
युवं कवी ष्ठः पर्यश्विना रथं विशो न कुत्सो जरितुर्नशायथः । युवोर्ह मक्षा पर्यश्विना मध्वासा भरत निष्कृतं न योषणा ॥
హే అశ్వినౌ! మీరు ఇద్దరూ కవి-శక్తులు; రథాన్ని చుట్టూ సంచరిస్తూ ప్రజలను కాపాడుతారు—కుత్సుడు స్తోత్రకర్తను నాశనం నుండి రక్షించినట్లుగా. హే అశ్వినౌ, మీ చుట్టూ వేగంగా మధుమయ ఆనందం విరాజిల్లుతుంది; దానిని ఇక్కడికి తీసుకురండి—సుసిద్ధంగా సిద్ధం చేసిన ‘నిష్కృత’ (విముక్త/ప్రకటిత) దానిని ఒక యువతి ముందుకు తెచ్చినట్లుగా.
Mantra 7
युवं ह भुज्युं युवमश्विना वशं युवं शिञ्जारमुशनामुपारथुः । युवो ररावा परि सख्यमासते युवोरहमवसा सुम्नमा चके ॥
మీరిద్దరే భుజ్యువును (విపత్తు నుండి) తిరిగి తెచ్చారు; హే అశ్వినౌ, మీరిద్దరే వశను (అలాగే) చేర్చారు; ఆకాంక్షతో ఉన్న శింజారను మీరిద్దరే సమీపానికి తీసుకొచ్చారు. మీ చుట్టూ నాదమయులు సఖ్యభావంలో ఆసీనులవుతారు; మీ అవస (సహాయం) ద్వారా నేను నా కోసం సుమ్నం—కల్యాణకర అనుగ్రహం—సాధించుకుంటాను.
Mantra 8
युवं ह कृशं युवमश्विना शयुं युवं विधन्तं विधवामुरुष्यथः । युवं सनिभ्यः स्तनयन्तमश्विनाप व्रजमूर्णुथः सप्तास्यम् ॥
మీరు బలహీనునికి సహాయం చేస్తారు; ఓ అశ్వినౌ, మీరు శయువునికీ తోడ్పడ్డారు; విధవత్వం గ్రసించకుండా యజమాని/ఉపాసకుని మీరు రక్షిస్తారు. ఓ అశ్వినౌ, లాభార్థుల కోసం గర్జనమయ వ్రజం (ఆవరణం/వేడి)—సప్తాస్యం (ఏడు-ముఖం)—మీరు తెరిచి విడిచేస్తారు.
Mantra 9
जनिष्ट योषा पतयत्कनीनको वि चारुहन्वीरुधो दंसना अनु । आस्मै रीयन्ते निवनेव सिन्धवोऽस्मा अह्ने भवति तत्पतित्वनम् ॥
కన్య జన్మిస్తుంది; యువకుడు (కనీణక) ఆమె వైపు ఎగిరి/ధావించి వస్తాడు; సుందర-హనువులు (చారుహన్వీ) గల శక్తులు కర్మ-కౌశలం (దంసనా)ను అనుసరిస్తాయి. అతనికోసం ప్రవాహాలు దిగువ వాలుదారికి వెళ్లినట్లు ప్రవహిస్తాయి; ఆ దినమే అతనికి పతిత్వం—అధికార/స్వామ్య స్థితి—ఉద్భవిస్తుంది.
Mantra 10
जीवं रुदन्ति वि मयन्ते अध्वरे दीर्घामनु प्रसितिं दीधियुर्नरः । वामं पितृभ्यो य इदं समेरिरे मयः पतिभ्यो जनयः परिष्वजे ॥
వారు జీవించి ఉన్నవానికోసం విలపిస్తారు; అధ్వర (యజ్ఞం)లో వారు రూపాంతరం చెందుతారు; నరులు దీర్ఘ ప్రసృతి—దీర్ఘ ప్రయాణ-మార్గం—వెంట తమ ధీ (చింతన)ను నిలుపుతారు. ఈ గమనాన్ని ఇలాగా ప్రేరేపించేవారు పితృభ్యులకు ప్రియులు; జనయః (భార్యలు) ఆనందంతో తమ పతులను ఆలింగనం చేస్తారు.
Mantra 11
न तस्य विद्म तदु षु प्र वोचत युवा ह यद्युवत्याः क्षेति योनिषु । प्रियोस्रियस्य वृषभस्य रेतिनो गृहं गमेमाश्विना तदुश्मसि ॥
మేమది తెలియము—దానిని మాకు స్పష్టంగా చెప్పండి: యువశక్తి యువతியின் యోనులలో (గర్భ-ఆధారాలలో) ఎలా నివసిస్తుంది? హే అశ్వినౌ, కాంతి-బీజంతో సమృద్ధమైన ప్రియ వృషభుని గృహానికి మేము వెళ్లదలచుకున్నాము—అదే మా ఆకాంక్ష.
Mantra 12
आ वामगन्त्सुमतिर्वाजिनीवसू न्यश्विना हृत्सु कामा अयंसत । अभूतं गोपा मिथुना शुभस्पती प्रिया अर्यम्णो दुर्याँ अशीमहि ॥
హే వాజినీవసూ (సమృద్ధి-అధిపతులు) అశ్వినౌ, మీ వద్దకు సుమతి (సద్బుద్ధి) వచ్చింది; హృదయాలలో కోరికలు స్థాపితమయ్యాయి. హే శుభస్పతీ, యుగలమై గోపా (రక్షకులు) అవండి; ఆర్యమన్ యొక్క ప్రియ ద్వారాలను మేము చేరుదుముగాక.
Mantra 13
ता मन्दसाना मनुषो दुरोण आ धत्तं रयिं सहवीरं वचस्यवे । कृतं तीर्थं सुप्रपाणं शुभस्पती स्थाणुं पथेष्ठामप दुर्मतिं हतम् ॥
హే ఇద్దరూ, మనుష్యుల గృహంలో ఆనందిస్తూ, వాక్సేవకునికి సహవీర (వీరశక్తితో కూడిన) రయి—సమృద్ధి—నివ్వండి. హే శుభస్పతీ, తీర్థాన్ని (దాటే స్థలం) సుప్రపాణం (సుజలసమృద్ధం) చేయండి; మార్గాన్ని అడ్డుకునే మొద్దులా నిలిచిన దుర్మతిని (కుమతి) కొట్టి తొలగించండి.
Mantra 14
क्व स्विदद्य कतमास्वश्विना विक्षु दस्रा मादयेते शुभस्पती । क ईं नि येमे कतमस्य जग्मतुर्विप्रस्य वा यजमानस्य वा गृहम् ॥
ఈ రోజు నిజంగా ఎక్కడ, ఇంకా ఏ ఏ ప్రజల మధ్య, ఓ అశ్వినౌ—ఓ దస్రౌ, ఓ శుభస్పతీ—మీరు ఇద్దరూ ఆనందిస్తారు? ఇక్కడ మిమ్మల్ని ఎవరు ఆపి ఉంచారు—ఎవరి గృహానికి మీరు ఇద్దరూ వెళ్లారు: విప్రుని (ఋషి) గృహమా, లేక యజమానుని గృహమా?
The Aśvinau are twin Vedic deities who arrive at dawn in a radiant chariot. They are praised as swift helpers, healers, and protectors who respond quickly to human prayers.
It asks the Aśvins to come to the worshipper, bring peace of mind, protect life and household, and remove obstacles so one can move forward with ‘suvitā’—a good and safe passage.
Because the hymn is an invitation. By asking where they are and whose house they have chosen, the poet intensifies the call so the Aśvins turn their attention and blessings toward the reciter’s home and ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.