Rig Veda 10.180.3 — Mandala 10, Sukta 180, Mantra 3
Sukta 10.180
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र क्षत्रमभि वाममोजोऽजायथा वृषभ चर्षणीनाम् । अपानुदो जनममित्रयन्तमुरुं देवेभ्यो अकृणोरु लोकम् ॥
Transliteration
índra kṣatrám abhí vāmám ójo ’jāyathā vṛṣabha carṣaṇī́nām | apā́nudo jánam amitra-yántam urúṃ devébhyo akṛṇor u lokám ||
Translation
హే ఇంద్రా, ప్రియమైన క్షత్ర-బలంలో—ఆ వామ (మంగళ) ఓజస్సు నీలో జనించింది; హే ప్రజల వృషభా, నీవు అందులోనే జన్మించావు. శత్రుభావంతో కదిలే జనసమూహాన్ని నీవు అపానుదిత (దూరం) చేస్తావు; దేవుల కొరకు నీవు విశాలమైన లోకాన్ని—విస్తారమైన క్షేత్రాన్ని—సృష్టించావు.
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्षत्रम्sovereign power, dominion
क्षत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वामम्desirable, excellent (thing)
वामम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootवाम (प्रातिपदिक)
ओजःstrength, vigor
ओजः:
कर्ता
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
अजायथाःyou were born / came into being
अजायथाः:
—
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
वृषभO Bull (mighty one)
वृषभ:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
चर्षणीनाम्of the peoples / of the tribes
चर्षणीनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootचर्षणि (प्रातिपदिक)
अपानुदःthe repeller, the one who drives away
अपानुदः:
कर्ता
TypeAdjective/Agent noun
Rootअप + नुद् (धातु) → अपानुद् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
जनम्the people, folk
जनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
अमित्रयन्तम्acting as an enemy, hostile
अमित्रयन्तम्:
विशेषण (जनम्) / कर्म
TypeParticiple (present)
Rootअमित्रय (नामधातु/धातु-प्रातिपदिक) < अमित्र (प्रातिपदिक)
उरुम्wide, broad
उरुम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अकृणोःyou made, you fashioned
अकृणोः:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
उindeed, and
उ:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootउ (निपात)
लोकम्world, realm, space
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.