
Sukta 10.173
Royal/Sovereign principle (Rāṣṭra; supported by Indra/Varuṇa/Bṛhaspati/Agni later in the hymn)
ఈ చిన్న సూక్తం ‘రాష్ట్ర’ (సార్వభౌమాధికారం) కోసం చేసే మంత్ర-ప్రార్థన. ఇది పాలకుణ్ని (లేదా పాలనాధికార సూత్రాన్ని) ధృవమైన, కదలని స్థిరత్వంలో ఆచారపూర్వకంగా ‘స్థాపించి’, రాజ్యం చేతుల నుంచి జారిపోకుండా కాపాడాలని కోరుతుంది. రాజకీయ క్రమాన్ని విశ్వక్రమంతో సమన్వయపరుస్తూ—ఆకాశం, భూమి, పర్వతాలు, చలనమయ జగత్తును దృఢత్వానికి ఆదర్శాలుగా ఆహ్వానిస్తుంది—తదనంతరం సోముడు, ఇంద్రుడు (పరంపరలో తరువాత వరుణుడు, బృహస్పతి, అగ్ని వంటి రాజదేవతల సహాయంతో) ప్రజల స్వచ్ఛంద విధేయతను, కప్పం/నివాళిని స్థిరపరచాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantra 1
आ त्वाहार्षमन्तरेधि ध्रुवस्तिष्ठाविचाचलिः । विशस्त्वा सर्वा वाञ्छन्तु मा त्वद्राष्ट्रमधि भ्रशत् ॥
నేను నిన్ను ఇక్కడికి ఆకర్షించి తెచ్చాను—లోనికి ప్రవేశించు. ధ్రువంగా, అచలంగా నిలుచు. సమస్త ప్రజలు నిన్ను కోరుకొనుగాక; నీ నుండి నీ రాష్ట్రం జారిపోక—నీ అంతఃరాజ్యం స్థిరత్వంలో ధారితమగుగాక.
Mantra 2
इहैवैधि माप च्योष्ठाः पर्वत इवाविचाचलिः । इन्द्र इवेह ध्रुवस्तिष्ठेह राष्ट्रमु धारय ॥
ఇక్కడే నిజంగా నిన్ను స్థాపించుకో; జారిపోకు. పర్వతంలా అచలంగా ఉండు. ఇంద్రునివలె ఇక్కడ ధ్రువంగా నిలుచు; ఇక్కడే రాష్ట్రం—సువ్యవస్థిత అధిరాజ్యం—ధారించు.
Mantra 3
इममिन्द्रो अदीधरद्ध्रुवं ध्रुवेण हविषा । तस्मै सोमो अधि ब्रवत्तस्मा उ ब्रह्मणस्पतिः ॥
ఇతనిని ఇంద్రుడు ధ్రువమైన హవిస్తో ధ్రువంగా చేశాడు. అతనికి సోముడు సమ్మతి వాక్యాన్ని పలికాడు; అతనికే బ్రహ్మణస్పతিও వాక్యాన్ని పలికాడు—అభిషిక్త కేంద్ర స్థిరత్వాన్ని ధృవీకరిస్తూ.
Mantra 4
ध्रुवा द्यौर्ध्रुवा पृथिवी ध्रुवासः पर्वता इमे । ध्रुवं विश्वमिदं जगद्ध्रुवो राजा विशामयम् ॥
ధ్రువమై ఉన్నది ద్యౌః; ధ్రువమై ఉన్నది పృథివీ; ధ్రువమై ఉన్నవి ఈ పర్వతములు. ధ్రువమై ఉన్నది ఈ సమస్త జగత్. అలాగే ఈ రాజు ప్రజల కొరకు ధ్రువుడై—స్థిరుడై, అచలుడై ఉండుగాక.
Mantra 5
ध्रुवं ते राजा वरुणो ध्रुवं देवो बृहस्पतिः । ध्रुवं त इन्द्रश्चाग्निश्च राष्ट्रं धारयतां ध्रुवम् ॥
రాజా వరుణుడు నీ రాజ్యాన్ని ధ్రువం చేయుగాక; దేవుడు బృహస్పతియు దానిని ధ్రువం చేయుగాక. ఇంద్రుడూ అగ్నియు నీ రాష్ట్రాన్ని ధ్రువముగా ధారించుగాక—అచల స్థితిలో.
Mantra 6
ध्रुवं ध्रुवेण हविषाभि सोमं मृशामसि । अथो त इन्द्रः केवलीर्विशो बलिहृतस्करत् ॥
ధ్రువ హవిష్యంతో మేము సోమాన్ని ధ్రువతలో స్పృశించి, దానిని మనలో స్థిరపరచుకొందము. ఆపై ఇంద్రుడు ప్రజలను సంపూర్ణంగా నీ వారిగా చేయుగాక—వారు బలి-భృతులై, కర-సమర్పణతో నీ నియమంలో చేరుగాక.
It is a Vedic hymn-prayer to establish and protect sovereignty (rāṣṭra). It asks that the ruler remain firm (dhruva), loved by the people, and not lose the realm.
Because stability is treated as the essence of legitimate rule. The hymn links the king’s firmness to the cosmos—heaven, earth, and mountains are ‘fixed,’ so the ruler should be fixed too.
Traditionally it supports royal installation and governance. Many interpreters also read it inwardly: the ‘kingdom’ is one’s life and mind, and the hymn becomes a prayer for steady self-mastery and integrated inner order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.