Home›Rig Veda›Mandala 10›Sukta 165›Mantra 4
←Previous Mantra
Next Mantra→

Rig Veda 10.165.4: Mandala 10, Sukta 165, Mantra 4

Sukta 10.165

Rishi: Late/anonymous protective tradition (Mandala 10).
Devata: Yama and Mṛtyu (explicit), with the omen-figures (owl/pigeon) subordinated.
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan).
Samhita Patha (Devanagari)

यदुलूको वदति मोघमेतद्यत्कपोतः पदमग्नौ कृणोति । यस्य दूतः प्रहित एष एतत्तस्मै यमाय नमो अस्तु मृत्यवे ॥

Transliteration

yád ulū́ko vádati mógham etád yát kapotáḥ padám agnáu kṛṇóti | yásya dūtáḥ práhita eṣá etát tásmai yamā́ya námo astu mṛtyáve ||

Translation

ఉలూక (గుడ్లగూబ) పలుకేది వ్యర్థం; కపోతం అగ్నిపై పాదముద్ర వేయడమూ వ్యర్థమే—ఎందుకంటే ఇది ఆ శక్తి పంపిన దూత మాత్రమే. ఆ యమునికి నమస్కారం, మృత్యువుకూ నమస్కారం; చీకటి దావా (భాగం) ఇతరత్ర తృప్తి పొందుగాక, ఇక్కడ కాదు.

Word by Word
यत्that which
यत्:
(सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश) — ‘यत् … तत्’ सहसंबन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उलूकःthe owl
उलूकः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउलूक (प्रातिपदिक)
वदतिspeaks/says
वदति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवद्
मोघम्in vain; futilely
मोघम्:
कर्म (क्रियाविशेषणवत्: ‘व्यर्थम्’)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootमोघ (प्रातिपदिक)
एतत्this (indeed)
एतत्:
(सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश) — ‘यत् … एतत्’
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
(सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कपोतःthe pigeon/dove
कपोतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकपोत (प्रातिपदिक)
पदम्a step; a footprint
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
अग्नौin/into the fire (Agni)
अग्नौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कृणोतिmakes; places
कृणोति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दूतःmessenger
दूतः:
कर्तृ (कृदन्त-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
प्रहितःsent forth; dispatched
प्रहितः:
(दूतस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (past passive)
Rootप्र-हि (धातु) / √हि ‘to send, impel’ (कृदन्त-निर्माण)
एषःthis one
एषः:
कर्तृ/निर्देश (देइктиक)
TypePronoun
Rootएष (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतत्this
एतत्:
(सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यमायto Yama
यमाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootयम (प्रातिपदिक)
नमःobeisance
नमः:
कर्तृ (अस्तु इत्यस्य)
TypeNoun (indeclinable-like usage)
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस्
मृत्यवेto Death
मृत्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
←Previous Mantra
Next Mantra→

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

App StoreGoogle Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
App StoreGoogle Play