Rig Veda 10.125.7: Mandala 10, Sukta 125, Mantra 7

Sukta 10.125

Rishi: Vāc Ambhṛṇī

Devata: Vāc

Chandas: Trishtubh (commonly assigned)

Samhita Patha (Devanagari)

अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन्मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे । ततो वि तिष्ठे भुवनानु विश्वोतामूं द्यां वर्ष्मणोप स्पृशामि ॥

Transliteration

aháṃ suv e pitáram asya mū́rdhan máma yóniḥ apsv àntáḥ samudré | tató ví tiṣṭhe bhúvanānu víśvotā́mūṃ dyā́ṃ várṣmaṇópa spṛśāmi ||

Translation

ఈ సత్త్వపు శిఖరంపై పితరుని నేను ప్రసవింపజేస్తాను; నా గర్భము జలములలో, సముద్రపు అంతర్భాగంలో ఉంది. అక్కడి నుండి నేను లేచి సమస్త భువనములలో వ్యాపిస్తాను; నా విరాట్ దేహ-మహిమతో ఆ పరలోకమైన ద్యులోకాన్ని స్పృశిస్తాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुवे: I beget / I bring forth
• सुवे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सू (प्रसवे) / √सू (जनने)

• पितरम्: the Father
• पितरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मूर्धन्: on/at the head, in the head
• मूर्धन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• योनिः: womb, source, seat
• योनिः: कर्तृ/विधेय (सम्बन्ध-वाक्य में)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूप ‘अप्सु’)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: अधिकरण-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)

• समुद्रे: in the ocean
• समुद्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• ततः: from there; then
• ततः: अपादान/क्रम-निर्देश
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / ततस् (अव्यय-निर्माण)

• वि: apart, forth, widely
• वि: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• तिष्ठे: I stand; I take my station
• तिष्ठे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति)

• भुवनानि: the worlds, beings/realms
• भुवनानि: कर्म (व्याप्ति/अधिष्ठान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• अनु: along, after, through
• अनु: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• अमूम्: that (yonder)
• अमूम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्याम्: heaven, sky
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• वर्ष्मणा: with (my) height/loftiness, by (my) magnitude
• वर्ष्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)

• उप: up to, near
• उप: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• स्पृशामि: I touch; I reach
• स्पृशामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्पृश् (स्पर्शन)