Rig Veda 1.84.18: Mandala 1, Sukta 84, Mantra 18

Sukta 1.84

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.84)

Devata: Agni (with gods collectively arriving to the homa)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.84; verse-level confirmation may vary)

Samhita Patha (Devanagari)

को अग्निमीट्टे हविषा घृतेन स्रुचा यजाता ऋतुभिर्ध्रुवेभिः । कस्मै देवा आ वहानाशु होम को मंसते वीतिहोत्रः सुदेवः ॥

Transliteration

kó agním ī́ṭṭe havíṣā ghṛténa srucā́ yajāta ṛtúbhir dhruvébhiḥ | kásmai devā́ ā́ vahānāśú hóma kó máṃsate vītíhotraḥ sudévaḥ ||

Translation

ధ్రువమైన ఋతువులలో ఋతు-నియమంతో సరిగ్గా జన్మించిన యజ్ఞాలతో, స్రుచా (యజ్ఞ-చమచం) ద్వారా, నెయ్యితో కూడిన హవిసుతో అగ్నిని ఎవరు స్తుతించి/ఆహ్వానిస్తారు? ఎవరి కోసం దేవులు వేగంగా రథాలను నడిపిస్తూ హోమ-హవిసు వైపు వచ్చి చేరుతారు? ఎవరు సుదేవుడై, ‘వీతిహోత్ర’—అతిథి-స్వాగతానికి సంబంధించిన సత్య యజ్ఞవిధిని—ఋతం యొక్క ప్రకాశమయ క్రమం వైపు మనసులో ఆలోచించి గ్రహిస్తారు?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कः: who?
• कः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न-प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (as object)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ईट्टे: praises / worships
• ईट्टे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इट्/इड् (स्तुतौ/यज्-सम्बद्धः; वेदिक रूप)

• हविषा: with oblation
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• घृतेन: with ghee
• घृतेन: करण
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)

• स्रुचा: with the ladle
• स्रुचा: करण
• Type: Noun
• Root: स्रुच् (प्रातिपदिक)

• यजाता: sacrificing / worshipping
• यजाता: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (verbal)
• Root: यज् (धातु) → यजाता (कृदन्त/विशेषण)

• ऋतुभिः: with the seasons / at the proper times
• ऋतुभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक)

• ध्रुवेभिः: fixed, steady
• ध्रुवेभिः: करण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• कस्मै: to whom?
• कस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आ: hither, towards
• आ: (क्रिया-विशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वहान: bringing / conveying
• वहान: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: वह् (धातु) → वहान् (कृदन्त, वर्तमान-कर्तरि)

• आशु: swiftly
• आशु: (क्रिया-विशेषक)
• Type: Adjective/Indeclinable (adverbial)
• Root: आशु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)

• होम: the offering / oblation
• होम: कर्म
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक; √हु ‘to pour/offer’ से)

• कः: who?
• कः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न-प्रातिपदिक)

• मंसते: thinks, intends
• मंसते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु) (मन्यते/मंसते—वेदिक)

• वीतिहोत्रः: whose oblation is the ‘invitation/bringing’ (i.e., who offers to invite the gods)
• वीतिहोत्रः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वीति-होत्र (समास; वीति ‘आह्वान/आगमन’ + होत्र ‘होतृ-कार्य/होम’)

• सुदेवः: good/divine, well-godly (the good one)
• सुदेवः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (substantive)
• Root: सु-देव (समास)