Rig Veda 1.189.2: Mandala 1, Sukta 189, Mantra 2

Sukta 1.189

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (not recomputed here)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने त्वं पारया नव्यो अस्मान्त्स्वस्तिभिरति दुर्गाणि विश्वा । पूश्च पृथ्वी बहुला न उर्वी भवा तोकाय तनयाय शं योः ॥

Transliteration

agné tváṃ pāraya nā́vyo asmā́n svastíbhir áti durgā́ṇi víśvā | pū́ś ca pṛthvī́ bahulā́ na urvī́ bhávā tokā́ya tánayāya śáṃ yóḥ ||

Translation

హే అగ్నీ, నూతనంగా ప్రకాశించి, నీ స్వస్తి (క్షేమ) శక్తులతో మమ్మల్ని అన్ని దుర్గమ మార్గాల్ని దాటి తీసుకుపో. అలాగే మా కోసం ఈ విశాలమైన, సమృద్ధమైన, ఉర్వీ భూమి సురక్షిత పరిపూర్ణతగా ఉండుగాక; మా తోక (సంతానం) మరియు తనయ (వంశవృద్ధి) కోసం శం-యోః—శాంతి, క్షేమం—కలుగుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पारय: carry across; bring safely through
• पारय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पॄ/पॄ (पारयति) धातु; causative of √पॄ/√पॄ (to carry across, bring over)

• नव्यः: new; ever-fresh
• नव्यः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नव्य- (प्रातिपदिक; नव ‘new’ से)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वस्तिभिः: with well-beings; with blessings/safety
• स्वस्तिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति- (प्रातिपदिक)

• अति: across; beyond
• अति: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• दुर्गाणि: difficult passages; dangers
• दुर्गाणि: कर्म (अतिक्रम्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: दुर्ग- (प्रातिपदिक; ‘hard to pass’)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• पूः: protection; safeguarding
• पूः: कर्तृ (आशीर्वचन-प्रार्थ्य)
• Type: Noun
• Root: पू- (प्रातिपदिक; ‘protection/guarding, prosperity’ वैदिक)

• च: and
• च: सम्बन्ध (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• पृथ्वी: the earth
• पृथ्वी: कर्तृ (आशीर्वचन-प्रार्थ्य)
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी- (प्रातिपदिक)

• बहुला: abundant; bountiful
• बहुला: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बहुल- (प्रातिपदिक)

• नः: for us; to us
• नः: सम्प्रदान (हितार्थे ‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उर्वी: broad; wide
• उर्वी: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उर्वी- (प्रातिपदिक)

• भव: be; become
• भव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (भवति) धातु

• तोकाय: for offspring; for children
• तोकाय: सम्प्रदान (हितार्थे)
• Type: Noun
• Root: तोक- (प्रातिपदिक)

• तनयाय: for progeny; for descendants
• तनयाय: सम्प्रदान (हितार्थे)
• Type: Noun
• Root: तनय- (प्रातिपदिक)

• शम्: well; welfare
• शम्: क्रियाविशेषण/फलनिर्देश
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक; ‘welfare, peace’)

• योः: prosperity; health (in the formula ‘śaṃ yoḥ’)
• योः: फल/आशीः
• Type: Noun (fixed dual expression)
• Root: योस्/योः (द्वन्द्व-नित्यरूप; वैदिक ‘शं योः’ = ‘welfare and prosperity/health’)