Rig Veda 1.164.18 — Mandala 1, Sukta 164, Mantra 18
Sukta 1.164
Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Divine Mind (devaṁ manas) and the Father/source principle
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अवः परेण पितरं यो अस्यानुवेद पर एनावरेण । कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥
Transliteration
aváḥ páreṇa pitáraṁ yó asyā́nuvéda pará enā́váreṇa | kavīyámānaḥ ká ihá prá vocad deváṁ mánaḥ kútó ádhi prajā́tam ||
Translation
దూరమైన కింద నుండి ఆమె పితరుణ్ని ఎవరు తెలుసుకుంటారు? సమీపమైన పై నుండి ఎవరు తెలుసుకుంటారు? కవిగా మారి ఇక్కడ ఎవరు ప్రకటించి చెబుతారు—దేవ-మనస్సు (దివ్య మనస్సు) ఎక్కడి నుండి, ఏ ఆధారంపై, జన్మించింది?
Word by Word
अवःhelp; protection
अवः:
Karma (वोचत् इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) अथवा अव (अव्यय-उपसर्ग) + अस्? (वैकल्पिक)
परेणby/with the farther (one); with the higher
परेण:
Karaṇa (साधन/उपाय) / विशेषण
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (अनुवेद इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this; of him
अस्य:
सम्बन्ध (genitive) / अधिष्ठान-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुवेदhas known; has understood
अनुवेद:
Kriyā
TypeVerb
Rootविद् (धातु) + अनु- (उपसर्ग)
परःthe farther/other; the higher
परः:
Kartā (एतद्वाक्ये ‘यः’ इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
एनhim; this one
एन:
Karma (अनुवेद इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; वेदिक ‘एन’ = ‘him/this’)
अवरेणby/with the lower (one)
अवरेण:
Karaṇa (साधन/उपाय) / विशेषण
TypeAdjective
Rootअवर (प्रातिपदिक)
कवीयमानःacting as a seer; behaving like a poet-sage
कवीयमानः:
Kartā (वोचत् इत्यस्य) / विशेषण
TypeParticiple
Rootकवि (प्रातिपदिक) → कवीय (धात्वर्थे ‘कविवत् आचरति/कवित्वं करोति’) + मान (शानच्)
कःwho?
कः:
Kartā (वोचत् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
प्रforth; forward
प्र:
उपसर्ग (वोचत् सह) / भाववर्धक
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
वोचत्spoke; would speak
वोचत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
देवम्the god; divine
देवम्:
Karma (वोचत् इत्यस्य) / विशेष्य
TypeNoun/Adjective
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मनःmind; thought
मनः:
Karma (वोचत्) / अथवा ‘देवम्’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
कुतःfrom where? whence?
कुतः:
Apādāna (उत्पत्तिस्थान-प्रश्न) / हेत्वर्थ
TypeIndeclinable
Rootकुतस् (अव्यय-प्रश्न)
अधिupon; over; from above
अधि:
Adhikaraṇa (अधिष्ठान/उपरि) / उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रजातम्born; produced; arisen
प्रजातम्:
Karma/विषय (कुतः… इत्यस्य) अथवा विशेष्य-भाव
TypeParticiple
Rootप्र + जन् (धातु) → जात (क्त)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.