Rig Veda 1.14.11: Mandala 1, Sukta 14, Mantra 11
Sukta 1.14
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni (Hotṛ)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं होता मनुर्हितोऽग्ने यज्ञेषु सीदसि । सेमं नो अध्वरं यज ॥
Transliteration
tváṃ hótā mánur hitó’gne yajñéṣu sīdasi | sémáṃ no adhvaráṃ yaja ||
Translation
హే అగ్నీ! నీవు మనువిచే స్థాపితుడైన హోతావు; యజ్ఞాలలో నీవు ఆసీనుడవుతావు. అందుచేత మా కొరకు ఈ అధ్వరాన్ని (నిర్దోష యజ్ఞమార్గాన్ని) యజించు.
Word by Word
त्वम्thou, you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest (invoking priest)
होता:
कर्तृ (त्वम् का विशेषण/सम्बोधनार्थक पद) अथवा विधेय
TypeNoun (agent) / Priest-title
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’ से) अथवा कृत्: √हु + तृ
मनुःManu (the archetypal man/ancestor)
मनुः:
कर्तृ (होता का विशेषण/सम्बन्धी: ‘मनु-सम्बद्ध/मनु-परम्परागत’)
TypeNoun (proper/common)
Rootमनु (प्रातिपदिक)
हितःappointed, established
हितः:
विशेषण (कर्तृ-पद का) / भावार्थ: ‘नियुक्त/स्थापित’
TypeAdjective (past passive participle)
Root√धा (धातु) → क्त (PPP) ‘हित’ (स्थापित/नियत)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (deity-name)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्ञेषुin the sacrifices
यज्ञेषु:
अधिकरण (स्थान/प्रसङ्ग: ‘यज्ञों में’)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक; √यज् ‘to worship/sacrifice’ से) अथवा यज् + घञ्
सीदसिyou sit (take your seat)
सीदसि:
क्रिया (कर्तृ: त्वम्) / अधिकरण: यज्ञेषु
TypeVerb
Root√सद् (सीदति/सीद-) ‘to sit, take seat’
सhe/that (i.e., you as that one)
स:
कर्तृ (आदेश/विध्यर्थक वाक्य में ‘वह/तू वही’)
TypePronoun / Deictic
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स (प्रथमा एकवचन)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःour (of us)
नः:
सम्बन्ध (अध्वरम् के साथ) / सम्भाव्य सम्प्रदान (यदि ‘अस्मान्’ अर्थ) नहीं
TypePronoun (enclitic)
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → नः
अध्वरम्the rite, the sacrificial ceremony
अध्वरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक) ‘यज्ञ/अनुष्ठान’
यजsacrifice/perform (the rite), offer
यज:
क्रिया (कर्तृ: त्वम्/अग्ने), कर्म: अध्वरम्
TypeVerb (imperative)
Root√यज् ‘to worship, sacrifice, offer’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.