Rig Veda 1.121.5: Mandala 1, Sukta 121, Mantra 5

Sukta 1.121

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Indra (nourished by offerings; also the power that returns nourishment as inner force)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तुभ्यं पयो यत्पितरावनीतां राधः सुरेतस्तुरणे भुरण्यू । शुचि यत्ते रेक्ण आयजन्त सबर्दुघायाः पय उस्रियायाः ॥

Transliteration

túbhyaṃ páyo yát pitárāv ánītāṃ rá̄dhaḥ su-rétas turáṇe bhuraṇyú̄ | śúci yát te rékṇa á̄yajanta sabaḥ-dúghāyāḥ páya usriyá̄yāḥ ||

Translation

నీ కొరకు ఆ పోషక పయః (పాలు) మరియు ఆ రాధః (సమృద్ధి) — రెండు పితరులు తెచ్చినవి; సురేతస్ (శుద్ధ/ఉత్తమ వీర్యం), మనలను దాటించు తురణ (వేగవంత) శక్తికి. అలాగే వారు నీకు అర్పించిన శుచి రేక్ణ (ప్రకాశమయ ధనం/వైభవం) — సబర్దుఘా (ప్రచురంగా పాలు ఇచ్చే) ఉస్రియా (దీప్త గోవు/కిరణం) యొక్క పయః, అనగా జ్యోతిర్మయ పోషణధార.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• पयः: milk; drink; sap
• पयः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: पयस्

• यत्: which
• यत्: कर्म (relative object) / correlating with पयः
• Type: Pronoun/Relative
• Root: यद्

• पितरौ: the two parents
• पितरौ: कर्ता (agents)
• Type: Noun
• Root: पितृ

• अनीताम्: have brought / led hither
• अनीताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) + आ- (उपसर्ग)

• राधः: bounty; gift
• राधः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: राधस्

• सु-रेतस्: of good seed; rich in generative power
• सु-रेतस्: विशेषण (of राधः) / also object-domain
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: रेतस् (with prefix सु-)

• तुरणे: in the rush; in impetuous onset
• तुरणे: अधिकरण (locus/occasion)
• Type: Noun
• Root: तुरण

• भुरण्यु: swift; impetuous
• भुरण्यु: सम्बोधन/कर्ता-विशेषण (epithet of the addressed deity)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: भुरण्यु

• शुचि: bright; pure
• शुचि: कर्म (object) / predicate to रेक्णः
• Type: Adjective
• Root: शुचि

• यत्: which
• यत्: कर्म (relative object)
• Type: Pronoun/Relative
• Root: यद्

• ते: of you; your
• ते: षष्ठी-सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• रेक्णः: of wealth; of riches
• रेक्णः: षष्ठी-सम्बन्ध (of wealth/possession)
• Type: Noun
• Root: रेक्णस्

• आयजन्त: they worshipped; they sacrificed
• आयजन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु) + आ- (उपसर्ग)

• सबर्दुघायाः: of the ‘milk-yielding with the pressings’ (soma-cow); of the abundant milker
• सबर्दुघायाः: षष्ठी-सम्बन्ध (source/possessor)
• Type: Noun (compound) / Epithet
• Root: सबर्दुघा

• पयः: milk; draught
• पयः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: पयस्

• उस्रियायाः: of the ruddy cow; of the dawn-cow
• उस्रियायाः: षष्ठी-सम्बन्ध (of the cow/dawn-cow)
• Type: Noun
• Root: उस्रिया