Mantra 10
Sukta 1.120
Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional for RV 1.120)
Devata: Aśvinau
Chandas: Anuṣṭubh-like/short metre (requires śākhā verification; commonly RV 1.120 uses shorter metres than the preceding triṣṭubhs)
Samhita Patha (Devanagari)
अश्विनोरसनं रथमनश्वं वाजिनीवतोः । तेनाहं भूरि चाकन ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒श्विनो॑रसनं॒ रथ॑मन॒श्वं वा॒जिनी॑वतोः । तेना॒हं भूरि॑ चाकन ॥
Transliteration
aśvínorasanaṃ rátham anaśváṃ vā́jinīvatoḥ | ténāháṃ bhū́ri cākana ||
Translation
అశ్వినుల రథం శ్రమలేనిది—అయినా విజయవేగంతో నిండినది. దాని ద్వారానే నేను అపార సమృద్ధి మరియు తృప్తిని పొందాను.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒श्विनोः॑ । अ॒स॒न॒म् । रथ॑म् । अ॒न॒श्वम् । वा॒जिनी॑ऽवतोः । तेन॑ । अ॒हम् । भूरि॑ । चा॒क॒न॒ ॥अश्विनोः । असनम् । रथम् । अनश्वम् । वाजिनीवतोः । तेन । अहम् । भूरि । चाकन ॥aśvinoḥ | asanam | ratham | anaśvam | vājinī-vatoḥ | tena | aham | bhūri | cākana
Word by Word
अश्विनोःof the Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (genitive relation) / अधिकरण (if taken as locative) — here: सम्बन्ध
TypeNoun (proper dual deity-name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
रसंsap, essence, juice
रसं:
कर्म
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (appositional to रसं) / कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अनश्वम्horseless
अनश्वम्:
कर्म (qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootअनश्व (प्रातिपदिक; a- + अश्व)
वाजिनीवतोःof the two possessing (swift) mares / of the two vigorous ones
वाजिनीवतोः:
सम्बन्ध (genitive relation) — with अश्विनोः
TypeAdjective (possessive)
Rootवाजिनीवत् (प्रातिपदिक; वाजिनी + -वत्)
तेनwith that, by that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
भूरिmuch, abundantly
भूरि:
विशेषणम्/क्रियाविशेषणम्
TypeAdjective/Indeclinable-like quantifier (Vedic)
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
चाकनwas pleased, rejoiced
चाकन:
क्रिया
TypeVerb
Rootकन् (धातु; Vedic ‘to be pleased/satisfied’, desiderative/reduplicated perfect-like form)