Rig Veda 1.120.10: Mandala 1, Sukta 120, Mantra 10

Sukta 1.120

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional for RV 1.120)

Devata: Aśvinau

Chandas: Anuṣṭubh-like/short metre (requires śākhā verification; commonly RV 1.120 uses shorter metres than the preceding triṣṭubhs)

Samhita Patha (Devanagari)

अश्विनोरसनं रथमनश्वं वाजिनीवतोः । तेनाहं भूरि चाकन ॥

Transliteration

aśvínorasanaṃ rátham anaśváṃ vā́jinīvatoḥ | ténāháṃ bhū́ri cākana ||

Translation

అశ్వినుల రథం శ్రమలేనిది—అయినా విజయవేగంతో నిండినది. దాని ద్వారానే నేను అపార సమృద్ధి మరియు తృప్తిని పొందాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अश्विनोः: of the Aśvins
• अश्विनोः: सम्बन्ध (genitive relation) / अधिकरण (if taken as locative) — here: सम्बन्ध
• Type: Noun (proper dual deity-name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• रसं: sap, essence, juice
• रसं: कर्म
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म (appositional to रसं) / कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• अनश्वम्: horseless
• अनश्वम्: कर्म (qualifier of the object)
• Type: Adjective
• Root: अनश्व (प्रातिपदिक; a- + अश्व)

• वाजिनीवतोः: of the two possessing (swift) mares / of the two vigorous ones
• वाजिनीवतोः: सम्बन्ध (genitive relation) — with अश्विनोः
• Type: Adjective (possessive)
• Root: वाजिनीवत् (प्रातिपदिक; वाजिनी + -वत्)

• तेन: with that, by that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम)

• भूरि: much, abundantly
• भूरि: विशेषणम्/क्रियाविशेषणम्
• Type: Adjective/Indeclinable-like quantifier (Vedic)
• Root: भूरि (प्रातिपदिक)

• चाकन: was pleased, rejoiced
• चाकन: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कन् (धातु; Vedic ‘to be pleased/satisfied’, desiderative/reduplicated perfect-like form)