Rig Veda 1.106.3: Mandala 1, Sukta 106, Mantra 3

Sukta 1.106

Rishi: Likely Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.106) or associated seer-family in anukramaṇī; requires confirmation by specific śākha anukramaṇī

Devata: Vasus (with invocation of Pitṛs and a Devī described as devaputrī, ṛtāvṛdhā)

Chandas: Jagatī (probable for RV 1.106.1 by syllable length; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अवन्तु नः पितरः सुप्रवाचना उत देवी देवपुत्रे ऋतावृधा । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

Transliteration

avántu naḥ pitáraḥ supravācanā utá devī deváputre ṛtāvṛ́dhā | ráthaṃ na durgā́d vasavaḥ sudānavo víśvasmān no áṃhaso níṣ pipartana ||

Translation

సుప్రవాచ్యులైన పితృదేవతలు మమ్మల్ని పోషించి రక్షించుగాక; అలాగే దేవపుత్రి, ఋతాన్ని (ऋత) వృద్ధి చేసే దేవీ కూడా మమ్మల్ని పోషించుగాక. హే వసువులారా, ఉదార దాతలారా, దుర్గమ మార్గం నుండి రథాన్ని లాగి బయటకు తీసినట్లే, మమ్మల్ని ప్రతి సంకోచం నుండీ, అంతరంగ దోషం/క్లేశం (అంహస్) నుండీ బయటకు తీసుకువెళ్లండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अवन्तु: may (they) protect
• अवन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव् (अवति)

• नः: of us / for us
• नः: सम्प्रदान (हित/लाभ-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• पितरः: the Fathers (ancestors)
• पितरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ

• सुप्रवाचनाः: of good invocation / easy to invoke
• सुप्रवाचनाः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सु-प्रवाचन (प्रवचन/प्रवाचना)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• देवी: the Goddess
• देवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवी

• देवपुत्रे: the two goddesses ‘Daughter(s) of the gods’
• देवपुत्रे: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवपुत्री

• ऋतावृधा: growing by/with ṛta (cosmic order)
• ऋतावृधा: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: ऋत-वृध (वृध्)

• रथम्: a chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• दुर्गात्: from difficulty / from a hard pass
• दुर्गात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: दुर्ग

• वसवः: the Vasus
• वसवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वसु

• सुदानवः: very generous
• सुदानवः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सु-दानु (दानु/दानव)

• विश्वस्मात्: from every (side/thing)
• विश्वस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: विश्व

• नः: us
• नः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अंहसः: from distress / sin / trouble
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस्

• निष्पिपर्तन: may they bring (us) safely out / deliver
• निष्पिपर्तन: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पृत्/पॄ (पिपर्ति) + नि: (निष्)