Rig Veda 1.105.1: Mandala 1, Sukta 105, Mantra 1

Sukta 1.105

Rishi: Trita Āptya (traditional attribution often given for RV 1.105; check recension-specific lists)

Devata: Various/cosmic (opening verse centers on Candramas and the two worlds; hymn often read as existential/psychological lament and seeking)

Chandas: Gāyatrī (verse appears 3 pādas of ~8 syllables; likely Gāyatrī/related)

Samhita Patha (Devanagari)

चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि । न वो हिरण्यनेमयः पदं विन्दन्ति विद्युतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

Transliteration

candramā́ apsv àntárā suparṇó dhāvate diví | ná vo hiraṇya-nemayaḥ padáṃ vindanti vidyúto vittáṃ me asyá rodasī ||

Translation

చంద్రుడు అప్సు-అంతరా—జలముల మధ్య—సుపర్ణుడు (శుభ్రపక్షి)గా, దివిలో ధావిస్తాడు. హిరణ్యనేమి (బంగారు అంచు) గల విద్యుత్తులు నీ పదం (మార్గం) కనుగొనలేవు; అయితే ఈ రెండు లోకాలు (రోదసీ) గురించి నాకు ఇది విదితం—దీప్తిమంతునికి ఒక గూఢగతి ఉంది, అది బాహ్యదృష్టి పట్టుకు అతీతం.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चन्द्रमा: the Moon
• चन्द्रमा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: चन्द्रमस् (प्रातिपदिक) < चन्द्र

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• अन्तरा: within, between
• अन्तरा: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)

• सुपर्णः: the fair-winged one (bird)
• सुपर्णः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सुपर्ण (प्रातिपदिक)

• धावते: runs, speeds
• धावते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धाव्

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: सम्बन्ध (निषेध) / वाक्योपपत्ति
• Type: Indeclinable
• Root: न

• वः: of you (your)
• वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हिरण्यनेमयः: golden-rimmed (ones)
• हिरण्यनेमयः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun
• Root: हिरण्यनेमि (प्रातिपदिक; हिरण्य + नेमि)

• पदम्: the track/footprint, place
• पदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• विन्दन्ति: they find
• विन्दन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (विन्दति) प्राप्तौ/लाभे

• विद्युतः: lightnings
• विद्युतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक)

• वित्तम्: found, known; the finding
• वित्तम्: कर्म/भाव (सन्दर्भानुसार)
• Type: Kṛdanta (verbal adjective) / Noun
• Root: वित्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् → ‘known/found’)

• मे: of me (my)
• मे: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्ध (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)