
Sukta 1.105
Trita Āptya (traditional attribution often given for RV 1.105; check recension-specific lists)
Various/cosmic (opening verse centers on Candramas and the two worlds; hymn often read as existential/psychological lament and seeking)
Gāyatrī (verse appears 3 pādas of ~8 syllables; likely Gāyatrī/related)
ఋగ్వేదం 1.105 అనేది అన్వేషణాత్మకమైన, అనేక దేవతలను ఉద్దేశించిన సూక్తం. ఇది విశ్వ పరిశీలనతో (చంద్రుడు, మెరుపు/కాంతి, మరియు రెండు లోకాలు—ద్యౌః, పృథివీ) ప్రారంభమై, తరువాత వ్యక్తిగతమైన, దాదాపు స్వీకారభావంతో కూడిన వేడుకగా మారుతుంది—రక్షణ, స్పష్టత, మరియు సమ్యక్ వాక్కు కోసం. దీనిని తరచుగా త్రితుని “విలాపం”గా చదువుతారు; అంతరంగ వేదనను దేవతలే—ప్రత్యేకంగా ఇంద్రుడు మరియు ఋతాన్ని నిలుపు విశ్వశక్తులు—తొలగించగల స్థితిగా ఇది చిత్రిస్తుంది. చివరికి మిత్ర-వరుణులు, అదితి, ద్యావా-పృథివీ వద్ద విజయం, బలం, మరియు విస్తృత రక్షణ కోరుతూ సూక్తం ముగుస్తుంది.
Mantra 1
चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि । न वो हिरण्यनेमयः पदं विन्दन्ति विद्युतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
చంద్రుడు అప్సు-అంతరా—జలముల మధ్య—సుపర్ణుడు (శుభ్రపక్షి)గా, దివిలో ధావిస్తాడు. హిరణ్యనేమి (బంగారు అంచు) గల విద్యుత్తులు నీ పదం (మార్గం) కనుగొనలేవు; అయితే ఈ రెండు లోకాలు (రోదసీ) గురించి నాకు ఇది విదితం—దీప్తిమంతునికి ఒక గూఢగతి ఉంది, అది బాహ్యదృష్టి పట్టుకు అతీతం.
Mantra 2
अर्थमिद्वा उ अर्थिन आ जाया युवते पतिम् । तुञ्जाते वृष्ण्यं पयः परिदाय रसं दुहे वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
నిజమైన లాభాన్ని కోరువాడిగా, వధువు-రూప ఆత్మ యౌవన ప్రభు-పతిని చేరుతుంది; బలమనే వీర్యవంతమైన పాలను పిండిపట్టి, చుట్టూ పోసి, దాని సారాన్ని దోహిస్తుంది—ఓ ద్యావా-పృథివీ, నా ఈ అంతర్లీన ధనాన్ని తెలుసుకోండి.
Mantra 3
मो षु देवा अदः स्वरव पादि दिवस्परि । मा सोम्यस्य शम्भुवः शूने भूम कदा चन वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
ఓ దేవులారా, దివ్యంలోని ఆ వెలుగు మాపై నుంచి జారిపోకూడదు, దూరమవకూడదు; సోమస్య శంభు—సుఖప్రదమైన మంగళం నుండి మేము ఎప్పుడూ వంచితులం కాకూడదు—ఓ ద్యావా-పృథివీ, నా ఈ అన్వేషణ ధనాన్ని తెలుసుకోండి.
Mantra 4
यज्ञं पृच्छाम्यवमं स तद्दूतो वि वोचति । क्व ऋतं पूर्व्यं गतं कस्तद्बिभर्ति नूतनो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
యజ్ఞాన్ని దాని కనిష్ఠ ఆసనంలో నేను ప్రశ్నిస్తాను; అది దూతగా స్పష్టంగా పలుకుతుంది—‘ప్రాచీన ఋత ఎక్కడికి వెళ్లింది? ఇప్పుడు దానిని కొత్తగా ఎవరు ధరిస్తున్నారు?’—ఓ ద్యావా-పృథివీ, నా ఈ అన్వేషణ ధనాన్ని తెలుసుకోండి.
Mantra 5
अमी ये देवाः स्थन त्रिष्वा रोचने दिवः । कद्व ऋतं कदनृतं क्व प्रत्ना व आहुतिर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
దివ్యలోకంలోని మూడు ప్రకాశమయ రోచనాలలో తమ తమ స్థానాలు పొందిన దేవులారా—మీ వద్ద ఋతం ఏది, అనృతం ఏది? మీ ప్రాచీన ఆహుతి ఇప్పుడు ఎక్కడ?—హే ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశమూ భూమీ), నా ఈ అన్వేషణలోని నిధిని తెలుసుకొనుడి.
Mantra 6
कद्व ऋतस्य धर्णसि कद्वरुणस्य चक्षणम् । कदर्यम्णो महस्पथाति क्रामेम दूढ्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
ఎప్పుడు మేము ఋత-ధర్మపు ఆధారాన్ని చేరుతాము? ఎప్పుడు వరుణుని విశాల దృష్టిని? ఎప్పుడు ఆర్యమన్ మహాపథం ద్వారా ఈ కఠిన సంకుచిత స్థితులను దాటి అడుగుపెడతాము?—హే ద్యావా-పృథివీ, నా ఈ అన్వేషణలోని నిధిని తెలుసుకొనుడి.
Mantra 7
अहं सो अस्मि यः पुरा सुते वदामि कानि चित् । तं मा व्यन्त्याध्यो वृको न तृष्णजं मृगं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
నేను అదే వాడను—ఒకప్పుడు పిండిన సోమమధ్యంలో అనేక మాటలు పలికినవాడను; ఇప్పుడు దారిద్ర్యం నన్ను వెంబడిస్తుంది, దాహంతో వాడే జింకను తోడేలు వెంబడించినట్లుగా—హే ద్యావా-పృథివీ, నా ఈ అన్వేషణలోని నిధిని తెలుసుకొనుడి.
Mantra 8
सं मा तपन्त्यभितः सपत्नीरिव पर्शवः । मूषो न शिश्ना व्यदन्ति माध्यः स्तोतारं ते शतक्रतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
చుట్టూ ఒత్తిళ్లు నన్ను దహింపజేస్తున్నాయి, సపత్నీ స్త్రీల వలె; ఎలుక తాళ్లను కొరికినట్లు, లోటు నన్ను లోపల నుంచే కొరికేస్తోంది—ఓ శతక్రతు (ఇంద్రా)! నీ స్తోతారుని; ఓ ద్యావా-పృథివీ! నా ఈ యాచన యొక్క నిధిని తెలుసుకొనుడి.
Mantra 9
अमी ये सप्त रश्मयस्तत्रा मे नाभिरातता । त्रितस्तद्वेदाप्त्यः स जामित्वाय रेभति वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
ఆ ఏడు రశ్ములు—అక్కడే నా నాభి లాగబడి బిగించబడి ఉంది; త్రిత ఆప్త్యుడు అది తెలుసు, జామిత్వం (బంధుత్వం) కోసం అతడు మొరపెడతాడు—ఓ ద్యావా-పృథివీ! నా ఈ యాచన యొక్క నిధిని తెలుసుకొనుడి.
Mantra 10
अमी ये पञ्चोक्षणो मध्ये तस्थुर्महो दिवः । देवत्रा नु प्रवाच्यं सध्रीचीना नि वावृतुर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
ఆ ఐదు బలవంతులు (పంచోక్షణ) మహా దివ్య మధ్యంలో నిలిచియున్నారు; దేవత్రా—దేవుల వైపు—ఒకటిగా తిరిగి, పలుకవలసినదాన్ని (ప్రవాచ్యం) వారు చుట్టుముట్టి మూసివేశారు—ఓ ద్యావా-పృథివీ! నా ఈ యాచన యొక్క నిధిని తెలుసుకొనుడి.
Mantra 11
सुपर्णा एत आसते मध्य आरोधने दिवः । ते सेधन्ति पथो वृकं तरन्तं यह्वतीरपो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
సుందరపక్షులైన ఈ సుపర్ణులు దివః మధ్య-ఆరోధనంలో ఆసీనులై ఉన్నారు. యహ్వతీ (ప్రబల) ఆపఃను దాటబోయే ఆ వృకం (నక్క/తోడేలు) మార్గాలపైకి రాకుండా వారు అడ్డుకుంటారు. హే ద్యావా-పృథివీ, నా ఈ ‘విత్తం’ (లభించిన నిధి)ను తెలిసికొనుడి.
Mantra 12
नव्यं तदुक्थ्यं हितं देवासः सुप्रवाचनम् । ऋतमर्षन्ति सिन्धवः सत्यं तातान सूर्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
హే దేవులారా, ఈ నవ్య ఉక్థ్యం—సుస్థాపితం, సుప్రవాచ్యం—స్థిరపడుగాక. ఋతంతో సింధవః (నదులు) ప్రవహిస్తాయి; సత్యాన్ని సూర్యుడు విస్తరింపజేస్తాడు. హే ద్యావా-పృథివీ, నా ఈ ‘విత్తం’ (లభించిన నిధి)ను తెలిసి దృఢపరచుడి.
Mantra 13
अग्ने तव त्यदुक्थ्यं देवेष्वस्त्याप्यम् । स नः सत्तो मनुष्वदा देवान्यक्षि विदुष्टरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
హే అగ్నే, నీ ఈ ఉక్థ్యం దేవేషు ఆప్యం—ప్రాప్యమైనది. నీవు మా అంతరంలో ఆసీనుడై, మనుష్యవత్, దేవులకై యజ్ఞం చేయుము; హే అధిక-విదుష్, నా ఈ ‘విత్తం’ (లభించిన నిధి)ను స్థాపించుము—ద్యావా-పృథివీ సాక్షులగుదురు గాక.
Mantra 14
सत्तो होता मनुष्वदा देवाँ अच्छा विदुष्टरः । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
యజ్ఞాసనంపై ఆసీనుడైన హోతా, మనుష్యులలోనూ మరింత విద్వాంసుడు, నేరుగా దేవుల వద్దకు చేరుతాడు. అగ్ని హవ్యాలను సుసిద్ధంగా సిద్ధం చేసి సమర్పిస్తాడు; దేవుల్లో దేవుడు, మేధావి—ద్యావా-పృథివీ నా లో ఈ ‘విత్తం’ (సాక్షాత్-లాభం)ను ధృవీకరించుగాక.
Mantra 15
ब्रह्मा कृणोति वरुणो गातुविदं तमीमहे । व्यूर्णोति हृदा मतिं नव्यो जायतामृतं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
బ్రహ్మా (సృజనాత్మక వాక్కు) మార్గాన్ని నిర్మిస్తుంది; మార్గవిద్ వరుణుడు—ఆయననే మేము ఆశ్రయిస్తాము. ఆయన హృదయంతో అంతర్మతిని విప్పి వెల్లడిస్తాడు; మాలో కొత్త ఋత జన్మించుగాక—ద్యావా-పృథివీ నా ఈ ‘విత్తం’ (ప్రాప్తి)కు సాక్ష్యమగుగాక.
Mantra 16
असौ यः पन्था आदित्यो दिवि प्रवाच्यं कृतः । न स देवा अतिक्रमे तं मर्तासो न पश्यथ वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
అదే ఆ మార్గం—ఆదిత్యుడు దివిలో ప్రకటించదగినదిగా చేసిన మార్గం. దానిని దేవులూ అతిక్రమించలేరు; కాని మర్త్యులు దానిని చూడరు. ద్యావా-పృథివీ నా లో ఈ సత్యమార్గపు ఈ ‘విత్తం’ (ఆవిష్కారం/ప్రాప్తి)ను ధృవీకరించుగాక.
Mantra 17
त्रितः कूपेऽवहितो देवान्हवत ऊतये । तच्छुश्राव बृहस्पतिः कृण्वन्नंहूरणादुरु वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
త్రితుడు బావిలో పడవేయబడి, సహాయార్థం దేవులను పిలుస్తాడు. ఆ పిలుపును బృహస్పతి విన్నాడు; సంకుచితమైన ఆపద నుంచి విశాలమైన మార్గాన్ని సృష్టించి విముక్తిని కలిగించాడు. ఈ రక్షకమైన లభ్యతను నాలో ద్యావా-పృథివీ స్థిరపరచుగాక.
Mantra 18
अरुणो मा सकृद्वृकः पथा यन्तं ददर्श हि । उज्जिहीते निचाय्या तष्टेव पृष्ट्यामयी वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
అరుణవర్ణపు తోడేలు ఒకసారి నేను మార్గంలో వెళ్తుండగా నన్ను చూశాడు; క్రిందనుండి గమనిస్తూ దవడలను విప్పాడు—పక్కను కోసే శిల్పి మలిచిన పనిముట్టులా. ఈ గ్రాసకరమైన ప్రమాదం నుంచి తప్పించుకున్న ఈ లభ్యతను నాలో ద్యావా-పృథివీ స్థిరపరచుగాక.
Mantra 19
एनाङ्गूषेण वयमिन्द्रवन्तोऽभि ष्याम वृजने सर्ववीराः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ఈ ప్రేరిత స్తోత్రంతో మేము, ఇంద్రసహాయంతో, సంకటంలో విజయం పొందుతూ సమస్త వీరశక్తులతో వెలుగొందుదుము. మిత్ర-వరుణులు మమ్మల్ని విస్తరింపజేయుగాక; అదితి, సింధు, పృథివి మరియు ద్యౌః—వీటన్నీ ఆ సిద్ధిని మాలో బలపరచుగాక.
It begins with cosmic images (Moon, lightning, Heaven and Earth) to point to a hidden truth, then turns into a personal plea for help and guidance, ending with a prayer for strength and victory supported by Indra and other gods.
It suggests that the deepest order or truth (ṛta) is not grasped by outward signs alone; the seer claims there is a subtler course of light/knowledge that must be approached through divine alignment and inspired speech.
It can be recited when feeling overwhelmed or stuck—especially at dawn or evening—asking for clarity, right words, and protection, and closing with the final verse as a prayer for courage and support.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.