
Sukta 1.102
Kutsa Āṅgirasa (standard attribution for this Indra hymn cluster)
Indra
Triṣṭubh
ఈ త్రిష్టుభ్ సూక్తం ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది—ఆయన అసమానుడు, అనేక సహాయాలతో బలపడిన శక్తి; అడ్డంకులను ఛేదించి, “ప్రకాశవంతమైన మందలు” (గోవులు/సంపద)ను గెలుచుకొని, క్రియాప్రవాహంలోని ప్రతి ఉప్పెనను దాటి యజమానుని మోసుకుపోతాడు. కవి ప్రేరిత ధీ (dhī) అనే అంతర్దృష్టి-చింతనను స్తుతిరూపంగా అర్పించి, ఇంద్రుని అప్రతిహత పరాక్రమాన్ని ఆయన పునఃపునః చేసిన కార్యాలలో స్మరిస్తాడు; చివరికి విజయము మరియు పరిపూర్ణత (వాజ) కొరకు రక్షణాత్మక ప్రార్థనతో ముగిస్తాడు—దానిని మిత్ర–వరుణ, అదితి, సింధు, భూమి, ద్యౌ (ఆకాశం)ల సహాయం మరింత విస్తరింపజేస్తుంది.
Mantra 1
इमां ते धियं प्र भरे महो महीमस्य स्तोत्रे धिषणा यत्त आनजे । तमुत्सवे च प्रसवे च सासहिमिन्द्रं देवासः शवसामदन्ननु ॥
హే మహా (ఇంద్రా), నీకోసం నేను ఈ ధియా—ప్రకాశమయమైన ఆలోచన—ప్రకటిస్తున్నాను; మహానికై మహత్తరమైనది—స్తుతిలో ధిషణా (ప్రేరిత బుద్ధి) యుక్తమయ్యే వేళ. ఆ జయశాలి ఇంద్రుని, ఉత్సవంలోనూ ప్రసవంలోనూ (ఎగసే ఉప్పెన, ముందుకు నడిపే ప్రేరణలో), దేవులు అతని బలానుసారంగా అనుసరించి ఆనందిస్తారు.
Mantra 2
अस्य श्रवो नद्यः सप्त बिभ्रति द्यावाक्षामा पृथिवी दर्शतं वपुः । अस्मे सूर्याचन्द्रमसाभिचक्षे श्रद्धे कमिन्द्र चरतो वितर्तुरम् ॥
అతని కీర్తిని ఏడు నదులు ధరిస్తాయి; ద్యావా-క్షామా (ఆకాశం-భూమి) మరియు విశాల జగత్తు అతని దర్శనీయ రూపాన్ని మోస్తాయి. మా కోసం సూర్యచంద్రులు చూచుచున్నారు; హే శ్రద్ధా, ఇంద్రునితో కలిసి ఎవరిని వారు ప్రేరేపిస్తారు—నడుచుచూ మార్గాన్ని విస్తరించే ఆ ఇద్దరు?
Mantra 3
तं स्मा रथं मघवन्प्राव सातये जैत्रं यं ते अनुमदाम संगमे । आजा न इन्द्र मनसा पुरुष्टुत त्वायद्भ्यो मघवञ्छर्म यच्छ नः ॥
ఓ మఘవన్ (ఉదార దాత), మా విజయార్థం ఆ రథాన్ని ముందుకు నడిపించు—సంగ్రామ ఘర్షణలో నీతో కలిసి మేము ఆనందించే ఆ జయరథాన్ని. ఓ ఇంద్రా, మనస్సు సంకల్పంతో మా వద్దకు రా; ఓ పురుష్టుత (బహు-స్తుత), నీపై ఆశ్రయించిన వారికి శరణం ప్రసాదించు.
Mantra 4
वयं जयेम त्वया युजा वृतमस्माकमंशमुदवा भरेभरे । अस्मभ्यमिन्द्र वरिवः सुगं कृधि प्र शत्रूणां मघवन्वृष्ण्या रुज ॥
నిన్ను యోకసహచరుడిగా (యుజా) చేసుకొని, ఆ ఆవరించే అడ్డంకి (వృత)ను మేము జయించుదుము; ప్రతి భారధారణలో మా న్యాయమైన భాగాన్ని పైకి ఎత్తి నిలుపు. ఓ ఇంద్రా, మా కోసం విశాలమైన, సుఖమైన మార్గాన్ని చేయి; ఓ మఘవన్, నీ వృష్ణ్యా (వీర్యశక్తి)తో శత్రువులను విరిచివేయి.
Mantra 5
नाना हि त्वा हवमाना जना इमे धनानां धर्तरवसा विपन्यवः । अस्माकं स्मा रथमा तिष्ठ सातये जैत्रं हीन्द्र निभृतं मनस्तव ॥
ఓ ధనసంపదల ధారకా, ఇక్కడి అనేక జనులు నిన్ను పిలుస్తున్నారు—స్తుతివాక్యాలతో, నీ సహాయాన్ని కోరుతూ. అయినా మా విజయార్థం మా రథంపై అధిరోహించు—ఆ జయరథంపై; ఎందుకంటే, ఓ ఇంద్రా, నీ మనస్సు (సంకల్పం) దృఢంగా నిలిచివుంది.
Mantra 6
गोजिता बाहू अमितक्रतुः सिमः कर्मन्कर्मञ्छतमूतिः खजंकरः । अकल्प इन्द्रः प्रतिमानमोजसाथा जना वि ह्वयन्ते सिषासवः ॥
గో-సంపదను జయించే బాహువులు గలవాడు; అమితక్రతు (అపరిమిత సంకల్పం) కలవాడు; సింహసమ వీరుడు. కార్యం కార్యంలో శతమూతి (శత సహాయాల దాత), కఠిన గ్రంథులను ఛేదించేవాడు. ఇంద్రుడు అపూర్వుడు—తన ఓజస్సే ప్రమాణం; అందుకే జయాన్ని కోరే జనులు నానావిధాలుగా ఆయనను పిలుస్తారు.
Mantra 7
उत्ते शतान्मघवन्नुच्च भूयस उत्सहस्राद्रिरिचे कृष्टिषु श्रवः । अमात्रं त्वा धिषणा तित्विषे मह्यधा वृत्राणि जिघ्नसे पुरंदर ॥
హే మఘవన్! శతాలకన్నా ఎత్తుగా, ఇంకా ఎత్తుగా; సహస్రాలకన్నా నీ శ్రవస్ (ఖ్యాతి) ప్రజల్లో పొంగిపొర్లుతుంది. అమాత్ర (అపరిమిత) నిన్ను ధిషణా (ప్రేరిత బుద్ధి) మహిమకు దహింపజేస్తుంది; అప్పుడు హే పురందర! నీవు వృత్రులను సంహరిస్తావు.
Mantra 8
त्रिविष्टिधातु प्रतिमानमोजसस्तिस्रो भूमीर्नृपते त्रीणि रोचना । अतीदं विश्वं भुवनं ववक्षिथाशत्रुरिन्द्र जनुषा सनादसि ॥
హే నృపతే! త్రివిష్టిధాతు (త్రివిధ ఆసన/ఆధారధారుడు), నీ ఓజస్సే ప్రమాణం; నీవు మూడు భూములను, మూడు రోచనాలను (దీప్త లోకాలను) ధరిస్తావు. ఈ సమస్త భువనాన్ని నీవు అతిక్రమించావు; హే ఇంద్ర! జన్మతః మరియు సనాతనంగా నీవు శత్రురహితుడవు.
Mantra 9
त्वां देवेषु प्रथमं हवामहे त्वं बभूथ पृतनासु सासहिः । सेमं नः कारुमुपमन्युमुद्भिदमिन्द्रः कृणोतु प्रसवे रथं पुरः ॥
దేవులలో ముందుగా మేము నిన్నే ఆహ్వానిస్తాము; నీవు యుద్ధాలలో జయశీలివై, సమరాలలో జయించు వీరుడవై నిలిచావు. ఇంద్రుడు మా ఈ కారు (స్తుతికర్త)ను క్రోధ-భంజకుడిగా, విఘ్న-విదారకుడిగా చేయుగాక; ప్రసవ (ప్రేరణ/ఉద్వేగ) సమయంలో మా రథాన్ని ముందుగా నిలుపుగాక.
Mantra 10
त्वं जिगेथ न धना रुरोधिथार्भेष्वाजा मघवन्महत्सु च । त्वामुग्रमवसे सं शिशीमस्यथा न इन्द्र हवनेषु चोदय ॥
నీవు జయించావు; మా ధన-సమృద్ధులను నీవు అడ్డుకోను. ఓ మఘవన్, చిన్న సమరాలలోను మహా యుద్ధాలలోను. రక్షణార్థం ఆ ఉగ్రశక్తి—నిన్నే—మేము పదును పెట్టి సిద్ధం చేసుకుంటాము; కాబట్టి, ఓ ఇంద్రా, మా హవనాలలో (ఆహ్వానాలలో) మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించు.
Mantra 11
विश्वाहेन्द्रो अधिवक्ता नो अस्त्वपरिह्वृताः सनुयाम वाजम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ఎల్లప్పుడూ ఇంద్రుడు మా కోసం అధివక్తా (అగ్ర-వక్త) మరియు రక్షకుడై ఉండుగాక; అప్పుడు మేము అపరిహ్వృతాః (మోసపోని/విచలితంకాని)గా ఉండి వాజ (బల-సమృద్ధి)ను గెలుచుకొందుము. అలాగే మిత్ర-వరుణులు మమ్మల్ని విస్తరింపజేయుగాక; అదితి, సింధు (ప్రవాహ నది), పృథివి (భూమి) మరియు ద్యౌః (ద్యులోకం) మమ్మల్ని పోషించుగాక.
It asks Indra for victorious strength (vāja), protection from being misled or harmed, and the power to break obstacles and secure abundance (symbolized by cows/wealth/light).
These are Vedic images for removing hard constraints and releasing prosperity and light. Indra ‘wins cows’ by opening what is blocked—whether wealth, rain, or clarity—and ‘breaks knots’ by defeating forces that bind progress.
The hymn closes by widening the blessing: after invoking Indra’s decisive protection, it asks the sustaining powers of order, vastness, flow, and the cosmic parents (Earth and Heaven) to nurture and enlarge the worshipper’s success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.