Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 69, Shloka 4

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

Devanagari script

ब्रह्मदत्ताऽस्तितेशक्तिःकवचस्सायकोधनुः ।सहस्रखरसंयुक्तोरथोमेघस्वनोमहान् ।।।।

Transliteration

brahmadattā asti te śaktiḥ kavacaḥ sāyako dhanuḥ | sahasrakharasaṃyukto ratho meghasvano mahān ||

Translation

హే వీరా! నీకు బ్రహ్మదత్త వరప్రసాదాలు ఉన్నాయి—శక్తి, కవచం, బాణాలు, ధనుస్సు; అలాగే సహస్ర గర్దభయుక్తమై మేఘగర్జనవంటి ధ్వని చేసే మహారథమూ నీదే।

Word by Word

• ब्रह्मदत्ता: bestowed by Brahma
• ब्रह्मदत्ता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: brahman+datta (ब्रह्मन् + दत्त प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणा दत्ता), क्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शक्तिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (अस् धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yusmad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; अत्र षष्ठी (genitive: your)

• शक्तिः: javelin/spear
• शक्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śakti (शक्ति प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nominative singular)

• कवचः: armor
• कवचः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kavaca (कवच प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सायकः: arrow
• सायकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sāyaka (सायक प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धनुः: bow
• धनुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dhanus (धनुस् प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सहस्रखरसंयुक्तः: yoked with a thousand donkeys
• सहस्रखरसंयुक्तः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sahasra+khara+saṃyukta (सहस्र + खर + संयुक्त प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सहस्रैः खरैः संयुक्तः), क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रथः’ इत्यस्य विशेषणम्

• रथः: chariot
• रथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ratha (रथ प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मेघस्वनः: cloud-thundering (rumbling like clouds)
• मेघस्वनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: megha+svana (मेघ + स्वन प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मेघस्य स्वन इव/मेघवत् स्वनः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रथः’ इत्यस्य विशेषणम्

• महान्: great
• महान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahat (महत् प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रथः’ इत्यस्य विशेषणम्

Context

"You are bestowed by Brahma with a javelin, a shield and an arrow and a chariot yoked by a thousand donkeys making rumbling sounds like a cloud."

Characters & Entities

• Brahmā
• Śakti (javelin)
• Kavaca (armour)
• Dhanuḥ (bow)
• Ratha (chariot)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Divine gifts and power are morally neutral; dharma depends on how such power is used—whether in service of truth and protection or in support of adharma.

What is the narrative situation?

A figure addresses a warrior, enumerating extraordinary weapons and a formidable chariot as encouragement or reassurance before combat.

Which character virtue is emphasized?

Confidence and preparedness—yet the verse also implies responsibility: greatness of arms must be governed by righteous intent.