Valmiki Ramayana 6.59.124 — Yuddha Kanda, Sarga 59, Shloka 124

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

अथैवमुपसङ्गम्यहनूमान्वाक्यमब्रवीत् ।।6.59.124।।ममपृष्ठंसमारुह्यराक्षसंशास्तुमर्हसि ।विष्णुर्यथागरुत्मन्तंबलवन्तंसमाहितः ।।6.59.125।।

Transliteration

athaivam upasaṅgamya hanūmān vākyam abravīt |

mama pṛṣṭhaṃ samāruhya rākṣasaṃ śāstum arhasi |

viṣṇur yathā garutmantaṃ balavantaṃ samāhitaḥ ||6.59.124-125||

Translation

అప్పుడు హనుమంతుడు సమీపించి ఇలా పలికెను— “నా వెన్నుపై ఎక్కి ఆ రాక్షసుని శిక్షించవలెను; సమాహితుడైన విష్ణువు బలవంతుడైన గరుడుని ఎక్కినట్లు।”

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भ (particle: then/now)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक (adverb: thus)

• उपसङ्गम्य: having approached
• उपसङ्गम्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: upa+sam+√gam (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having approached’

• हनूमान्: Hanumān
• हनूमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: hanūmat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vākya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √brū (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• पृष्ठम्: back
• पृष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: pṛṣṭha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• समारुह्य: having mounted
• समारुह्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: sam+ā+√ruh (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having mounted’

• राक्षसम्: the rākṣasa (Rāvaṇa)
• राक्षसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: rākṣasa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• शास्तुम्: to subdue/chastise
• शास्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/infinitival purpose)
• Type: Verb
• Root: √śās (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to punish/subdue’

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √arh (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Upamāna (उपमान/standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• यथा: as
• यथा: Upamā (उपमा/marker)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपमानवाचक (comparative particle: as/like)

• गरुत्मन्तम्: Garuḍa
• गरुत्मन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: garutmat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• बलवन्तम्: mighty
• बलवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: balavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् of ‘गरुत्मन्तम्’

• समाहितः: composed/steadied
• समाहितः: Upamāna (उपमान)
• Type: Adjective
• Root: sam+ā+√dhā (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विष्णोः विशेषणम्; ‘composed/steadied (and mounted)’

Context

And then Hanuman submitted to Rama, "Just as Lord Vishnu mounted on mighty Garuda, you should also be mounted on my back and subdue Ravana."

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāma
• Rākṣasa (Rāvaṇa, implied)
• Viṣṇu
• Garuḍa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is cooperative service: Hanumān offers his strength in devotion so that righteous authority (Rāma) can act effectively for the common good.

What is the narrative situation?

Hanumān proposes that Rāma ride on his back to approach and subdue Rāvaṇa, likening it to Viṣṇu riding Garuḍa.

Which character virtue is emphasized?

Bhakti and selfless support—Hanumān’s readiness to become the vehicle of dharmic action.