Home›Ramayana›Yuddha Kanda›Sarga 41›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 5

युद्धलक्षण-निमित्तदर्शनं तथा लङ्काद्वारव्यूहः

War Omens and the Encirclement of Lanka’s Gates

Devanagari script

इदानींमाकृथावीर एवंविधमचिन्तितम् ।त्वयिकिञ्चित्समापन्नेकिंकार्यंसीतयामम ।।6.41.4।।भरतेनमहाबाहो लक्ष्मणेनयवीयसा ।शत्रुघ्नेनचशत्रुघ्नस्वशरीरेणवापुन:।। 6.41.5।।

Transliteration

idānīṃ mā kṛthā vīra evaṃvidham acintitam | tvayi kiñcit samāpanne kiṃ kāryaṃ sītayā mama ||6.41.4|| bharatena mahābāho lakṣmaṇena yavīyasā | śatrughnena ca śatrughna svaśarīreṇa vā punaḥ ||6.41.5||

Translation

ఇప్పుడు, ఓ వీరా, ఇలాంటి అవిచారమైన కార్యాన్ని చేయకు. నీకు స్వల్పమైన హానీ కూడా కలిగితే, నాకు—లేదా సీతకు—జీవితం ఏ అర్థం? ఓ మహాబాహో, అప్పుడు భరతుడు, చిన్నవాడైన లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు—లేదా నా స్వశరీరమే—ఇవన్నీ ఏ ప్రయోజనం?

Word by Word
त्वयिwhen you
त्वयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; सप्तमी, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अनागतेhad not arrived
अनागते:
Adhikarana (अधिकरण/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formनञ् + क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसक; सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (before you had come)
पूर्वम्beforehand
पूर्वम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpūrvam (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/before)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी/चतुर्थी एकवचन; अत्र षष्ठी (my)
निश्चिताdecided
निश्चिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + चि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘मतिः’ इत्यस्य विशेषणम्
मतिःintention/mind
मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
जानतःof you knowing
जानतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; ‘ते’ इत्यस्य विशेषणम् (of you who know)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even/also)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
वीर्यम्valor
वीर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvīrya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
महेन्द्रवरुणोसमO one equal to Indra and Varuna
महेन्द्रवरुणोसम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootमहेन्द्र + वरुण + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन/प्रथमा एकवचन (contextually vocative to Sugriva); समासः (महेन्द्रवरुणाभ्याम् उपमः)
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriya-viseshana (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
रावणम्Ravana
रावणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
सwith
स:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsa (अव्यय/उपपद)
Formअव्यय; ‘सह’ अर्थे (with)
पुत्रsons
पुत्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन (समास-पूर्वपदभावे अव्यक्त)
बलforces
बल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (समास-पूर्वपदभावे)
वाहनम्vehicles/hosts
वाहनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘सपुत्रबलवाहनम्’ इत्यत्र समस्तपदस्य कर्मत्वम्
अभिषिच्यhaving consecrated
अभिषिच्य:
Kriya-viseshana (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + सिच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
लङ्कायाम्in Lanka
लङ्कायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
विभीषणम्Vibhishana
विभीषणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (also)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
भरतेto Bharata
भरते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th case), एकवचन
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
आवेश्यhaving entrusted/installed
आवेश्य:
Kriya-viseshana (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); अर्थः ‘निवेश्य/समर्प्य’ (having entrusted/installed)
त्यक्ष्येI will abandon
त्यक्ष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future); परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
देहम्body
देहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
महाबलO mighty one
महाबल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहिः (महद् बलं यस्य)
Context

Mighty Vanaras holding uprooted trees occupied everywhere and it seemed difficult for even wind to enter Lanka.

Characters & Entities
S
Sītā
B
Bharata
L
Lakṣmaṇa
Ś
Śatrughna

FAQs

Dharma includes prudence and responsibility: a leader must avoid reckless acts because their welfare sustains many dependents and the larger righteous mission.

A speaker (likely Rāma) restrains a close ally/kin from an impulsive, dangerous action, stressing the consequences to loved ones and the cause.

Viveka (discernment) and karuṇā (care for others): valuing life and duty over impulsive heroics.

←Previous Verse
Next Verse→