Sarga 27

Verse 1

तांस्तुतेऽहंप्रवक्ष्यामिप्रेक्षमाणस्ययूथपान् ।राघवार्थेपराक्रान्तायेनरक्षन्तिजीवितम् ।।।।

నీవు దర్శిస్తున్న ఆ యూథపులను నేను నీకు వివరిస్తాను—రాఘవుని కార్యార్థం వారు పరాక్రమంతో ముందుకు సాగి, తమ ప్రాణరక్షణను పట్టించుకోరు।

Verse 2

स्निग्धायस्यबहुव्यामावालालाङ्गूलमाश्रिताः ।ताम्राःपीतास्सिताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरकर्मणः ।।।।प्रगृहीताःप्रकाशन्तेसूर्यस्येवमरीचयः ।पृथिव्यांचानुकृष्यन्तेहरोनामैषयूथपः ।।।।

అతని తోక స్నిగ్ధమైన రోమాలతో కప్పబడి, అనేక వ్యామాల పొడవుగా ఉంది; అందులో తామ్రవర్ణ, పీతవర్ణ, పలుచని ధవళ, శ్వేత రోమాలు చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి—అతడు ఘోరకర్ముడు।

Verse 3

स्निग्धायस्यबहुव्यामावालालाङ्गूलमाश्रिताः ।ताम्राःपीतास्सिताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरकर्मणः ।।6.27.2।।प्रगृहीताःप्रकाशन्तेसूर्यस्येवमरीचयः ।पृथिव्यांचानुकृष्यन्तेहरोनामैषयूथपः ।।6.27.3।।

చేతబట్టి ఎత్తినప్పుడు అవి సూర్యకిరణాల్లా ప్రకాశిస్తాయి, భూమిమీద లాగుతూ సాగుతాయి; ఇతడు ‘హర’ అనే యూథపతి।

Verse 4

यंपृष्ठतोऽनुगच्छन्तिशतशोऽथसहस्रशः ।द्रुमानुद्यम्यसहसालङ्कारोहणतत्पराः ।।।।यूथपाहरिराजस्यकिङ्करास्समुपस्थिताः ।

ఆ హరీరాజు (సుగ్రీవుడు) వెనుక అతని యూథపతులు, సేవక-యోధులు వందలుగా, వేలలుగా సాగుతున్నారు. వారు బలంగా చెట్లను ఎత్తుకొని, లంకను ఎక్కేందుకు తత్పరులై, ఆజ్ఞ కోసం సిద్ధంగా నిలిచారు॥

Verse 5

नीलानिवमहामेघांस्तिष्ठतोयांस्तुपश्यसि ।।।।असिताञ्जनसङ्काशान् युद्धेसत्यपराक्रमान् ।असङ् ख्येयाननिर्देश्यान्परंपारमिवोदधेः ।।।।पर्वतेषुचयेकेचिद्विषमेषुनदीषुच ।एतेत्वामभिवर्तन्तेराजन्नृक्षास्सुदारुणाः ।।।।

ఓ రాజా! నీలవర్ణ మహామేఘాల వలె నిలిచినవారిని నీవు చూస్తున్నావు—అంజనంలా నల్లగా, యుద్ధంలో అచంచల పరాక్రమంతో. వారు అసంఖ్యేయులు, వర్ణనాతీతులు—సముద్రపు దూర తీరంలా. పర్వతాలలోనూ కఠినమైన నది-ప్రాంతాలలోనూ ఉన్న ఆ అత్యంత భయంకరమైన ఋక్షులు నీ వైపు దూసుకొస్తున్నారు।

Verse 6

नीलानिवमहामेघांस्तिष्ठतोयांस्तुपश्यसि ।।6.27.5।।असिताञ्जनसङ्काशान् युद्धेसत्यपराक्रमान् ।असङ् ख्येयाननिर्देश्यान्परंपारमिवोदधेः ।।6.27.6।।पर्वतेषुचयेकेचिद्विषमेषुनदीषुच ।एतेत्वामभिवर्तन्तेराजन्नृक्षास्सुदारुणाः ।।6.27.7।।

ఓ రాజా! వీరి మధ్యలో భయంకర నేత్రాలు, భయానక దర్శనమున్న ఒకడు నిలిచివున్నాడు—మేఘాలతో అన్ని వైపులా ఆవరించబడిన పర్జన్యదేవునిలా. అతడు శ్రేష్ఠమైన ఋక్షవత్ పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి నర్మదా జలాన్ని పానంచేస్తాడు. అతడే సమస్త ఋక్షుల అధిపతి, ధూమ్ర అనే యూథపతి।

Verse 7

नीलानिवमहामेघांस्तिष्ठतोयांस्तुपश्यसि ।।6.27.5।।असिताञ्जनसङ्काशान् युद्धेसत्यपराक्रमान् ।असङ् ख्येयाननिर्देश्यान्परंपारमिवोदधेः ।।6.27.6।।पर्वतेषुचयेकेचिद्विषमेषुनदीषुच ।एतेत्वामभिवर्तन्तेराजन्नृक्षास्सुदारुणाः ।।6.27.7।।

పర్వతాలలోనూ కఠినమైన నది-ప్రాంతాలలోనూ ఉన్న ఆ అత్యంత భయంకరమైన ఋక్షులు, ఓ రాజా, నీ వైపు దూసుకొస్తున్నారు।

Verse 8

एषांमध्येस्थितोराजन्भीमाक्षोभीमदर्शनः ।पर्जन्यइवजीमूतैस्समन्तात्परिवारितः ।।।।ऋक्षवन्तंगिरिश्रेष्ठमध्यास्तेनर्मदांपिबन् ।सर्वऋक्षाणामधिपतिर्धूम्रोनामैषयूथपः ।।।।

ఓ రాజా! వీరి మధ్యలో భయంకర నేత్రాలు, భయానక దర్శనమున్న ఒకడు నిలిచివున్నాడు—మేఘాలతో అన్ని వైపులా ఆవరించబడిన పర్జన్యదేవునిలా. అతడు శ్రేష్ఠమైన ఋక్షవత్ పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి నర్మదా జలాన్ని పానంచేస్తాడు. అతడే సమస్త ఋక్షుల అధిపతి, ధూమ్ర అనే యూథపతి।

Verse 9

एषांमध्येस्थितोराजन्भीमाक्षोभीमदर्शनः ।पर्जन्यइवजीमूतैस्समन्तात्परिवारितः ।।6.27.8।।ऋक्षवन्तंगिरिश्रेष्ठमध्यास्तेनर्मदांपिबन् ।सर्वऋक्षाणामधिपतिर्धूम्रोनामैषयूथपः ।।6.27.9।।

నర్మదా జలమును పానము చేయుచు అతడు శ్రేష్ఠమైన ఋక్షవత్ పర్వతమున అధిష్ఠానము చేయుచున్నాడు। ధూమ్రనామక ఈ యూథపతి సమస్త ఋక్షములకు అధిపతి।

Verse 10

यवीयानस्यतुभ्रातापश्यैनंपर्वतोपमम् ।भ्रात्रासमानोरूपेणविशिष्टस्तुपराक्रमैः ।।।।सएषजाम्बवान्नाममहायूथपयूथपः ।प्रक्रान्तोगुरुवर्तीचसम्प्रहारेष्वमर्षण ।।।।

ఇతనిని చూడు—పర్వతోపమమైన మహాకాయుడు; ఇతడు ఆ నాయకుని కనిష్ఠ సోదరుడు. రూపంలో సోదరునితో సమానుడు, కాని పరాక్రమంలో విశిష్టుడు. ఇతడే జాంబవాన్ అనే మహాయూథప-యూథపుడు—కార్యాలలో ధైర్యశాలి, గురువులను గౌరవించువాడు, సమరసంఘర్షంలో అజేయుడు.

Verse 11

यवीयानस्यतुभ्रातापश्यैनंपर्वतोपमम् ।भ्रात्रासमानोरूपेणविशिष्टस्तुपराक्रमैः ।।6.27.10।।सएषजाम्बवान्नाममहायूथपयूथपः ।प्रक्रान्तोगुरुवर्तीचसम्प्रहारेष्वमर्षण ।।6.27.11।।

ఇతనిని చూడు—పర్వతోపమమైన మహాకాయుడు; ఇతడు ఆ నాయకుని కనిష్ఠ సోదరుడు. రూపంలో సోదరునితో సమానుడు, కాని పరాక్రమంలో విశిష్టుడు. ఇతడే జాంబవాన్ అనే మహాయూథప-యూథపుడు—కార్యాలలో ధైర్యశాలి, గురువులను గౌరవించువాడు, సమరసంఘర్షంలో అజేయుడు.

Verse 12

एतेनसाह्यंसुमहत्कृतंशक्रस्यधीमता ।देवासुरेजाम्बवतालब्धाश्चबहवोवराः ।।।।

ఈ ధీమంతుడైన జాంబవాన్ దేవాసుర యుద్ధంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు)కు మహత్తర సహాయం చేశాడు; దానికి ప్రతిఫలంగా అనేక వరాలు పొందాడు.

Verse 13

आरुह्यपर्वताग्रेभ्योमहाभ्रविपुला: शिलाः ।मुञ्चन्तिविपुलाकारानमृत्योरुद्विजन्तिच ।।।।राक्षसानांचसदृशाःपिशाचानांचरोमशाः ।एतस्यसैन्याबहवोविचरन्त्यग्नितेजसः ।।।।

వారు పర్వతశిఖరాలపైకి ఎక్కి మహామేఘాలవలె విస్తారమైన శిలలను విసురుతారు; మహాకాయులై ఉండి కూడా మరణాన్ని భయపడరు. రాక్షసులవలె భయంకరులు, పిశాచులవలె రోమశులు—ఇతని సైన్యంలో అగ్నితేజస్సుతో అనేకులు సంచరిస్తారు.

Verse 14

आरुह्यपर्वताग्रेभ्योमहाभ्रविपुला: शिलाः ।मुञ्चन्तिविपुलाकारानमृत्योरुद्विजन्तिच ।।6.27.13।।राक्षसानांचसदृशाःपिशाचानांचरोमशाः ।एतस्यसैन्याबहवोविचरन्त्यग्नितेजसः ।।6.27.14।।

వారు పర్వతశిఖరాలపైకి ఎక్కి మహామేఘాలవలె విస్తారమైన శిలలను విసురుతారు; మహాకాయులై ఉండి కూడా మరణాన్ని భయపడరు. రాక్షసులవలె భయంకరులు, పిశాచులవలె రోమశులు—ఇతని సైన్యంలో అగ్నితేజస్సుతో అనేకులు సంచరిస్తారు.

Verse 15

यंत्वेनमभिसम्रब्धंप्लवमानमिवस्थितम् ।प्रेक्षन्तेवानरास्सर्वेस्थितायूथपयूथपम् ।।।।एषराजन् सहस्राक्षंपर्युपास्तेहरीश्वरः ।बलेनबलसम्पन्नोदम्भोनामैषयूथपः ।।।।

ఈ యూథప-యూథపుడు కోపంతో ఉద్ధృతుడై నిలిచినా, లేక దూకుతున్నట్టుగా కదిలినా—అన్ని వానరులు అతనినే తిలకిస్తారు. ఓ రాజా, ఈ హరీశ్వరుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) వలె బలవంతమైన సేనతో పరివృతుడు; ఈ యూథపుని పేరు దంభుడు.

Verse 16

यंत्वेनमभिसम्रब्धंप्लवमानमिवस्थितम् ।प्रेक्षन्तेवानरास्सर्वेस्थितायूथपयूथपम् ।।6.27.15।।एषराजन् सहस्राक्षंपर्युपास्तेहरीश्वरः ।बलेनबलसम्पन्नोदम्भोनामैषयूथपः ।।6.27.16।।

ఈ యూథప-యూథపుడు కోపంతో ఉద్ధృతుడై నిలిచినా, లేక దూకుతున్నట్టుగా కదిలినా—అన్ని వానరులు అతనినే తిలకిస్తారు. ఓ రాజా, ఈ హరీశ్వరుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) వలె బలవంతమైన సేనతో పరివృతుడు; ఈ యూథపుని పేరు దంభుడు.

Verse 17

यःस्थितंयोजनेशैलंगच्छन्पार्श्वेनसेवते ।ऊर्ध्वंतथैवकायेनगतःप्राप्नोतियोजनम् ।।।।यस्मान्नपरमंरूपंचतुष्पादेषुविद्यते ।श्रुतस्संन्नादनोनामवानराणांपितामहाः ।।।।येनयुद्धंपुरादत्तंरणेशक्रस्यधीमता ।पराजयश्चनप्राप्तस्सोऽयंयूथपयूथपः ।।।।

ఒక యోజన దూరంలో నిలిచిన పర్వతాన్ని కూడా నడుచుచూ తన ప్రక్కతో తాకగలవాడు; అలాగే తన దేహంతో పైకి ఎగసి ఒక యోజన ఎత్తుకు చేరగలవాడు—అటువంటి అతని విస్తారమైన ప్రమాణం.

Verse 18

यःस्थितंयोजनेशैलंगच्छन्पार्श्वेनसेवते ।ऊर्ध्वंतथैवकायेनगतःप्राप्नोतियोजनम् ।।6.27.17।।यस्मान्नपरमंरूपंचतुष्पादेषुविद्यते ।श्रुतस्संन्नादनोनामवानराणांपितामहाः ।।6.27.18।।येनयुद्धंपुरादत्तंरणेशक्रस्यधीमता ।पराजयश्चनप्राप्तस्सोऽयंयूथपयूथपः ।।6.27.19।।

చతుష్పద జీవులలో అతనికన్నా గొప్ప రూపం మరెవరికీ లేదని చెప్పబడుతుంది. అతడు ‘సన్నాదన’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు—వానరుల పితామహుడు.

Verse 19

यःस्थितंयोजनेशैलंगच्छन्पार्श्वेनसेवते ।ऊर्ध्वंतथैवकायेनगतःप्राप्नोतियोजनम् ।।6.27.17।।यस्मान्नपरमंरूपंचतुष्पादेषुविद्यते ।श्रुतस्संन्नादनोनामवानराणांपितामहाः ।।6.27.18।।येनयुद्धंपुरादत्तंरणेशक्रस्यधीमता ।पराजयश्चनप्राप्तस्सोऽयंयूथपयूथपः ।।6.27.19।।

పూర్వకాలంలో యుద్ధరంగంలో ధీమంతుడైన శక్రుడు (ఇంద్రుడు)తో యుద్ధం చేసినవాడు, అయినా పరాజయం పొందనివాడు—అటువంటి ఈయనే యూథపులలో యూథపుడు.

Verse 20

यस्यविक्रममाणस्यशक्रस्येवपराक्रमः ।एषगन्धर्वकन्यायामुत्पन्नःकृष्णवर्त्मनः ।।।।तदादेवासुरेयुद्धेसाह्यार्थंत्रिदिवौकसाम्

అతడు ముందుకు సాగి విక్రమించునప్పుడు అతని పరాక్రమం శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వలెనే ఉంటుంది। ఇతడు కృష్ణవర్త్ముని ద్వారా ఒక గంధర్వకన్య గర్భమున జన్మించాడు; పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో త్రిదివవాసులకు సహాయార్థం ఉద్భవించాడు।

Verse 21

यस्यवैश्रवणोराजाजम्बूमुपनिषेवते ।।।।योराजापर्वतेन्द्राणांबहुकिन्नरसेविनाम् ।विहारसुखदोनित्यंभ्रातुस्तेराक्षसाधिप ।।।।तत्रैषवसतिश्रीमान्बलवान्वानरर्षभः ।युद्धेष्वकत्थनोनित्यंक्रोधनोनामयूथपः ।।।।

యావన జంబూవృక్ష సమీపమున రాజా వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) సేవలో నిలుచుచుంటాడు।

Verse 22

यस्यवैश्रवणोराजाजम्बूमुपनिषेवते ।।6.27.21।।योराजापर्वतेन्द्राणांबहुकिन्नरसेविनाम् ।विहारसुखदोनित्यंभ्रातुस्तेराक्षसाधिप ।।6.27.22।।तत्रैषवसतिश्रीमान्बलवान्वानरर्षभः ।युद्धेष्वकत्थनोनित्यंक्रोधनोनामयूथपः ।।6.27.23।।

హే రాక్షసాధిపా! అనేక కిన్నరులు సేవించు ఆ పర్వతేంద్రునిపై నీ సహోదరునికి నిత్యం విహారసుఖము లభిస్తుంది।

Verse 23

यस्यवैश्रवणोराजाजम्बूमुपनिषेवते ।।6.27.21।।योराजापर्वतेन्द्राणांबहुकिन्नरसेविनाम् ।विहारसुखदोनित्यंभ्रातुस्तेराक्षसाधिप ।।6.27.22।।तत्रैषवसतिश्रीमान्बलवान्वानरर्षभः ।युद्धेष्वकत्थनोनित्यंक्रोधनोनामयूथपः ।।6.27.23।।

అక్కడే ఈ శ్రీమంతుడు, బలవంతుడు, వానరశ్రేష్ఠుడు నివసిస్తున్నాడు—యుద్ధాలలో నిత్యం అకత్థనుడు (గర్వరహితుడు), ‘క్రోధన’ అనే యూథపతి।

Verse 24

वृतःकोटिसहस्रेणहरीणांसमुपस्थितः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

కోటిసహస్ర వానరసేనచే పరివృతుడై సేవింపబడుతూ అతడు సముపస్థితుడయ్యాడు. తన స్వసేనాబలంతోనే లంకను మర్దించుటకు ఇతడు సంకల్పించుచున్నాడు।

Verse 25

योगङ्गामनुपर्येतित्रासयन्गजयूथपान् ।हस्तिनांवानराणांचपूर्ववैरमनुस्मरन् ।।।।एषयूथपतिर्नेतागच्छन् गिरिगुहाशयः ।गजान्योधयतेवन्यान्गिरींश्चैवमहीरुहान् ।।।।

అతడు గంగానదీ తీరమున సంచరిస్తూ గజయూథపతులను భయపెడుతాడు. హస్తులు మరియు వానరుల మధ్యనున్న పూర్వవైరాన్ని స్మరించుచు తిరుగుతాడు।

Verse 26

योगङ्गामनुपर्येतित्रासयन्गजयूथपान् ।हस्तिनांवानराणांचपूर्ववैरमनुस्मरन् ।।6.27.25।।एषयूथपतिर्नेतागच्छन् गिरिगुहाशयः ।गजान्योधयतेवन्यान्गिरींश्चैवमहीरुहान् ।।6.27.26।।

ఇతడు యూథపతి, నాయకుడు; పర్వతగుహలలో నివసిస్తూ సంచరిస్తాడు. పర్వతముల మధ్య, మహావృక్షముల మధ్య తిరుగుతూ బన్య గజములతో యుద్ధం చేస్తాడు।

Verse 27

हरीणांवाहिनीमुख्योनदींहैमवतीमनु ।उशीरबीजमाश्रित्यपर्वतंमन्दरोपमम् ।।।।रमतेवानरश्रेष्ठोदिविशक्रइवस्वयम् ।

వానరసేనకు ప్రధానుడైన వానరశ్రేష్ఠుడు, హైమవతీ నది తీరమున ఉశీరబీజమనే మందరసమాన పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి నివసిస్తాడు. అక్కడ అతడు స్వర్గములో స్వయంగా శక్రుడివలె క్రీడించుచు రమిస్తాడు।

Verse 28

एनंशतसहस्राणांसहस्रमनुवर्तते ।वीर्यविक्रमदृप्तानांनर्दतांबलशालिनाम् ।।।।

శతసహస్రులలో నుండి ఒక సహస్రం మంది బలశాలిన యోధులు అతనిని అనుసరిస్తారు. వారు వీర్యవిక్రమములతో దర్పితులై, గర్జిస్తూ ముందుకు సాగుతారు।

Verse 29

सएषनेताचैतेषांवानराणांमहात्मनाम् ।सएषदुर्धरोराजन्प्रमाथीनामयूथपः ।।।।

ఇతడే ఈ మహాత్మ వానరులందరికీ నాయకుడు; ఓ రాజా, ఇతడు ‘ప్రమాథి’ అనే యూథపతి, ఎదుర్కొనలేనంత దుర్ధర్షుడు।

Verse 30

वातेनेवोद्धतंमेघंयमेनमनुपश्यसि ।अनीकमभिसंरब्धंवानराणांतरस्विनाम् ।।।।उद्दूतमरुणाभासंपवनेनसमन्ततः ।विवर्तमानंबहुधायत्रैतद्बहुळंरजः ।।।।

గాలిచేత పైకి ఎగసిన మేఘంలా నీవు చూస్తున్నది యుద్ధానికి ఉవ్విళ్లూరుతున్న, బలవంతమైన వానరసేన. దాని చుట్టూ గాలితో ఎగసిన ఎర్రటి వర్ణపు ధూళి దట్టంగా పైకి లేచి, అనేక చక్రాలుగా తిరుగుతూ—ఆ సేన ఉప్పొంగే చోట విస్తరిస్తోంది।

Verse 31

वातेनेवोद्धतंमेघंयमेनमनुपश्यसि ।अनीकमभिसंरब्धंवानराणांतरस्विनाम् ।।6.27.30।।उद्दूतमरुणाभासंपवनेनसमन्ततः ।विवर्तमानंबहुधायत्रैतद्बहुळंरजः ।।6.27.31।।

ఈ భయంకరమైన నల్లముఖాలు, గోవు తోకలాంటివైన తోకలుగల ‘గోలాంగూల’ మహాబల వానరులు—లక్షల సంఖ్యలో—సేతు నిర్మాణాన్ని చూసి, స్వయంగా గోలాంగూలుడైన మహావేగశాలి ‘గవాక్ష’ అనే యూథపతిని చుట్టుముట్టి, బలంతో లంకను నలిపివేయడానికి ముందుకు దూసుకుపోతున్నారు।

Verse 32

एतेऽसितमुखाघोरागोलाङ्गूलामहाबलाः ।शतंशतहस्राणिदृष्ट्वावैसेतुबन्धनम् ।।।।गोलाङ्गूलंमहावेगंगवाक्षंनामयूधपम् ।परिवार्याभिवर्तन्तेलङ्कांमर्दितुमोजसा ।।।।

ఈ భయంకరమైన నల్లముఖాలు, గోవు తోకలాంటివైన తోకలుగల ‘గోలాంగూల’ మహాబల వానరులు—లక్షల సంఖ్యలో—సేతు నిర్మాణాన్ని చూసి, స్వయంగా గోలాంగూలుడైన మహావేగశాలి ‘గవాక్ష’ అనే యూథపతిని చుట్టుముట్టి, బలంతో లంకను నలిపివేయడానికి ముందుకు దూసుకుపోతున్నారు।

Verse 33

एतेऽसितमुखाघोरागोलाङ्गूलामहाबलाः ।शतंशतहस्राणिदृष्ट्वावैसेतुबन्धनम् ।।6.27.32।।गोलाङ्गूलंमहावेगंगवाक्षंनामयूधपम् ।परिवार्याभिवर्तन्तेलङ्कांमर्दितुमोजसा ।।6.27.33।।

గోలాంగూల వంశానికి చెందిన మహావేగశాలి ‘గవాక్ష’ అనే యూథపతిని చుట్టుముట్టి, వానరసేన తమ బలపరాక్రమాలతో లంకను మర్దించుటకు ముందుకు దూసుకెళ్లింది।

Verse 34

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

ఓ రాజా, తేనెటీగలు విహరించే, సర్వకాలమూ ఫలించే వృక్షాలతో నిండిన ఆ రమ్య పర్వతంలో—సూర్యసమానంగా మెరుస్తున్న ఆకుల కాంతి గలదానిలో, దాని ప్రభతో మృగపక్షులు కూడా అదే వర్ణంతో ప్రకాశించే చోట—మహాత్మ మహర్షులు విడిచిపెట్టని విశాల శిఖరప్రదేశం ఉన్నదానిలో, అమూల్యమైన మధువు లభించే ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతంలో—అదే మనోహరమైన స్వర్ణపర్వతంపై వానరనాయకులలో ప్రధానుడైన ‘కేసరి’ అనే యూథపతి ఆనందంగా విహరిస్తున్నాడు।

Verse 35

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

ఓ రాజా! అక్కడ భ్రమరాలు గుంజరించే, సర్వకాలములలో ఫలమిచ్చే వృక్షములు గల ఒక శ్రేష్ఠ పర్వతము ఉంది. దాని ఆకుల కాంతి సూర్యసమానముగా మెరుస్తుండగా, సూర్యుడు ఆ పర్వతాన్ని చుట్టి తిరుగుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ఆ పర్వతపు ప్రభవల్ల అక్కడి మృగపక్షులు కూడా అదే స్వర్ణవర్ణ కాంతితో సదా ప్రకాశిస్తాయి. ఆ పర్వతపు విశాల ప్రస్థభూమిని మహాత్ములైన మహర్షులు కూడ విడువరు. ఆ పర్వతశ్రేష్ఠమున సర్వకాల ఫలవృక్షములు నిత్యము ఫలసమృద్ధిగా ఉంటాయి; అమూల్యమైన మధువులు కూడా లభిస్తాయి. ఓ రాజా, ఆ మనోహరమైన కాంచనపర్వతమున వానరనాయకులలో అగ్రగణ్యుడైన ‘కేసరి’ అనే యూథపతి అక్కడే విహరిస్తూ నివసించుచున్నాడు।

Verse 36

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

ఓ రాజా! అక్కడ భ్రమరాలు గుంజరించే, సర్వకాలములలో ఫలమిచ్చే వృక్షములు గల ఒక శ్రేష్ఠ పర్వతము ఉంది. దాని ఆకుల కాంతి సూర్యసమానముగా మెరుస్తుండగా, సూర్యుడు ఆ పర్వతాన్ని చుట్టి తిరుగుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ఆ పర్వతపు ప్రభవల్ల అక్కడి మృగపక్షులు కూడా అదే స్వర్ణవర్ణ కాంతితో సదా ప్రకాశిస్తాయి. ఆ పర్వతపు విశాల ప్రస్థభూమిని మహాత్ములైన మహర్షులు కూడ విడువరు. ఆ పర్వతశ్రేష్ఠమున సర్వకాల ఫలవృక్షములు నిత్యము ఫలసమృద్ధిగా ఉంటాయి; అమూల్యమైన మధువులు కూడా లభిస్తాయి. ఓ రాజా, ఆ మనోహరమైన కాంచనపర్వతమున వానరనాయకులలో అగ్రగణ్యుడైన ‘కేసరి’ అనే యూథపతి అక్కడే విహరిస్తూ నివసించుచున్నాడు।

Verse 37

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

ఓ రాజా! అక్కడ భ్రమరాలు గుంజరించే, సర్వకాలములలో ఫలమిచ్చే వృక్షములు గల ఒక శ్రేష్ఠ పర్వతము ఉంది. దాని ఆకుల కాంతి సూర్యసమానముగా మెరుస్తుండగా, సూర్యుడు ఆ పర్వతాన్ని చుట్టి తిరుగుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ఆ పర్వతపు ప్రభవల్ల అక్కడి మృగపక్షులు కూడా అదే స్వర్ణవర్ణ కాంతితో సదా ప్రకాశిస్తాయి. ఆ పర్వతపు విశాల ప్రస్థభూమిని మహాత్ములైన మహర్షులు కూడ విడువరు. ఆ పర్వతశ్రేష్ఠమున సర్వకాల ఫలవృక్షములు నిత్యము ఫలసమృద్ధిగా ఉంటాయి; అమూల్యమైన మధువులు కూడా లభిస్తాయి. ఓ రాజా, ఆ మనోహరమైన కాంచనపర్వతమున వానరనాయకులలో అగ్రగణ్యుడైన ‘కేసరి’ అనే యూథపతి అక్కడే విహరిస్తూ నివసించుచున్నాడు।

Verse 38

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

అరవై వేల మనోహరమైన స్వర్ణపర్వతాలు ఉన్నాయి. వాటి మధ్య ఈ పర్వతమే శ్రేష్ఠము—అలాగే హే అనఘా! రాక్షసులలో నీవే అగ్రగణ్యుడవు।

Verse 39

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

అక్కడ ఆ వానరులు నివసిస్తారు—కొంతమంది కపిలవర్ణులు, కొంతమంది శ్వేతవర్ణులు, కొంతమంది తామ్రముఖులు, మరికొందరు మధువర్ణపు స్వర్ణాభ పింగళవర్ణులు।

Verse 40

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

వారు ఆ ఉత్తమ పర్వతంపై నివసిస్తారు—తీక్ష్ణ దంతాలు, గోర్లు ఆయుధాలుగా కలవారు. సింహాలవలె భయంకర దంష్ట్రులు, వ్యాఘ్రాలవలె దురాసదులు।

Verse 41

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

వారందరూ వైశ్వానరాగ్నివలె, జ్వలించే విషసర్పాలవలె ఉన్నారు. అత్యంత దీర్ఘంగా పైకెత్తిన తోకలతో, మదించిన గజరాజులవలె కనిపిస్తారు।

Verse 42

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

వారు మహాపర్వతాలవలె విస్తారులు, మహామేఘగర్జనవలె నినదించువారు, వృత్తమైన పింగళ-రక్త నేత్రాలు కలవారు, భయంకర గతి మరియు భయంకర స్వరములు కలవారు. లంకను పరిశీలిస్తూ, దానిని మర్దించబోవునట్లు వారు అందరూ నిలిచిరి।

Verse 43

एषचैषामधिपतिर्मध्येतिष्ठतिवीर्यवान् ।।।।जयार्थीनित्यमादित्यमुपतिष्ठतिबुद्धिमान् ।नाम्नापृथिव्यांविख्यातोराजन् शतबलीतियः ।।।।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।

వీరి మధ్యలో ఈ వీర్యవంతుడు వారి అధిపతిగా నిలిచాడు. విజయార్థం ఈ బుద్ధిమంతుడు నిత్యం ఆదిత్యదేవుని ఉపాసిస్తాడు. ఓ రాజా, భూమిపై ‘శతబలి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఇతడు తన సేనతోనే లంకను మర్దించుదామని సంకల్పించాడు॥

Verse 44

एषचैषामधिपतिर्मध्येतिष्ठतिवीर्यवान् ।।6.27.43।।जयार्थीनित्यमादित्यमुपतिष्ठतिबुद्धिमान् ।नाम्नापृथिव्यांविख्यातोराजन् शतबलीतियः ।।6.27.44।।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।

ఓ రాజా, విజయార్థం ఈ బుద్ధిమంతుడు నిత్యం ఆదిత్యదేవుని ఉపాసిస్తాడు. భూమిపై ‘శతబలి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఇతడు తన సేనతో లంకను మర్దిస్తానని ప్రకటిస్తున్నాడు॥

Verse 45

विक्रान्तोबलवान् शूरःपौरुषेस्वेव्यवस्थितः ।रामप्रियार्थंप्राणानांदयांनकुरुतेहरिः ।।।।

ఆ వానరుడు విక్రాంతుడు, బలవంతుడు, శూరుడు; తన పౌరుషంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు. రాముని ప్రీతికోసం తన ప్రాణాలపైనా దయ చూపడు॥

Verse 46

गजोगवाक्षोगवयोनलोनीलश्चवानरः ।एकैकएवयोधानांकोटीभिर्दशभिर्वृतः ।।।।

గజ, గవాక్ష, గవయ, నల, మరియు వానరుడు నీలుడు—వీరిలో ప్రతి యూథపతి పది కోట్ల యోధులతో పరివృతుడై ఉన్నాడు॥

Verse 47

तथाऽऽन्येवानरश्रेष्ठाविन्ध्यपर्वतवासिनः ।नशक्यन्तेबहुत्वात्तुसङ् ख्यातुंलघुविक्रमाः ।।।।

అలాగే వింధ్యపర్వతాలలో నివసించే ఇతర శ్రేష్ఠ వానరులూ ఉన్నారు. వారి అపార సంఖ్య వల్ల ఆ వేగవంతమైన పరాక్రమవంతులైన వీరులను లెక్కించడమే సాధ్యం కాదు।

Verse 48

सर्वेमहाराजमहाप्रभावास्सर्वेमहाशैलनिकाशकायाः ।सर्वेसमर्थापृथिवींक्षणेनकर्तुंप्रविध्वस्तविकीर्णशैलाम् ।।।।

మహారాజా! వారందరూ మహాప్రభావశాలులు; వారందరి దేహాలు మహాశైలాల వంటివి. వారందరూ క్షణమాత్రంలోనే భగ్నమై చెల్లాచెదురైన పర్వతాలతో భూమిని నింపగల సమర్థులు।