Sarga 26

Verse 1

तद्वचःपथ्यमक्लीबंसारणेनाभिभाषितम् ।निशम्यरावणोराजाप्रत्यभाषतसारणम् ।।।।

సారణుడు పలికిన హితకరమైన, నిర్భయమైన, యథోచితమైన మాటలు విని రాజైన రావణుడు సారణునికి ప్రత్యుత్తరం పలికాడు।

Verse 2

यदिमामभियुञ्जीरन्देवगन्धर्वदानवाः ।नैवसीतांप्रदास्यामिसर्वलोकभयादपि ।।।।

దేవులు, గంధర్వులు, దానవులు అందరూ కలిసి నన్ను దాడి చేసినా, సమస్త లోకాల భయమున్నా సీతను నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇవ్వను.

Verse 3

त्वंतुसौम्यपरित्रस्तोहरिभिर्निर्जितोभृशम् ।प्रतिप्रदानमद्यैवसीतायास्साधुमन्यसे ।।।।

కాని హే సౌమ్యా! వానరులచే ఘోరముగా జయింపబడి భయపడిన నీవు, ఈ దినమే సీతను తిరిగి అప్పగించుటే శ్రేయస్కరమని భావించుచున్నావు।

Verse 4

कोहिनामसपत्नोमांसमरेजेतुमर्हति ।इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।।।।आरुरोहततश्रशीमान् प्रासादंहिमपाण्डुरम् ।बहुतालसमुत्सेधंरावणोऽथदिदृक्ष्या ।।।।

“యుద్ధంలో నన్ను జయించగల నా ప్రత్యర్థి ఎవరున్నాడు?” అని కఠిన వాక్యాలు పలికి, రాక్షసాధిపతి రావణుడు చూడాలనే కోరికతో, హిమవర్ణంగా తెల్లని, అనేక తాళవృక్షాలంత ఎత్తైన ఆ శోభాయమాన ప్రాసాదాన్ని ఎక్కాడు।

Verse 5

कोहिनामसपत्नोमांसमरेजेतुमर्हति ।इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।।6.26.4।।आरुरोहततश्रशीमान् प्रासादंहिमपाण्डुरम् ।बहुतालसमुत्सेधंरावणोऽथदिदृक्ष्या ।।6.26.5।।

“యుద్ధంలో నన్ను జయించగల ప్రత్యర్థి అసలు ఎవడు?” అని కఠిన వాక్యాలు పలికి, రాక్షసాధిపతి శ్రీమాన్ రావణుడు, చూడాలనే కోరికతో, హిమవర్ణంగా తెల్లగా మెరిసే, అనేక తాళవృక్షాలంత ఎత్తైన తన ప్రాసాదాన్ని అధిరోహించాడు.

Verse 6

ताभ्यांचराभ्यांसहितोरावणःक्रोधमूर्छितः ।पश्यमानस्समुद्रंचपर्वतांश्चवनानिच ।।।।ददर्शपृथिवीदेशंसुसम्पूर्णंप्लवङ्गमैः ।

ఆ ఇద్దరు గూఢచారులతో కూడి, కోపమోహితమనస్సుతో రావణుడు సముద్రం, పర్వతాలు, అరణ్యాలు పరిశీలిస్తూ, ఆ సమస్త భూభాగం ప్లవంగములైన వానరులతో పూర్తిగా నిండిపోయినదిగా చూచెను।

Verse 7

तदपारमसंख्ख्येयंवानराणांमहद्बलं ।अलोक्यरावणोराजापरिपप्रच्छसारणम् ।।।।

అపారమై లెక్కలేనంతగా ఉన్న వానరుల మహాబలసేనను చూచి, రాజైన రావణుడు సారణుని మరల ప్రశ్నించెను।

Verse 8

एषांवानरमुख्यानांकेशूराःकेमहाबलाः ।केपूर्वमभिवर्तन्तेमहोत्साहास्समन्ततः ।।।।

ఈ వానరముఖ్యులలో ఎవరు శూరులు, ఎవరు మహాబలులు? ఎవరు సమంతతః మహోత్సాహంతో ముందుగా యుద్ధానికి దూసుకుపోతారు? అది నాకు క్రమంగా చెప్పుము।

Verse 9

केषांशृणोतिसुग्रीवःकेवायूथपयूथपाः ।सारणाचक्ष्वतत्त्वेनकेप्रधानाःप्लवङ्गमाः ।।।।

సుగ్రీవుడు ఎవరి మాట వింటాడు? వారిలో ఎవరు యూథపులకూ యూథపులు—అంటే ప్రధాన సేనానాయకులు? ఓ సారణా, తత్త్వంగా చెప్పుము—ప్లవంగముల ప్రధానులు ఎవరు?

Verse 10

सारणोराक्षसेन्द्रस्यवचनंपरिपृच्छतः ।आचचक्षेऽथमुख्यज्ञोमुख्यांस्तांस्तुवनौकसः ।।।।

రాక్షసేంద్రుడు ప్రశ్నించగా, ప్రధానులను బాగా తెలిసిన సారణుడు అప్పుడు ఆ వనవాసి వానరులలోని ముఖ్య ముఖ్య నాయకులను వివరించసాగాడు।

Verse 11

एषयोऽभिमुखोलङ्कांनर्दंस्तिष्ठतिवानरः ।यूथपानांसहस्राणांशतेनपरिवारितः ।।।।यस्यघोषेणमहतासप्राकारासतोरणा ।लङ्काप्रवेपतेसर्वासशैलवनकानना ।।।।सर्वशाखामृगेन्द्रस्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।बलाग्रेतिष्ठतेवीरोनीलोनामैषयूथपः ।।।।

‘చూడుము, లంక వైపు ముఖం చేసి గర్జిస్తూ నిలిచిన ఈ వానరుడు—లక్షమంది యూథపతులచే పరివృతుడై ఉన్నాడు.’

Verse 12

एषयोऽभिमुखोलङ्कांनर्दंस्तिष्ठतिवानरः ।यूथपानांसहस्राणांशतेनपरिवारितः ।।6.26.11।।यस्यघोषेणमहतासप्राकारासतोरणा ।लङ्काप्रवेपतेसर्वासशैलवनकानना ।।6.26.12।।सर्वशाखामृगेन्द्रस्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।बलाग्रेतिष्ठतेवीरोनीलोनामैषयूथपः ।।6.26.13।।

‘అతని మహాగర్జనతో ప్రాకారాలు, తోరణాలు సహా, పర్వతాలు, వనోపవనాలతో కూడిన సమస్త లంక కంపిస్తుంది.’

Verse 13

एषयोऽभिमुखोलङ्कांनर्दंस्तिष्ठतिवानरः ।यूथपानांसहस्राणांशतेनपरिवारितः ।।6.26.11।।यस्यघोषेणमहतासप्राकारासतोरणा ।लङ्काप्रवेपतेसर्वासशैलवनकानना ।।6.26.12।।सर्वशाखामृगेन्द्रस्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।बलाग्रेतिष्ठतेवीरोनीलोनामैषयूथपः ।।6.26.13।।

సర్వ వానరశాఖల అధిపతి మహాత్ముడు సుగ్రీవుని సేనాగ్రభాగంలో నీలుడు అనే వీర యూథపతి నిలిచి ఉన్నాడు।

Verse 14

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।।।

ఆ పరాక్రమవంతుడు భుజాలను ఎత్తి పాదాలతో భూమిని కంపింపజేస్తూ, క్రోధంతో లంకాభిముఖంగా నిలిచి పదే పదే ఉగ్రంగా గర్జిస్తున్నాడు. అతడు పర్వతశిఖరంలా మహత్తరుడు, పద్మకేశరంలా కాంతిమంతుడు; తీవ్ర ఆవేశంలో తన తోకను మళ్లీ మళ్లీ బలంగా కొడుతూ, ఆ తోకధ్వనితో పది దిక్కులు మార్మోగేలా చేస్తాడు. ఇతడే వానరరాజు సుగ్రీవుడు యువరాజ్యానికి అభిషేకించిన అంగదుడు; యుద్ధంలో నిన్ను సవాల్ చేస్తున్నాడు।

Verse 15

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।6.26.14।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।6.26.15।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।6.26.16।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।6.26.17।।

అతడు పర్వతశిఖరంలా మహత్తరుడు, పద్మకేశరంలా కాంతిమంతుడు; ఉగ్రక్రోధంతో తన తోకను మళ్లీ మళ్లీ బలంగా కొడుతూనే ఉంటాడు।

Verse 16

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।6.26.14।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।6.26.15।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।6.26.16।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।6.26.17।।

ఎవరి తోకధ్వనితో పది దిక్కులు మార్మోగుతాయో—అతడే వానరరాజు సుగ్రీవునిచే అభిషేకింపబడినవాడు।

Verse 17

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।6.26.14।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।6.26.15।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।6.26.16।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।6.26.17।।

యువరాజ్యానికి అభిషిక్తుడైన అంగదుడు అనే ఈ వీరుడు ఇప్పుడు యుద్ధంలో నిన్ను సవాల్ చేస్తున్నాడు।

Verse 18

वालिनस्सदृशःपुत्रस्सुग्रीवस्यसदाप्रियः ।राघवार्थेपराक्रान्तश्शक्रार्थेवरुणोयथा ।।।।

వాలి కుమారుడు తండ్రివలె పరాక్రమశాలి, సుగ్రీవునకు నిత్యప్రియుడు. రాఘవ కార్యార్థం శౌర్యం ప్రదర్శించుటకు ముందుకు దూకెను—ఇంద్రార్థం వరుణుడు యథా।

Verse 19

एतस्यसामतिस्सर्वायद्दृष्टाजनकात्मजा ।हनूमतावेगवताराघवस्यहितैषिणा ।।।।

ఇదంతా ఇతని మతిఫలమే—జనకనందిని సీతను వేగవంతుడైన, రాఘవహితైషి హనుమంతుడు దర్శించినది.

Verse 20

बहूनिवानरेन्द्राणामेषयूथानिवीर्यवान् ।परिगृह्याभियातित्वांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

ఈ వీరుడు వానరేంద్రుల అనేక దళాలను సమీకరించి, తన స్వసేనతో నిన్ను మర్దించుటకు దూసుకొస్తున్నాడు.

Verse 21

अनुवालिसुतस्यापिबलेनमहताऽवृतः ।वीरस्तिष्ठतिसङ्ग्रामेसेतुहेतुरयंनलः ।।।।

మరియు వాలి కుమారుని వెనుక, మహాబలంతో ఆవరించబడి, సేతు నిర్మాణానికి కారణమైన ఆ వీరుడు నలుడు యుద్ధంలో స్థిరంగా నిలిచియున్నాడు.

Verse 22

येतुविष्टभ्यगात्राणिक्ष्वेलयन्तिनदन्तिच ।उत्थायचविजृम्भन्तेक्रोधेनहरिपुङ्गवाः ।।।।एतेदुष्प्रसहाघोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।अष्टौशतसहस्राणिदशकोटिशतानिच ।।।।यएनमनुगच्छन्तिवीराश्चन्दनवासिनः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

ఆ వానరశ్రేష్ఠులు కోపావేశంతో తమ అవయవాలను బిగించి ఊపుతూ గర్జిస్తారు; లేచి నిలబడి దేహాన్ని చాపి క్రోధంతో ఉప్పొంగుతారు।

Verse 23

येतुविष्टभ्यगात्राणिक्ष्वेलयन्तिनदन्तिच ।उत्थायचविजृम्भन्तेक्रोधेनहरिपुङ्गवाः ।।6.26.22।।एतेदुष्प्रसहाघोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।अष्टौशतसहस्राणिदशकोटिशतानिच ।।6.26.23।।यएनमनुगच्छन्तिवीराश्चन्दनवासिनः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.24।।

వీరు అజేయులు, భయంకరులు, ఉగ్రులు, ఉగ్రపరాక్రములు; వీరి సంఖ్య ఎనిమిది లక్షలు, అలాగే పది వంద కోట్లు అని చెప్పబడుతుంది।

Verse 24

येतुविष्टभ्यगात्राणिक्ष्वेलयन्तिनदन्तिच ।उत्थायचविजृम्भन्तेक्रोधेनहरिपुङ्गवाः ।।6.26.22।।एतेदुष्प्रसहाघोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।अष्टौशतसहस्राणिदशकोटिशतानिच ।।6.26.23।।यएनमनुगच्छन्तिवीराश्चन्दनवासिनः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.24।।

చందనవనాల్లో నివసించే ఆ వీర వానరులు అతనిని అనుసరిస్తారు; అతడు తన స్వంత సేనావిభాగంతోనే లంకను మర్దించాలనే ఆశ కలిగి ఉన్నాడు।

Verse 25

श्वेतोरजतसङ्काशश्चपलोभीमविक्रमः ।बुद्धिमान्वानरश्शूरस्त्रिषुलोकेषुविश्रुतः ।।।।तूर्णंसुग्रीवमागम्यपुनर्गच्छतिसत्वरः ।विभजन्वानरींसेनामनीकानिप्रहर्षयन् ।।।।

శ్వేతుడు—వెండిలా ప్రకాశించే వర్ణంతో, చురుకైనవాడు, భయంకర పరాక్రమశాలి, బుద్ధిమంతుడైన వానర వీరుడు—మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు।

Verse 26

श्वेतोरजतसङ्काशश्चपलोभीमविक्रमः ।बुद्धिमान्वानरश्शूरस्त्रिषुलोकेषुविश्रुतः ।।6.26.25।।तूर्णंसुग्रीवमागम्यपुनर्गच्छतिसत्वरः ।विभजन्वानरींसेनामनीकानिप्रहर्षयन् ।।6.26.26।।

అతడు వేగంగా సుగ్రీవుని దగ్గరకు వెళ్లి, మళ్లీ త్వరగా ముందుకు సాగుతాడు; వానరసేనను విభాగాలుగా పంచుతూ, ప్రతి దళాన్ని ఉత్సాహపరుస్తూ పోతాడు।

Verse 27

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

పూర్వకాలంలో గోమతీ తీరమున ఒక రమ్యమైన పర్వతశ్రేణి దూరదూరాల వరకు విస్తరించి ఉండెను. అది ‘సంకోచన’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి పొంది, అనేక శిఖరములతో విరాజిల్లెను॥

Verse 28

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

అక్కడ ‘కుముద’ అనే యూథపతి ఆ రాజ్యమును పాలించుచుండెను. అతడు శతసహస్రాల సహస్రమైన—అనగా పది కోట్ల—బలమును తనతో కూడ లాగివెళ్లగలవాడు॥

Verse 29

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

అతని వానరులు దీర్ఘకేశములు కలవారు, దీర్ఘలాంగూలమును ఆశ్రయించినవారు. వారు తామ్రవర్ణులు, పీతవర్ణులు, శ్యామవర్ణులు, శ్వేతవర్ణులు—వివిధ వర్ణములతో విస్తరించి, ఘోరదర్శనములుగా కనిపించిరి॥

Verse 30

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

అతడు అదీనుడు, క్రోధమున ప్రచండుడు, కఠినుడు; యుద్ధమును ఆకాంక్షించుచుండెను. అతడును తన సైన్యముతో లంకను మర్దించుటకు ఆశించెను॥

Verse 31

यस्त्वेषसिंहसङ्काशःकपिलोदीर्घलोचनः ।निभृतःप्रेक्षतेलङ्कांदिधक्षन्निवचक्षुषा ।।।।विन्ध्यंकृष्णगिरिंसह्यंपर्वतंचसुदर्शनम् ।राजन्सततमध्यास्तेरम्भोनामयूथपः ।।।।शतंशतसहास्राणांत्रिंशच्चहरिपुङ्गवाः ।यमेतेवानराश्शूराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।।।।परिवार्यानुगच्छन्तिलङ्कांमर्दितुमोजसा ।

కానీ ఈయన సింహసమానుడు, కపిలవర్ణుడు, దీర్ఘలోచనుడు; నిశ్చలముగా లంకను తిలకించుచున్నాడు—నేత్రములతోనే దహించునట్లు॥

Verse 32

यस्त्वेषसिंहसङ्काशःकपिलोदीर्घलोचनः ।निभृतःप्रेक्षतेलङ्कांदिधक्षन्निवचक्षुषा ।।6.26.31।।विन्ध्यंकृष्णगिरिंसह्यंपर्वतंचसुदर्शनम् ।राजन्सततमध्यास्तेरम्भोनामयूथपः ।।6.26.32।।शतंशतसहास्राणांत्रिंशच्चहरिपुङ्गवाः ।यमेतेवानराश्शूराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।।6.26.33।।परिवार्यानुगच्छन्तिलङ्कांमर्दितुमोजसा ।

ఓ రాజా! వింధ్య, కృష్ణగిరి, సహ్య, సుదర్శన పర్వతముల మధ్య ‘రంభ’ అనే యూథపతి నిత్యము నివసించుచుండెను।

Verse 33

यस्त्वेषसिंहसङ्काशःकपिलोदीर्घलोचनः ।निभृतःप्रेक्षतेलङ्कांदिधक्षन्निवचक्षुषा ।।6.26.31।।विन्ध्यंकृष्णगिरिंसह्यंपर्वतंचसुदर्शनम् ।राजन्सततमध्यास्तेरम्भोनामयूथपः ।।6.26.32।।शतंशतसहास्राणांत्रिंशच्चहरिपुङ्गवाः ।यमेतेवानराश्शूराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।।6.26.33।।परिवार्यानुगच्छन्तिलङ्कांमर्दितुमोजसा ।

ముప్పది లక్షల శ్రేష్ఠ వానరయోధులు—శూరులు, ఉగ్రులు, భయంకర పరాక్రమశాలులు—అతనిని చుట్టుముట్టి వెనుకనుండి అనుసరించుచున్నారు; తమ బలముతో లంకను మర్దించుటకు సంకల్పించిరి।

Verse 34

यस्तुकर्णौविवृणुतेजृम्बतेचपुनःपुनः ।नचसंविजतेमृत्योर्नचयुद्धाद्विधावति ।।।।प्रकम्पतेचरोषेणतिर्यक्चपुनरीक्षते ।पश्यन् लाङ्गूलमपिचक्ष्वेळतेचमहाबलः ।।।।महाजवोवीतभयोरम्यंसाल्वेयपर्वतम् ।राजन्सततमध्यास्तेशरभोनामयूथपः ।।।।

ఎవడైతే చెవులను చాపి విప్పి, మళ్లీ మళ్లీ జంభించుచుండి, అయినను మరణమునకు వణకడు, యుద్ధమునుండి పారిపోడు—

Verse 35

यस्तुकर्णौविवृणुतेजृम्बतेचपुनःपुनः ।नचसंविजतेमृत्योर्नचयुद्धाद्विधावति ।।6.26.34।।प्रकम्पतेचरोषेणतिर्यक्चपुनरीक्षते ।पश्यन् लाङ्गूलमपिचक्ष्वेळतेचमहाबलः ।।6.26.35।।महाजवोवीतभयोरम्यंसाल्वेयपर्वतम् ।राजन्सततमध्यास्तेशरभोनामयूथपः ।।6.26.36।।

—అతడు కోపముతో కంపించుచు, మళ్లీ మళ్లీ పక్కచూపు చూచుచు, తన తోకనైనను గమనించుచు మహాబలుడు ఉత్సాహముతో ఎగిరి దూకుచుండును।

Verse 36

यस्तुकर्णौविवृणुतेजृम्बतेचपुनःपुनः ।नचसंविजतेमृत्योर्नचयुद्धाद्विधावति ।।6.26.34।।प्रकम्पतेचरोषेणतिर्यक्चपुनरीक्षते ।पश्यन् लाङ्गूलमपिचक्ष्वेळतेचमहाबलः ।।6.26.35।।महाजवोवीतभयोरम्यंसाल्वेयपर्वतम् ।राजन्सततमध्यास्तेशरभोनामयूथपः ।।6.26.36।।

హే రాజా, మహావేగవంతుడూ భయరహితుడైన ‘శరభ’ అనే యూథపతి సదా రమ్యమైన సాల్వేయ పర్వతంపై నివసిస్తాడు।

Verse 37

एतस्यबलिनस्सर्वेविहारानामयूथपाः ।राजन् शतसहस्राणिचत्वारिंशस्तथैवच ।।।।

హే రాజా, ఈ బలవంతుని అధీనంలో ‘విహార’ అనే పేరుగల సమస్త యూథపతులు ఉన్నారు; వారి సంఖ్య నలభై శతసహస్రాలు (నాలుగు లక్షలు)।

Verse 38

यस्तुमेघइवाकाशंमहानावृत्यतिष्ठति ।मध्येवानरवीराणांसूराणामिववासवः ।।।।भेरीणामिवसन्नादोयस्यैषश्रूयतेमहान् ।घोषश्शाखामृगेन्द्राणांसङ्ग्राममभिकाङ्क्षिताम् ।।।।एषपर्वतमध्यास्तेपारियात्रमनुत्तमम् ।युद्धेदुष्प्रसहोनित्यंपनसोनामयूथपः ।।।।

మరియు ఎవడు మహామేఘంలా ఆకాశాన్ని కప్పివేసినట్లు నిలుచుంటాడో, అతడు వీర వానరుల మధ్య దేవులలో వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వలె ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 39

यस्तुमेघइवाकाशंमहानावृत्यतिष्ठति ।मध्येवानरवीराणांसूराणामिववासवः ।।6.26.38।।भेरीणामिवसन्नादोयस्यैषश्रूयतेमहान् ।घोषश्शाखामृगेन्द्राणांसङ्ग्राममभिकाङ्क्षिताम् ।।6.26.39।।एषपर्वतमध्यास्तेपारियात्रमनुत्तमम् ।युद्धेदुष्प्रसहोनित्यंपनसोनामयूथपः ।।6.26.40।।

యస్య మహానాదం భేరీల మ్రోగుడిలా వినిపిస్తుందో—అది యుద్ధాన్ని కోరుకునే ఆ వృక్షవాసి వానరశ్రేష్ఠుల ఘోష.

Verse 40

यस्तुमेघइवाकाशंमहानावृत्यतिष्ठति ।मध्येवानरवीराणांसूराणामिववासवः ।।6.26.38।।भेरीणामिवसन्नादोयस्यैषश्रूयतेमहान् ।घोषश्शाखामृगेन्द्राणांसङ्ग्राममभिकाङ्क्षिताम् ।।6.26.39।।एषपर्वतमध्यास्तेपारियात्रमनुत्तमम् ।युद्धेदुष्प्रसहोनित्यंपनसोनामयूथपः ।।6.26.40।।

ఈ ‘పనస’ అనే యూథపతి యుద్ధంలో నిత్యం దుర్జేయుడు; అతడు అనుత్తమమైన పారియాత్ర పర్వతంపై నివసిస్తాడు।

Verse 41

एनंशतसहस्राणांशतार्धंपर्युपासते ।यूथपायूथपश्रेष्ठंयेषांयूथानिभागशः ।।।।

ఈ యూథపశ్రేష్ఠుని పన్నెండు కాదు, యాభై లక్షల వానరసేనలు పరివేష్టించి సేవచేస్తున్నాయి; వారి దళాలు భాగాలుగా విభజింపబడి సక్రమంగా నిలిచివున్నాయి।

Verse 42

यस्तुभीमांप्रवल्गन्तींचमूंतिष्ठतिशोभयन् ।स्थितांतीरेसमुद्रस्यद्वितीयइवसागरः ।।।।एषदर्दरसङ्काशोविनतोनामयूथपः ।पिबंश्चरतिपर्णासांनदीनामुत्तमांनदीम् ।।।।षष्टिश्शतसहस्राणिबलमस्यप्लवङ्गमाः ।।।।

సముద్రతీరంలో నిలిచి, భయంకరంగా ఉప్పొంగుతూ దూసుకుపోతున్న ఆ సేనకు శోభను పెంచువాడు—సముద్రం పక్కనే రెండవ సముద్రంలా కనిపిస్తున్నాడు।

Verse 43

यस्तुभीमांप्रवल्गन्तींचमूंतिष्ठतिशोभयन् ।स्थितांतीरेसमुद्रस्यद्वितीयइवसागरः ।।6.26.42।।एषदर्दरसङ्काशोविनतोनामयूथपः ।पिबंश्चरतिपर्णासांनदीनामुत्तमांनदीम् ।।6.26.43।।षष्टिश्शतसहस्राणिबलमस्यप्लवङ्गमाः ।।6.26.44।।

ఇతడు దర్దర పర్వతసదృశుడైన ‘వినత’ అనే యూథపుడు; ఇతడు సంచరిస్తూ నదులలో శ్రేష్ఠమైన పర్ణాసా నదీ జలాన్ని పానంచేస్తాడు।

Verse 44

यस्तुभीमांप्रवल्गन्तींचमूंतिष्ठतिशोभयन् ।स्थितांतीरेसमुद्रस्यद्वितीयइवसागरः ।।6.26.42।।एषदर्दरसङ्काशोविनतोनामयूथपः ।पिबंश्चरतिपर्णासांनदीनामुत्तमांनदीम् ।।6.26.43।।षष्टिश्शतसहस्राणिबलमस्यप्लवङ्गमाः ।।6.26.44।।

ఇతని బలంలో అరవై లక్షల ప్లవంగములు (వానరులు) ఉన్నారు।

Verse 45

त्वामाह्वयतियुद्धायक्रोधनोनामयूधपः ।विक्रान्ताबलवन्तश्चयथायूथानिभागशः ।।।।

క్రోధనుడు అనే యూథపతి నిన్ను యుద్ధానికి సవాలు చేస్తున్నాడు. అతని దళాలు భాగాలుగా సుసంఘటితమై, పరాక్రమశాలి మరియు బలవంతులైన వీరులతో నిండివున్నాయి.

Verse 46

यस्तुगैरिकवर्णाभंवपुःपुष्यतिवानरः ।अवमत्यसदासर्वान्वानरान्बलदर्पितान् ।।।।गवयोनामतेजस्वीत्वांक्रोधादभिवर्तते ।

గైరికవర్ణమైన దేహాన్ని ధరించి, బలదర్పంతో ఉన్న ఇతర వానరులందరినీ ఎల్లప్పుడూ తృణీకరించే ఆ తేజస్వి ‘గవయ’ అనే వానరుడు క్రోధంతో నీపైకి దూసుకొస్తున్నాడు.

Verse 47

एनंशतसहस्राणिसप्ततिःपर्युपासते ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

అతనిని అనుసరించి సేవించేవారు సత్తరు శతసహస్రాలు (ఏడు లక్షలు) ఉన్నారు. తన స్వంత సేనతోనే లంకను మర్దించగలనని అతడు ఆశిస్తున్నాడు.

Verse 48

एतेदुष्प्रसहाघोराबलिनःकामरूपिणः ।यूथपायूथपश्रेष्ठामेषांयूथानिभागशः ।।।।

వీరు యూథపతులు—యూథపతులలో శ్రేష్ఠులు—దుర్జయులు, భయంకరులు, బలవంతులు, ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించగలవారు. వారి దళాలు భాగాలుగా అమర్చబడ్డాయి.