Sarga 122

Verse 1

एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यंराघवेणानुभाषितम् ।ततश्शुभतरंवाक्यंव्याजहारमहेश्वरः ।।।।

రాఘవుడు పలికిన ఆ శుభవాక్యాన్ని విని, అనంతరం మహేశ్వరుడు మరింత శుభకరమైన వాక్యాన్ని పలికాడు।

Verse 2

पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्ष परन्तप ।दिष्ट्याकृतमिदंकर्मत्वयाधर्मभृतांवर ।।।।

హే పుష్కరాక్షా, మహాబాహో, మహావక్షా, పరంతపా! ధర్మభృతాంలో శ్రేష్ఠుడా! దైవానుగ్రహంతో ఈ కార్యం నీచేత సిద్ధించింది।

Verse 3

दिष्ट्यासर्वस्यलोकस्यप्रवृद्धंदारुणंतमः ।अपावृत्तंत्वयासङ्ख्येरामरावणजंभयम् ।।।।

దైవానుగ్రహముచేత, యుద్ధములో నీవు సమస్త లోకములను కమ్ముకున్న పెరిగిన ఆ ఘోరాంధకారాన్ని—రామ-రావణసంబంధ భయాన్ని—తొలగించితివి.

Verse 4

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।।।।प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।।।।इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ।।।।

దుఃఖితుడైన భరతుని ఓదార్చి, యశస్సుతో కూడిన కౌసల్యను, అలాగే కైకేయి మరియు లక్ష్మణమాత సుమిత్రను దర్శించి।

Verse 5

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।।6.122.4।।प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।।6.122.5।।इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ।।6.122.6।।

అయోధ్యలో రాజ్యాన్ని పొందించి, సుహృజ్జనులను ఆనందింపజేసి, ఓ మహాబలుడా, ఇక్ష్వాకువంశ రాజపరంపరను దృఢంగా స్థాపించి।

Verse 6

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।।6.122.4।।प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।।6.122.5।।इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ।।6.122.6।।

రగమేధ యజ్ఞాన్ని ఆచరించి, అనుత్తమమైన యశస్సును పొందించి, బ్రాహ్మణులకు ధనాన్ని దానమిచ్చి, నీవు త్రిదివానికి (స్వర్గలోకానికి) వెళ్లుటకు అర్హుడవు అవుతావు।

Verse 7

एषराजादशरथोविमानस्थःपितातव ।काकुत्स्थमानुषेलोकेगुरुस्तवमहायशाः ।।।।

ఓ కాకుత్స్థా! ఇదిగో నీ తండ్రి రాజు దశరథుడు విమానస్థుడై ఉన్నాడు; మానవలోకంలో ఆయన నీకు పూజ్య గురువు, మహాయశస్సుగలవాడు।

Verse 8

इन्द्रलोकंगतःश्रीमांस्त्वयापुत्रेणतारितः ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्रात्वमेममभिवादय ।।।।

తన కుమారుడైన నీవు తారించినందున ఆ శ్రీమంతుడు ఇంద్రలోకానికి చేరాడు; సోదరుడు లక్ష్మణునితో కలిసి నీవు ఆయనకు నమస్కరించు।

Verse 9

महदेववच्श्रुत्वाराघवःसहलक्ष्मणः ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरंप्रभुः ।।।।

మహాదేవుని వచనములు విని ప్రభువైన రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కూడి, సోదరుడైన లక్ష్మణుని సహితంగా తన తండ్రిని దర్శించాడు।

Verse 10

दीप्यमानंस्वयालक्ष्मविरजोऽम्भरधारिणम् ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरंप्रभुः ।।।।

అప్పుడు ప్రభువు శ్రీరాముడు తన సోదరుడు లక్ష్మణునితో కలిసి, స్వయంతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ నిర్మల శ్వేతాంబరాలు ధరించిన తన తండ్రిని దర్శించాడు।

Verse 11

हर्षेणमहताविष्टोविमनस्थोमहीपतिः ।प्राणैःप्रियतरंदृष्टवापुत्रंदशरथस्तदा ।।।।आरोप्याङ्केमहबाहुर्वरासनगतःप्रभुः ।बाहुभ्यांसम्परिष्वज्यततोवाक्यंसमाददे ।।।।

అప్పుడు విమానంలో ఆసీనుడైన ప్రభువు మహీపతి దశరథుడు, ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన తన కుమారుని చూచి మహా హర్షంతో నిండిపోయాడు। మహాబాహువు శ్రీరాముని తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, రెండు భుజాలతో ఆలింగనం చేసి, అనంతరం మాటలు పలకడం ప్రారంభించాడు।

Verse 12

हर्षेणमहताविष्टोविमनस्थोमहीपतिः ।प्राणैःप्रियतरंदृष्टवापुत्रंदशरथस्तदा ।।6.122.11।।आरोप्याङ्केमहबाहुर्वरासनगतःप्रभुः ।बाहुभ्यांसम्परिष्वज्यततोवाक्यंसमाददे ।।6.122.12।।

అప్పుడు మహీపతి దశరథుడు మహా హర్షంతో నిండిపోయాడు, మనస్సు వ్యాకులమైనా. ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన కుమారుడు రాముణ్ణి చూచి ప్రభువు మహాబాహు రాముణ్ణి తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, ఉత్తమాసనంపై కూర్చుని రెండు భుజాలతో బిగిగా ఆలింగనం చేసి, అనంతరం వాక్యమును ప్రారంభించాడు.

Verse 13

न मेस्वर्गोबहुमतस्सम्मानश्चसुरर्षभैः ।त्वयारामविहीनस्यसत्यंप्रतिशृणोमिते ।।।।

హే రామా! నీవు లేని నాకు స్వర్గమూ విలువైనది కాదు, దేవశ్రేష్ఠుల సన్మానమూ కాదు. ఇది సత్యం—నీకు నేను ప్రతిజ్ఞగా చెబుతున్నాను.

Verse 14

अद्यत्वांनिहतामित्रंदृष्टवासम्पूर्णमानसम् ।निस्तीर्णवनवासं च प्रीतिरासीत्परामम ।।।।

ఈ రోజు నీవు శత్రువులను సంహరించి, మనస్సు పరిపూర్ణమై, వనవాసాన్ని దాటి వచ్చినవాడిగా కనిపించగా నాకు పరమానందం కలిగింది.

Verse 15

कैकेय्यायानिचोक्तानिवाक्यानिवदतांवर ।तवप्रव्राजनार्थानिस्थितानिहृदयेमम ।।।।

హే వాక్పటువులలో శ్రేష్ఠా! కైకేయి నిన్ను ప్రవాసానికి పంపుటకై చెప్పిన ఆ మాటలు నా హృదయంలో ఇంకా నిలిచివున్నాయి.

Verse 16

त्वांतुदृष्टवाकुशलिनंपरिष्वज्यसलक्ष्मणम् ।अद्यदुःखाद्विमुक्तोऽस्मिनीहारादिवभास्करः ।।।।

కానీ ఈ రోజు నిన్ను క్షేమంగా చూసి, లక్ష్మణుడితో కలిసి ఆలింగనం చేసుకొని, నేను దుఃఖం నుండి విముక్తుడనయ్యాను—మబ్బుల తెర నుండి సూర్యుడు విడుదలైనట్లుగా.

Verse 17

तारितोऽहंत्वयापुत्र सुपुत्रेणमहात्मना ।अष्टावक्रेणधर्मात्माकहोलोब्राह्मणोयथा ।।।।

పుత్రా! నీవు వంటి సుపుత్రుడు, మహాత్ముడు నన్ను తరింపజేశావు—ధర్మాత్ముడైన బ్రాహ్మణుడు కహోళుడు అష్టావక్రునిచే తరింపబడినట్లే।

Verse 18

इदानीं च विजानामियथासौम्य सुरेश्वरैः ।वधार्थंरावणस्येहविहितंपुरुषोत्तम ।।।।

హే సౌమ్య పురుషోత్తమా! ఇప్పుడే నేను గ్రహిస్తున్నాను—దేవేశ్వరులు రావణవధార్థం నిన్ను ఇక్కడ నియమించారు।

Verse 19

सिद्धार्थाखलुकौसल्यायात्वांराम गृहंगतम् ।वनान्निवृत्तंसंहृष्टाद्रक्ष्यतेशत्रुसूदनम् ।।।।

హే శత్రుసూదన రామా! నీవు వనమునుండి తిరిగి గృహానికి వచ్చినప్పుడు, కౌసల్య నిన్ను సిద్ధార్థుడిగా చూసి పరమ హర్షంతో ఆనందిస్తుంది।

Verse 20

सिद्धार्थाःखलुतेराम नरायेत्वांपुरींगतम् ।राज्येचावाभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्तेवसुधाधिपम् ।।।।

హే రామా! ప్రజలు నిన్ను నగరంలో ప్రవేశిస్తూ, రాజ్యాభిషేకంతో అభిషిక్తుడై వసుధాధిపుడిగా చూడగానే, నిశ్చయంగా నీ కార్యసిద్ధి అయిందని భావిస్తారు।

Verse 21

अनुरक्तेनबलिनाशुचिनाधर्मचारिणा ।इच्छेयंत्वामहंद्रष्टुंभरतेनसमागतम् ।।।।

భరతునితో సమాగతుడై—అనురక్తుడవు, బలవంతుడవు, శుచివు, ధర్మాచరణలో స్థిరుడవు—నిన్ను దర్శించాలనే నా ఆకాంక్ష.

Verse 22

चतुर्दशसमास्सौम्यवनेनिर्यातितास्त्वया ।वसतासीतयासार्धंलक्ष्मणेन च धीमता ।।।।

ఓ సౌమ్యా! సీతతో కలిసి, ధీమంతుడైన లక్ష్మణునితో కూడ బనంలో నివసిస్తూ నీకు పద్నాలుగు సంవత్సరాలు గడిచాయి.

Verse 23

निवृत्तवनवासोऽसिप्रतिज्ञापूरितात्वया ।रावणं च रणेहत्वादेवताःपरितोषिताः ।।।।

నీ వనవాసం ముగిసింది; నీ ప్రతిజ్ఞ నీవే నెరవేర్చావు. యుద్ధంలో రావణుని సంహరించి దేవతలను కూడా సంతృప్తిపరిచావు.

Verse 24

कृतंकर्मयशश्श्लाघ्यंप्राप्तंतेशत्रुसूदन ।भ्रातृभिःसहराज्यस्थोदीर्घमायुरवाप्नुहि ।।6.122.24।।

ఓ శత్రుసూదనా! కీర్తికి పాత్రమైన కార్యాన్ని నీవు సాధించావు. సోదరులతో కలిసి రాజ్యంలో స్థిరపడి దీర్ఘాయుష్షును పొందుము.

Verse 25

इतिब्रुवाणंराजानंरामःप्राञ्जलिरब्रवीत् ।कुरुप्रसादंधर्मज्ञकैकेय्याभरतस्य च ।।।।

రాజు ఇలా పలుకగా రాముడు అంజలి ఘటించి అన్నాడు—ఓ ధర్మజ్ఞా! కైకేయిపై, భరతునిపై కూడా కృప చూపుము.

Verse 26

सपुत्रांत्वांत्यजामीतियदुक्ताकेकयीत्वया ।स शापःकेकयींघोरस्सपुत्रां न स्पृशेत्प्रभो ।।।।

ప్రభో! నీవు ఒకప్పుడు కైకేయితో—“పుత్రునితో కూడ నిన్ను త్యజిస్తున్నాను” అని అన్నావు; కాబట్టి ఆ ఘోర శాపము కైకేయిని గాని ఆమె పుత్రుని గాని స్పర్శించకూడదు.

Verse 27

तथेति स महाराजोराममुक्त्वाकृताञ्जलिम् ।लक्ष्मणं च परिष्वज्यपुनर्वाक्यमुवाच ह ।।।।

“అలాగే,” అని ఆ మహారాజు కృతాంజలిగా నిలిచిన రామునితో పలికి, లక్ష్మణుని ఆలింగనం చేసి, మళ్లీ మాటలు పలికెను.

Verse 28

रामंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ।कृतमममहाप्रीतिःप्राप्तंधर्मफलं च ते ।।।।

వైదేహీ సీతతో కూడ భక్తితో రాముని సేవించినందున నీవు నన్ను మహా ఆనందింపజేశావు; ఆ సేవచేత నీకు ధర్మఫలమును కూడా పొందితివి.

Verse 29

धर्मंप्राप्स्यसिधर्मज्ञ यशश्चविपुलंभुवि ।रामेप्रसन्नेस्वर्गं च महिमानंतथोत्तमाम् ।।।।

ధర్మజ్ఞా! నీవు ధర్మమును పొందెదవు, భూమిపై విస్తారమైన యశస్సును పొందెదవు; రాముడు ప్రసన్నుడైతే స్వర్గమును మరియు అత్యుత్తమ మహిమను కూడా పొందెదవు.

Verse 30

रामंशुश्रूषभद्रंतेसुमित्रानन्दवर्धन ।रामस्सर्वस्यलोकस्यसुभेष्वभिरतःसदा ।।।।

హే సుమిత్రానందవర్ధనా! శ్రీరాముని శుశ్రూషించు—నీకు మంగళం కలుగుగాక. శ్రీరాముడు సర్వలోకముల శుభహిత కార్యములలో ఎల్లప్పుడూ నిమగ్నుడై ఉంటాడు.

Verse 31

एतेसेन्द्रास्त्रयोलोकास्सिद्धाश्चपरमर्षयः ।अभिगम्यमहात्मानमर्चन्तिपुरुषोत्तमम् ।।।।

ఇంద్రునితో కూడిన ఈ మూడు లోకములు, సిద్ధులు మరియు పరమర్షులు—ఆ మహాత్మ పురుషోత్తముని సమీపించి ఆయనను అర్చించి పూజిస్తారు.

Verse 32

एतत्तदुक्तमव्यक्तमक्षरंब्रह्मनिर्मितम् ।देवानांहृदयंसौम्य गुह्यंरामःपरन्तप ।।।।

హే సౌమ్యా, హే పరంతపా! ఇదే ఆ చెప్పబడిన అవ్యక్తము, అక్షరము, బ్రహ్మనిర్మిత తత్త్వము; రాముడు దేవతల హృదయము, పరమ గుహ్య రహస్యము.

Verse 33

अवाप्तंधर्मचरणंयशश्चविपुलंत्वया ।एनंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ।।।।

వైదేహి సీతతో కలిసి భక్తితో ఆయనను శుశ్రూషించినందువల్ల నీవు ధర్మాచరణసిద్ధిని మరియు విస్తారమైన యశస్సును పొందితివి.

Verse 34

इत्युक्त्वालक्ष्मणंराजास्नुषांबद्धाञ्जलिंस्थिताम् ।पुत्रीत्याभाष्यमधुरंशनैरेनामुवाच ह ।।।।

లక్ష్మణునితో ఇలా చెప్పిన తరువాత, రాజు చేతులు జోడించి నిలిచిన తన కోడలిని ‘కుమార్తె’ అని పిలిచి, మెల్లగా మధురంగా ఆమెతో పలికెను.

Verse 35

कर्तव्यो न तुवैदेहीमन्युस्त्यागमिमंप्रति ।रामेणेत्वद्विशुध्यर्थंकृतमेतद्धितैषिणा ।।।।

హే వైదేహీ, ఈ త్యాగకార్యమునందు మనస్సులో కోపము పెట్టుకొనకుము. నీ విశుద్ధిని స్థాపించుటకై హితైషియైన శ్రీరాముడు ఇదంతా చేసెను॥

Verse 36

सुदुष्करमिदंपुत्रितवचारित्रलक्षणम् ।कृतंयत्तेऽन्यनारीणांयशोह्यभिभविष्यति ।।।।

కుమార్తె, నీ చారిత్రలక్షణమైన ఈ కార్యము అత్యంత దుష్కరము. నీవు చేసినదానివల్ల భవిష్యత్తులో ఇతర స్త్రీల యశస్సు కూడా మసకబారును॥

Verse 37

न त्वंकामंसमाधेयाभर्तृशुश्रूषणंप्रति ।अवश्यंतुमयावाच्यमेषतेदैवतंपरम् ।।।।

భర్తృసేవ విషయమున నీకు ప్రేరణ అవసరము లేదు. అయినను నేను తప్పక చెప్పుచున్నాను—నీకు శ్రీరాముడే పరమ దైవము॥

Verse 38

इतिप्रतिसमादिश्यपुत्रौसीतां च राघवः ।इन्द्रलोकंविमानेनययौदशरथोज्वलन् ।।।।

ఇట్లు ఇద్దరు కుమారులను సీతను ఉపదేశించి, ప్రకాశమానుడైన దశరథుడు విమానమున ఇంద్రలోకమునకు వెళ్లెను॥

Verse 39

विमानमास्थायमहानुभावःश्रिया च सम्हृष्टतन्नुर्नृपोत्तमः ।आमन्त्यपुत्रौसहसीतया च जगामदेवप्रवरस्यलोकम् ।।।।

మహానుభావుడును, శ్రీసంపన్నుడును, హర్షోల్లాసితదేహుడైన నృపశ్రేష్ఠుడు విమానమున అధిరోహించి, ఇద్దరు కుమారులను సీతను వీడ్కొని దేవప్రవరుని లోకమునకు వెళ్లెను॥