Sarga 41

Verse 1

स च वाग्भिः प्रशस्ताभिर्गमिष्यन्पूजितस्तया।तस्माद्देशादपक्रम्य चिन्तयामास वानरः।।।।

ఆమె ప్రశంసాపూర్వకమైన ఉత్తమ వాక్యాలతో గౌరవింపబడి, బయలుదేరబోతున్న ఆ వానరుడు ఆ స్థలాన్ని విడిచి ఆలోచనలో మునిగాడు।

Verse 2

अल्पशेषमिदं कार्यं दृष्टेयमसितेक्षणा।त्रीनुपायानतिक्रम्य चतुर्थ: इह विद्यते।।5.41.2।।

ఈ కార్యంలో ఇప్పుడు కొద్దిమాత్రమే మిగిలింది—అసితనయన దేవిని దర్శించాము. మూడు ఉపాయాలను దాటి, ఇక్కడ ఇక నాల్గవ ఉపాయం, అంటే దండబలమే మిగిలింది॥

Verse 3

न साम रक्षस्सु गुणाय कल्पते न दानमर्थोपचितेषु युज्यते।न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाः पराक्रमस्त्वेव ममेह रोचते।।।।

రాక్షసులపై సామం ప్రయోజనకరం కాదు; ధనంతో ఉబ్బినవారికి దానం కూడా తగదు. బలదర్పంతో మత్తులైనవారు భేదంతోనూ వశపడరు—ఇక్కడ నాకు పరాక్రమమే శ్రేయోపాయం అనిపిస్తోంది॥

Verse 4

न चास्य कार्यस्य पराक्रमादृते विनिश्चयः कश्चिदिहोपपद्यते।हतप्रवीरा हि रणे हि राक्षसाः कथञ्चिदीयुर्यदिहाद्य मार्दवम्।।।।

ఈ కార్యానికి పరాక్రమం లేకుండా ఇక్కడ ఏ నిర్ణయమూ నిలబడదు. యుద్ధంలో రాక్షసుల కొంతమంది ప్రధాన వీరులు హతమైతే, వారు ఈ రోజు ఏదో విధంగా మృదువై వశపడవచ్చు॥

Verse 5

कार्ये कर्मणि निर्दिष्टे यो बहून्यपि साधयेत्।पूर्वकार्याविरोधेन स कार्यं कर्तुमर्हति।।।।

కర్తవ్యం నిర్దేశించబడినప్పుడు, మూల లక్ష్యానికి విఘాతం కలగకుండా మరెన్నో ప్రయోజనాలను కూడా సాధించగలవాడే ఆ కార్యం చేయుటకు అర్హుడు॥

Verse 6

न ह्येकस्साधको हेतुस्स्वल्पस्यापीह कर्मणः।यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थोऽर्थसाधने।।।।

ఇక్కడ చిన్న పనికైనా ఒక్కటే సాధకమైన ఉపాయం ఉండదు. లక్ష్యాన్ని అనేక విధాలుగా గ్రహించేవాడే దాన్ని సాధించగల సమర్థుడు.

Verse 7

इहैव तावत्कृतनिश्चयो ह्यहं यदि व्रजेयं प्लवगेश्वरालयम्।परात्मसम्मर्दविशेषतत्त्ववित्ततः कृतं स्यान्मम भर्तृशासनम्।।।।

నేను ఇక్కడే సంకల్పాన్ని స్థిరపరచుకొని, యుద్ధంలో శత్రుబలం మరియు మన బలం మధ్యనున్న విశేష భేదతత్త్వాన్ని గ్రహించి, ప్లవగేశ్వరుని ఆలయమైన కిష్కింధకు తిరిగి వెళితే, నా ప్రభువు ఆజ్ఞ నెరవేరినట్టే అవుతుంది.

Verse 8

कथं नु खल्वद्य भवेत्सुखागतं प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह।तथैव खल्वात्मबलं च सारवत्सम्मानयेन्मां च रणे दशाननः।।।।

నాకు రాక్షసులతో బలవంతంగా యుద్ధం భరించాల్సి వస్తే, నేడు నా రాక ఎలా సుఖంగా, సురక్షితంగా తిరిగిపోవడంగా మారుతుంది? ఇలానే అయితే రణంలో దశాననుడు తన బలసారాన్ని, నా బలాన్నీ నిజంగా కొలుస్తాడు.

Verse 9

ततस्समासाद्य रणे दशाननं समन्त्रिवर्गं सबलप्रयायिनम्।हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च वै सुखेन मत्त्वाऽहमितः पुनर्व्रजे।।।।

కాబట్టి నేను రణంలో దశాననుని—అతని మంత్రివర్గంతోను, బలంతో ముందుకు సాగువారితోను—సమీపించి ఎదుర్కొని, అతని హృదయంలో స్థిరమైన సంకల్పాన్ని మరియు బలాన్ని సులభంగా గ్రహించి, ఇక్కడి నుంచి మళ్లీ సురక్షితంగా వెళ్తాను.

Verse 10

इदमस्य नृशंसस्य नन्दनोपममुत्तमम्।वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम्।।।।

ఆ క్రూరుని ఈ ఉత్తమ ఉద్యానం ఇంద్రుని నందనవనంలా ఉంది; నానావిధ వృక్షలతలతో నిండిన ఈ వనం కన్నుకూ మనసుకూ ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది।

Verse 11

इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनमिवानलः।अस्मिन्भग्ने ततः कोपं करिष्यति दशाननः।।।।

నేను ఈ స్థలాన్ని ఎండిన అడవిని దహించే అగ్నివలె పూర్తిగా విధ్వంసం చేస్తాను. ఇది భగ్నమైతే దశానన రావణుడు అప్పుడు కోపంతో రగిలిపోతాడు॥

Verse 12

ततो महत्साश्वमहारथद्विपं बलं समादेक्ष्यति राक्षसाधिपः।त्रिशूलकालायसपट्टिसायुधं ततो महद्युद्धमिदं भविष्यति।।।।

అప్పుడు రాక్షసాధిపతి అశ్వాలు, మహారథాలు, గజాలతో కూడిన మహాబలాన్ని సమీకరిస్తాడు. త్రిశూలాలు, నల్ల ఇనుము పట్టుిశాలు ఆయుధాలుగా ధరించి, అప్పుడు మహాయుద్ధం జరుగుతుంది॥

Verse 13

अहं तु तैः संयति चण्डविक्रमै स्समेत्य रक्षोभिरसह्य विक्रमः।निहत्य तद्रावणचोदितं बलं सुखं गमिष्यामि कपीश्वरालयम्।।।।

నేను ఆ చండవిక్రమ రాక్షసులతో యుద్ధంలో ఎదురై—అసహ్య పరాక్రముడనై—రావణుడు ప్రేరేపించి పంపిన ఆ బలాన్ని సంహరించి, ఆనందంగా కపీశ్వరుని ఆలయానికి చేరుతాను॥

Verse 14

ततो मारुतवत्कृद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः।ऊरुवेगेन महता द्रुमान्क्षेप्तुमथारभत्।।।।

అప్పుడు మారుతి వాయుదేవునివలె క్రోధించి, భీమవిక్రముడై, తొడల మహావేగంతో చెట్లను విసరడం ప్రారంభించాడు॥

Verse 15

ततस्तु हनुमान्वीरो बभञ्ज प्रमदावनम्।मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम्।।।।

అప్పుడు వీరుడైన హనుమంతుడు ఆ ప్రమదావనాన్ని ధ్వంసం చేశాడు; మత్తపక్షుల కూయింపులతో మార్మోగుతూ, నానావిధ వృక్షలతలతో నిండినదది।

Verse 16

तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः।चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम्।।।।

ఆ వనం విరిగిన వృక్షాలతో, చీలిపోయిన జలాశయాలతో, చూర్ణమైన పర్వతశిఖరాలతో దుర్దర్శనంగా మారింది।

Verse 17

नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नैस्सलिलाशयैः।ताम्रैः किसलयैः क्लान्तै: क्लान्तद्रुमलतायुतम्।।।।न बभौ तद्वनं तत्र दावानलहतं यथा।व्याकुलावरणा रेजुर्विह्वला इव ता लताः।।।।

నానావిధ పక్షుల ఆర్త కూయింపులతో నిండినది, చీలిపోయిన జలాశయాలతో కూడినది, తామ్రవర్ణ కోమల కిసలయాలు వాడిపోయినది, అలసిన వృక్షలతలతో నిండినది—ఆ వనం అక్కడ దావానలంతో దగ్ధమైన వనంలా శోభించలేదు। అవ్యవస్థిత వస్త్రాలతో వ్యాకులమైన స్త్రీల వలె ఆ లతలు వణికాయి।

Verse 18

नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नैस्सलिलाशयैः।ताम्रैः किसलयैः क्लान्तै: क्लान्तद्रुमलतायुतम्।।5.41.17।।न बभौ तद्वनं तत्र दावानलहतं यथा।व्याकुलावरणा रेजुर्विह्वला इव ता लताः।।5.41.18।।

నానావిధ పక్షుల ఆర్త కూయింపులతో నిండినది, చీలిపోయిన జలాశయాలతో కూడినది, తామ్రవర్ణ కోమల కిసలయాలు వాడిపోయినది, అలసిన వృక్షలతలతో నిండినది—ఆ వనం అక్కడ దావానలంతో దగ్ధమైన వనంలా శోభించలేదు। అవ్యవస్థిత వస్త్రాలతో వ్యాకులమైన స్త్రీల వలె ఆ లతలు వణికాయి।

Verse 19

लतागृहैश्चित्रगृहैश्च नाशितैर्महोरगैर्व्यालमृगैश्च निर्धुतैः।शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः प्रणष्टरूपं तदभून्महद्वनम्।।।।

లతాగృహాలు, చిత్రమండపాలు నాశనమయ్యాయి; మహాసర్పాలు, క్రూరమృగాలు కలవరంతో తరిమివేయబడ్డాయి; శిలాగృహాలు మరియు ఇతర గృహాలు పెల్లుబికిపోయి చెల్లాచెదురయ్యాయి—అలా ఆ మహావనం రూపవికృతమైంది।

Verse 20

सा विह्वलाऽशोकलताप्रताना वनस्थली शोकलताप्रताना।जाता दशास्यप्रमदावनस्य कपेर्बलाद्धि प्रमदावनस्य।।।।

అశోకలతల విస్తారంతో శోభించిన ఆ వనస్థలి, ఇప్పుడు శోకలతల విస్తారంతో నిండినట్టైంది. ఆ కపి పరాక్రమబలంతో దశాననుని ప్రమదావనం విధ్వంసమైంది॥

Verse 21

स तस्य कृत्वार्थपतेर्महाकपिर्महद्व्यलीकं मनसो महात्मनः।युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैश्शिया ज्वलंस्तोरणमास्थितः कपिः।।।।

ఆ మహాత్ముడైన ధనాధిపతి మనసులో గొప్ప అపచారం కలిగించిన ఆ మహాకపి, తేజస్సుతో జ్వలిస్తూ ద్వారతోరణంపై నిలిచాడు. అనేక మహాబలులతో ఒంటరిగా యుద్ధించేందుకు అతడు ఉత్సుకుడయ్యాడు॥