Sarga 39

Verse 1

मणिं दत्त्वा ततः सीता हनूमन्तमथाब्रवीत्।अभिज्ञानमभिज्ञातमेतद्रामस्य तत्त्वतः।।।।

మణిని ఇచ్చిన తరువాత సీత హనుమంతునితో ఇలా పలికింది— “ఇది రామునకు తత్త్వతః సుపరిచితమైన, నిజమైన గుర్తు-చిహ్నము।”

Verse 2

मणिं तु दृष्ट्वा रामो वै त्रयाणां संस्मरिष्यति।वीरो जनन्या मम च राज्ञो दशरथस्य च।।।।

కానీ ఈ మణిని చూచిన వెంటనే వీరుడైన రాముడు తప్పక మా ముగ్గురినీ స్మరిస్తాడు—నా జననిని, నన్ను, మరియు రాజా దశరథుని।

Verse 3

स भूयस्त्वं समुत्साहे चोदितो हरिसत्तम।अस्मिन्कार्यसमारम्भे प्रचिन्तय यदुत्तरम्।।।।

హే హరిశ్రేష్ఠా! మళ్లీ ఉత్సాహంతో ప్రేరితుడవై, ఈ కార్యారంభంలో తరువాత ఏమి చేయవలెనో బాగా ఆలోచించు।

Verse 4

त्वमस्मिन्कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तम।हनुमन्यत्नमास्थाय दुःखक्षयकरो भव।।।।तस्य चिन्तयतो यत्नो दुःखक्षयकरो भवेत्।

హే హరిశ్రేష్ఠా! ఈ కార్యనిర్వహణలో నీవే ప్రమాణం, నీవే నిర్ణాయకుడు. హే హనుమా! దృఢసంకల్పంతో ప్రయత్నాన్ని ఆశ్రయించి నా దుఃఖాన్ని క్షయపరచువాడవు కా; ఎందుకంటే ఆలోచించి శ్రమించే వానికి ఆ ప్రయత్నమే శోకనాశకారకమవుతుంది।

Verse 5

स तथेति प्रतिज्ञाय मारुतिर्भीमविक्रमः।।।।शिरसा वन्ध्य वैदेहीं गमनायोपचक्रमे।

భీమవిక్రముడైన మారుతి “తథాస్తు” అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, వైదేహికి శిరస్సు వంచి వందనం చేసి, గమనానికి సిద్ధమగుట ప్రారంభించాడు।

Verse 6

ज्ञात्वा सम्प्रस्थितं देवी वानरं मारुतात्मजम्।।।।बाष्पगद्गदया वाचा मैथिली वाक्यमब्रवीत्।

దేవి మైథిలి, మారుతాత్మజుడైన వానరుడు హనుమంతుడు బయలుదేరుతున్నాడని తెలిసికొని, కన్నీళ్లతో గద్గదమైన స్వరంతో ఈ మాటలు పలికింది।

Verse 7

कुशलं हनुमन्ब्रूयाः सहितौ रामलक्ष्मणौ।।।।सुग्रीवं च सहामात्यं वृद्धान् सर्वांश्च वानरान्।ब्रूयास्त्वं वानरश्रेष्ठ कुशलं धर्मसंहितम्।।।।

హే హనుమంతా! రామలక్ష్మణులిద్దరికీ నా కుశలాన్ని చెప్పు; అలాగే సుగ్రీవునికి అతని మంత్రులతో కలిసి, మరియు సమస్త వృద్ధ వానర నాయకులకూ. హే వానరశ్రేష్ఠా! ధర్మసమ్మతంగా ఈ కుశలవార్తను తెలియజేయి।

Verse 8

कुशलं हनुमन्ब्रूयाः सहितौ रामलक्ष्मणौ।।5.39.7।।सुग्रीवं च सहामात्यं वृद्धान् सर्वांश्च वानरान्।ब्रूयास्त्वं वानरश्रेष्ठ कुशलं धर्मसंहितम्।।5.39.8।।

సుగ్రీవునికి అతని మంత్రులతో కలిసి, అలాగే సమస్త వృద్ధ వానరులకూ నా కుశలాన్ని చెప్పు. హే వానరశ్రేష్ఠా! ధర్మసమ్మతంగా ఈ సందేశాన్ని అందించు।

Verse 9

यथा स च महाबाहुर्मां तारयति राघवः।अस्माद्धुःखाम्बुसंरोधात्त्वं समाधातुमर्हसि।।।।

నీవు మహాబాహువైన రాఘవుని ధైర్యపరచి స్థిరపరచాలి; అప్పుడు ఆయన ఈ దుఃఖసముద్రపు అడ్డుకట్ట వంటి బంధనాన్ని దాటి నన్ను రక్షించి తరింపజేయగలడు।

Verse 10

जीवन्तीं मां यथा रामः सम्भावयति कीर्तिमान्।तत्तथा हनुमन्वाच्यं वाचा धर्ममवाप्नुहि।।।।

హే హనుమా! కీర్తిమంతుడైన రాముడు నేను జీవించి ఉన్నప్పుడే నన్ను స్వీకరించి రక్షించునట్లు నీవు అట్లే చెప్పుము; సత్యధర్మమయమైన వాక్యంతో నీవు పుణ్యాన్ని పొందుదువు।

Verse 11

नित्यमुत्साहयुक्ताश्च वाचश्रुत्वा त्वयेरिताः।वर्धिष्यते दाशरथेः पौरुषं मदवाप्तये।।।।

నీ మాటలు నిత్యము ఉత్సాహంతో నిండినవని విని దాశరథి పౌరుషము నన్ను తిరిగి పొందుటకై మరింతగా వృద్ధి చెందును।

Verse 12

मत्सन्देशयुता वाचस्त्वत्तश्श्रुत्वा च राघवः।पराक्रमविधिं वीरो विधिवत्संविधास्यति।।5.39.12।।

నా సందేశముతో కూడిన మాటలను నీ ద్వారా విని వీరుడైన రాఘవుడు విధివిధానముగా పరాక్రమ కార్యపథాన్ని ప్రారంభించును।

Verse 13

सीताया वचनं श्रुत्वा हनुमान्मारुतात्मजः।शिरस्यञ्जलिमाधाय वाक्यमुत्तरमब्रवीत्।।।।

సీత మాటలు విని మారుతాత్మజ హనుమంతుడు శిరస్సుపై అంజలి ఉంచి భక్తితో ప్రత్యుత్తరం పలికెను।

Verse 14

क्षिप्रमेष्यति काकुत्स्थो हार्यृक्षप्रवरैर्वृतः।यस्ते युधि विजित्यारीन्शोकं व्यपनयिष्यति।।।।

కాకుత్స్థుడు రాముడు శ్రేష్ఠ వానరులు, భల్లూకవీరులతో చుట్టుముట్టబడి శీఘ్రముగా వచ్చును. యుద్ధములో నీ శత్రువులను జయించి నీ శోకమును తొలగించును॥

Verse 15

न हि पश्यामि मर्त्येषु नासुरेषु सुरेषु वा।यस्तस्य क्षिपतो बाणान्स्थातुमुत्सहतेऽग्रतः।।।।

మనుష్యులలోనూ, అసురులలోనూ, దేవతలలోనూ కూడా—ఆయన విడిచే బాణముల ఎదుట నిలువగలవాడెవడూ నాకు కనబడడు॥

Verse 16

अप्यर्कमपि पर्जन्यमपि वैवस्वतं यमम्।स हि सोढुं रणे शक्तस्तव हेतोर्विशेषतः।।।।

ఆయన యుద్ధములో సూర్యునినీ, పర్జన్యునినీ, వివస్వానుని కుమారుడైన యమునినీ కూడా తట్టుకొనగలడు—ప్రత్యేకించి నీ నిమిత్తముగా॥

Verse 17

स हि सागरपर्यन्तां महीं शासितुमीहति।त्वन्निमित्तो हि रामस्य जयो जनकनन्दिनि।।।।

ఆయన సముద్రపర్యంతమైన ఈ భూమిని పాలించుటకు యోగ్యుడు. ఓ జనకనందిని, నీ నిమిత్తముగానే రామునికి విజయము నిశ్చయము॥

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सम्यक्सत्यं सुभाषितम्।जानकी बहुमेनेऽथ वचनं चेदमब्रवीत्।।।।

ఆయన చెప్పిన సత్యమయమైన, సముచితమైన, సుభాషితమైన వాక్యమును విని జానకి దానిని ఎంతో గౌరవించింది; అనంతరం ఈ మాటలు పలికింది॥

Verse 19

ततस्तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः।भर्तृस्नेहान्वितं वाक्यं सौहार्दादनुमानयत्।।।।

అప్పుడు బయలుదేరుతున్న హనుమంతుని సీత మళ్లీ మళ్లీ చూచి, సౌహార్దవశంగా భర్తృప్రేమంతో నిండిన మృదువాక్యాన్ని పలికింది।

Verse 20

यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिन्दम।कस्मिंश्चित्संवृते देशे विश्रान्तःश्वो गमिष्यसि।।।।

హే వీరా, అరిం దమా! నీకు అనుకూలమైతే ఏదో ఒక ఆవృతమైన గుప్తస్థలంలో ఒక రోజు ఉండి, విశ్రాంతి తీసుకుని రేపు బయలుదేరు।

Verse 21

मम चेदल्पभाग्याया सान्निध्यात्तव वानर।अस्य शोकस्य महतो मुहूर्तं मोक्षणं भवेत्।।।।

హే వానరా! నీ సాన్నిధ్యంతో నేను ఈ అల్పభాగ్యురాలిని, ఈ మహాశోకమునుండి క్షణమాత్రమైనా విముక్తి పొందగలిగితే, అదే అనుగ్రహం అవుతుంది।

Verse 22

गते हि हरिशार्दूल पुनरागमनाय तु।प्राणानामपि सन्देहो मम स्यान्नात्र संशयः।।।।

హే హరిశార్దూలా! నీవు మళ్లీ వస్తానని చెప్పి వెళ్లిపోయినట్లయితే, నా ప్రాణాలకూడా అనిశ్చితి కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 23

तवादर्शनजः शोको भूयो मां परितापयेत्।दुःखाद्धुःखपरामृष्टां दीपयन्निव वानर।।।।

హే వానరా! నిన్ను మళ్లీ దర్శించలేనందున కలిగే శోకం నన్ను మరింతగా బాధిస్తుంది—దుఃఖంతో ముందే దగ్ధమైన హృదయంలో మళ్లీ అగ్ని రగిలినట్లుగా।

Verse 24

अयं च वीर सन्देहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः।सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वरः।।।।

మరియు హే వీరా! నా ముందర ఒక మహా సందేహం నిలిచివుంది—నీతో ఉన్న వానర-ఋక్షుల సహాయంతో వానరాధిపతి నిజంగా సమర్థమైన తోడ్పాటు పొందగలడా?

Verse 25

कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम्।तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ।।।।

ఆ వానర-ఋక్ష సైన్యాలు దాటలేనంత విస్తారమైన మహాసముద్రాన్ని ఎలా దాటగలవు? అలాగే ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులు—శ్రేష్ఠ నరుని కుమారులు—ఎలా దాటగలరు?

Verse 26

त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने।शक्तिस्स्याद्वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा।।।।

ఈ సముద్రాన్ని లంఘించే శక్తి కేవలం ముగ్గురికే ఉన్నట్లు ఉంది—వైనతేయుడు గరుడునికి, నీకు, లేదా మారుతుడు (వాయుదేవుడు)కు।

Verse 27

तदस्मिन्कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे।किं पश्यसि समाधानं त्वं हि कार्यविदां वरः।।।।

కాబట్టి హే వీరా! ఇంత దురతిక్రమమైన ఈ కార్యసాధనలో నీవు ఏ పరిష్కారాన్ని చూస్తున్నావు? ఎందుకంటే కార్యవిద్య తెలిసినవారిలో నీవే శ్రేష్ఠుడు।

Verse 28

काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने।पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते फलोदयः।।।।

హే పరవీరఘ్నా! ఈ కార్యసాధనకు నీవొక్కడే సమర్థుడవు; దీని విజయఫలమూ యశస్సూ న్యాయంగా నీకే చెందును।

Verse 29

बलैस्समग्रैर्यदि मां रावणं जित्य संयुगे।विजयी स्वपुरं यायात्तत्तस्य सदृशं भवेत्।।।।

అతడు సమగ్ర బలాలతో యుద్ధంలో రావణుని జయించి, విజేతగా నన్ను తన నగరానికి తీసికెళ్లినయెడల, అది అతనికి తగినదే అవుతుంది।

Verse 30

शरैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः।मां नयेद्यदि काकुत्स्थः तत्तस्य सदृशं भवेत्।।।।

పరబలార్దనుడైన కాకుత్స్థుడు బాణవర్షంతో లంకను నిండుగా చేసి, నన్ను అక్కడి నుండి తీసికెళ్లినయెడల, అది అతనికి తగినదే అవుతుంది।

Verse 31

तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः।भवेदाहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय।।।।

కాబట్టి మహాత్ముడైన ఆహవశూరుడు ఆ వీరుని విక్రమం అతనికి తగినట్లుగా విజయోపేతంగా ముందుకు సాగునట్లు నీవు సముచితంగా ఏర్పాటుచేయు।

Verse 32

तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम्।निशम्य हनुमान्शेषं वाक्यमुत्तरमब्रवीत्।।।।

దేవి సీతమ్మ అర్థగర్భితమైన, వినయపూర్వకమైన, యుక్తిసహితమైన వాక్యాన్ని విని హనుమంతుడు తదుపరి ఉత్తరవచనాన్ని పలికెను।

Verse 33

देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः।सुग्रीवस्सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः।।।।

దేవి! వానర-ఋక్షసేనలకు అధిపతి, దూకువారిలో శ్రేష్ఠుడు, సత్త్వగుణసంపన్నుడైన సుగ్రీవుడు మీ కొరకు దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నాడు।

Verse 34

स वानरसहस्राणां कोटीभिरभिसंवृतः।क्षिप्रमेष्यति वैदेहि राक्षसानां निबर्हणः।।।।

హే వైదేహి! రాక్షసనాశకుడైన సుగ్రీవుడు వానరుల కోటి కోటి సమూహాలతో పరివృతుడై శీఘ్రముగా ఇక్కడికి వచ్చును।

Verse 35

तस्य विक्रमसम्पन्नास्सत्त्ववन्तो महाबलाः।मनस्सङ्कल्पसम्पाता निदेशे हरयः स्थिताः।।।।

అతని ఆజ్ఞలో వానరులు నిలిచియున్నారు—పరాక్రమసంపన్నులు, సత్త్వవంతులు, మహాబలవంతులు—మనస్సు సంకల్పవేగంతో దూకగలవారు।

Verse 36

येषां नोपरि नाधस्तान्न तिर्यक्सज्जते गतिः।न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः।।।।

వారి గతి పైకైనా, కిందకైనా, అడ్డంగానైనా ఎక్కడా ఆడదు; అమితతేజస్సుగల వారు మహత్కార్యాలలో ఎప్పుడూ శ్రమించి వెనుకడుగు వేయరు।

Verse 37

असकृत्तैर्महोत्साहैस्ससागरधराधरा।प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः।।।।

వారు మహోత్సాహంతో మళ్లీ మళ్లీ వాయుమార్గాలను అనుసరిస్తూ, సముద్రాలు పర్వతాలతో కూడిన భూమిని ప్రదక్షిణ చేశారు।

Verse 38

मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः।मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसन्निधौ।।।।

సుగ్రీవుని వానరులలో కొందరు నాకంటే శ్రేష్ఠులు, కొందరు నాతో సమానులు; కానీ సుగ్రీవుని సన్నిధిలో నాకంటే తక్కువవాడు ఎవరూ లేరు।

Verse 39

अहं तावदिह प्राप्तः किं पुनस्ते महाबलाः।न हि प्रकृष्टाः प्रेष्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः।।।।

నేను ఇక్కడికి చేరగలిగితే, నీ మహాబలులు మరింత నిశ్చయంగా చేరగలరు. ఎందుకంటే శ్రేష్ఠులను సాధారణ దూతలుగా పంపరు; దూతలుగా పంపబడేది ఇతర సాధారణులే.

Verse 40

तदलं परितापेन देवि शोको व्यपैतु ते।एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः।।।।

కాబట్టి, హే దేవీ! ఇక పరితాపం చాలును—నీ శోకం తొలగిపోవుగాక. వానరయూథపతులు ఒక్క దూకుడుతోనే లంకకు చేరుకుంటారు।

Verse 41

मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याविवोदितौ।त्वत्सकाशं महासत्त्वौ नृसिंहावागमिष्यतः।।।।

నా పృష్ఠంపై అధిరోహించిన ఆ ఇద్దరు మహాసత్త్వులు నరసింహులు—రామలక్ష్మణులు—ఉదయించిన చంద్రసూర్యులవలె ప్రకాశిస్తూ నీ సన్నిధికి వచ్చెదరు।

Verse 42

ततो वीरौ नरवरौ सहितौ रामलक्ष्मणौ।आगम्य नगरीं लङ्कां सायकैर्विधमिष्यतः।।।।

అనంతరం ఆ ఇద్దరు వీర నరశ్రేష్ఠులు—రామలక్ష్మణులు—కలిసి లంకానగరికి వచ్చి తమ శరములతో దానిని ధ్వంసం చేయుదురు।

Verse 43

सगणं रावणं हत्त्वा राघवो रघुनन्दनः।त्वामादाय वरारोहे स्वपुरीं प्रतियास्यति।।।।

రఘువంశానందకరుడు రాఘవుడు రావణుని అతని గణములతో సహా సంహరించి, హే వరారోహే! నిన్ను తీసుకొని తన స్వపురికి తిరిగి వెళ్లును।

Verse 44

तदाश्वसिहि भद्रं ते भव त्वं कालकाङ्क्षिणी।नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं प्रज्वलन्तमिवानलम्।।।।

కాబట్టి ధైర్యము పొందుము; నీకు మంగళము కలుగుగాక. కాలాన్ని మాత్రమే ఎదురుచూడు; అచిరంలోనే అగ్నివలె జ్వలించే రాముని నీవు దర్శించెదవు।

Verse 45

निहते राक्षसेन्द्रेऽस्मिन्सपुत्रामात्यबान्धवे।त्वं समेष्वसि रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी।।।।

ఈ రాక్షసేంద్రుడు తన పుత్రులు, అమాత్యులు, బంధువులతో సహా నిహతుడైనప్పుడు, నీవు రామునితో రోహిణి శశాంకునితో కలిసినట్లే పునర్మిళితమగుదువు।

Verse 46

क्षिप्रं त्वं देवि शोकस्य पारं यास्यसि मैथिलि।रावणं चैव रामेण निहतं द्रक्ष्यसेऽचिरात्।।।।

హే దేవి మైథిలీ! నీవు శీఘ్రమే శోకసముద్రపు అవతలి తీరాన్ని చేరుతావు; అచిరంలోనే శ్రీరాముని చేత రావణుడు హతుడైనదాన్ని నీవు దర్శిస్తావు।

Verse 47

एवमाश्वास्य वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीं पुनरब्रवीत्।।।।

ఇలా వైదేహిని ఓదార్చిన మారుతాత్మజ హనుమంతుడు, వెళ్లుటకు నిశ్చయించుకొని, వైదేహిని మరల పలికెను।

Verse 48

तमरिघ्नं कृतात्मानं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम्।लक्ष्मणं च धनुष्पाणिं लङ्काद्वारमुपागतम्।।।।

నీవు శీఘ్రమే శత్రుహంతుడూ, ఆత్మనిగ్రహసంపన్నుడైన రాఘవుని, అలాగే ధనుస్సు చేతబట్టి లంకాద్వారానికి చేరిన లక్ష్మణుని దర్శిస్తావు।

Verse 49

नखदंष्ट्रायुधान्वीरान्सिम्हशार्दूलविक्रमान्।वानरान्वारणेन्द्राभान्क्षिप्रं द्रक्ष्यसि सङ्गतान्।।।।

నీవు శీఘ్రమే నఖదంత్రములనే ఆయుధాలుగా కలిగిన వీర వానరులను సమూహంగా చూస్తావు; వారి విక్రమం సింహ-వ్యాఘ్రముల వంటిది, వారి బలం గజేంద్రసమానం।

Verse 50

शैलाम्बुदनिकाशानां लङ्कामलयसानुषु।नर्दतां कपिमुख्यानामार्ये यूधान्यनेकशः।।।।

ఆర్యే, పర్వతాలపై మేఘసమూహాలవలె కనిపించే, గర్జించే వానరప్రధానుల అనేక దళాలను నీవు దర్శించెదవు; వారు లంకా మలయపర్వతపు వాలులపై, శిఖరాలపై విహరించుచుండెదరు।

Verse 51

स तु मर्मणि घोरेण ताडितो मन्मथेषुणा।न शर्म लभते रामस्सिंहार्धित इव द्विपः।।।।

కానీ రాముడు, మర్మస్థానంలో భయంకరమైన మన్మథబాణంతో తాకబడినవాడై, సింహం చేత పీడింపబడిన ఏనుగువలె, శాంతిని పొందలేకున్నాడు।

Verse 52

मा रुदो देवि शोकेन माभूत्ते मनसोऽप्रियम्।शचीव पत्या शक्रेण भर्त्रा नाथवती ह्यसि।।।।

దేవి, శోకంతో ఏడవకుము; నీ మనస్సులో ఏ అప్రియ భావమూ కలుగనీయకుము. శచీ తన స్వామి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) చేత రక్షింపబడినట్లే, నీవు నీ భర్తచేత నాథవతివి।

Verse 53

रामाद्विशिष्टः कोऽन्योऽस्ति कश्चित्सौमित्रिणा समः।अग्निमारुतकल्पौ तौ भ्रातरौ तव संश्रयौ।।।।

రామునికంటే విశిష్టుడు మరెవరు? సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) సమానుడు ఎవడు? అగ్ని, వాయువులవలె శక్తిమంతులైన ఆ ఇద్దరు సోదరులు నీకు శరణ్యులు।

Verse 54

नास्मिंश्चिरं वत्स्यसि देवि देशे रक्षोगणैरध्युषितेऽतिरौद्रे।न ते चिरादामगमनं प्रियस्य क्षमस्व मत्सङ्गमकालमात्रम्।।।।

దేవి, రాక్షసగణములు నివసించు ఈ అతి భయంకర దేశములో నీవు ఎక్కువకాలం ఉండవు. త్వరలోనే నీ ప్రియుని आगమనం జరుగును; మన ఈ స్వల్ప సంగమకాలమునకు నన్ను క్షమించుము।