Sarga 37

Verse 1

सीता तद्वचनं श्रुत्वा पूर्णचन्द्रनिभानना।हनूमन्तमुवाचेदं धर्मार्थसहितं वचः।।।।

ఆ మాటలు విని పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖముగల సీత, ధర్మార్థసహితమైన ఈ వాక్యాన్ని హనుమంతునితో పలికింది।

Verse 2

अमृतं विषसंसृष्टं त्वया वानर भाषितम्।यच्च नान्यमना रामो यच्च शोकपरायणः ।।।।

ఓ వానరా! నీవు పలికిన మాట విషమిశ్రిత అమృతమువలె ఉంది—రాముని మనస్సు మరెవరివైపు త్రిప్పదు, అయినా ఆయన శోకమునకే పరాయణుడై ఉన్నాడు।

Verse 3

ऐश्वर्ये वा सुविस्तीर्णे व्यसने वा सुदारुणे।रज्ज्वेव पुरुषं बद्ध्वा कृतान्तः परिकर्षति।।।।

విస్తారమైన ఐశ్వర్యంలో ఉన్నా గానీ, అత్యంత దారుణమైన వ్యసనంలో పడ్డా గానీ—కృతాంతుడు (మరణం) మనిషిని తాడుతో కట్టినట్టే లాగి తీసుకుపోతాడు।

Verse 4

विधिर्नूनमसंहार्यः प्राणिनां प्लवगोत्तम।सौमित्रिं मां च रामं च व्यसनै: पश्य मोहितान्।।।।

హే ప్లవగోత్తమా, ప్రాణుల పట్ల విధి నిశ్చయంగా అప్రతిహతము. చూడు—సౌమిత్రి, రాముడు, నేనూ—అందరం విపత్తులచే మోహితులమై వ్యాకులులమయ్యాము।

Verse 5

शोकस्यास्य कदा पारं राघवोऽधिगमिष्यति।प्लवमानः परिश्रान्तो हतनौ स्सागरे यथा।।।।

ఈ శోకానికి అవతలి తీరం రాఘవుడు ఎప్పుడు చేరుకొనును? సముద్రంలో నౌకాభంగమై అలసిపోయి ఈదుతూ తీరాన్ని వెదకువాడివలె।

Verse 6

राक्षसानां वधं कृत्वा सूदयित्वा च रावणम्।लङ्कामुन्मूलितां कृत्वा कदा द्रक्ष्यति मां पतिः।।।।

రాక్షసులను సంహరించి, రావణుణ్ని సంహరించి, లంకను మూలంతో సహా ఉన్మూలితం చేసిన తరువాత నా భర్త నన్ను ఎప్పుడు దర్శిస్తాడు?

Verse 7

स वाच्यस्संत्वरस्वेति यावदेव न पूर्यते।अयं संवत्सरः कालस्तावद्धि मम जीवितम्।।।।

అతనికి ఇలా చెప్పాలి—‘త్వరపడు!’—ఈ నియమిత ఒక సంవత్సరం పూర్తికాకముందే; ఎందుకంటే అంతకాలం వరకే, నిజంగా, నా జీవితం నిలుస్తుంది.

Verse 8

वर्तते दशमो मासो द्वौ तु शेषौ प्लवङ्गम।रावणेन नृशंसेन समयो यः कृतो मम।।।।

హే ప్లవంగమా! పదవ మాసము గడుస్తున్నది; ఇంకా రెండు మాసములే మిగిలినవి—క్రూరుడైన రావణుడు నాకు ఈ గడువును నిర్ణయించాడు।

Verse 9

विभीषणेन च भ्रात्रा मम निर्यातनं प्रति।अनुनीतः प्रयत्नेन न च तत्कुरुते मतिम्।।।।

అతని సోదరుడైన విభీషణుడు నా విమోచన విషయమై ఎంతో ప్రయత్నంతో వినయంగా అతనిని ఒప్పించెను; అయినా అతడు ఆ దిశగా మనస్సు పెట్టడు।

Verse 10

मम प्रतिप्रदानं हि रावणस्य न रोचते।रावणं मार्गते संख्ये मृत्युः कालवशं गतम्।।।।

రావణునికి నన్ను తిరిగి ఇవ్వడం ఇష్టం లేదు; కాలవశమైన మృత్యువు యుద్ధరంగంలో రావణుని వెదుకుచున్నది।

Verse 11

ज्येष्ठा कन्या नला नाम विभीषणसुता कपे।तया ममेदमाख्यातं मात्रा प्रहितया स्वयम्।।।।

హే కపే! విభీషణుని జ్యేష్ఠ కుమార్తె ‘నలా’ అనే ఆమె, తల్లి పంపగా స్వయంగా వచ్చి ఈ విషయాన్ని నాకు తెలిపింది।

Verse 12

असंशयं हरिश्रेष्ठ क्षिप्रं मां प्राप्स्यते पतिः।अन्तरात्मा च मे शुद्धस्तस्मिंश्च बहवो गुणाः।।।।

హే హరిశ్రేష్ఠా! సందేహం లేకుండా నా భర్త త్వరలోనే నన్ను చేరుకుంటాడు। నా అంతరాత్మ శుద్ధమైనది; ఆయనలో అనేక గుణాలు ఉన్నాయి।

Verse 13

उत्साहः पौरुषं सत्त्वमानृशंस्यं कृतज्ञता।विक्रमश्च प्रभावश्च सन्ति वानर राघवे।।।।

హే వానరా! రాఘవునందు ఉత్సాహము, పౌరుషము, సత్త్వము, అనృశంసత (కరుణ), కృతజ్ఞత, పరాక్రమము మరియు ప్రభావము—ఇవి అన్నీ ఉన్నాయి।

Verse 14

चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां जघान यः।जनस्थाने विना भ्रात्रा शत्रुः कस्तस्य नोद्विजेत् ।।।।

జనస్థానంలో అన్న లేకుండానే పద్నాలుగు వేల రాక్షసులను సంహరించినవాడు—అతని శత్రువు ఎవడు భయపడకుండునా?

Verse 15

न स शक्यस्तुलयितुं व्यसनैः पुरुषर्षभः।अहं तस्य प्रभावज्ञा शक्रस्येव पुलोमजा ।।।।

ఆ పురుషర్షభుడు విపత్తులతో తూకమేయబడడు; కష్టాలు అతనిని వంచలేవు. నేను అతని ప్రభావాన్ని తెలుసు—పులోమ కుమార్తె శచీ శక్రుని (ఇంద్రుని) శక్తిని తెలిసినట్లే।

Verse 16

शरजालांशुमान्शूरः कपे रामदिवाकरः।शत्रुरक्षोमयं तोयमुपशोषं नयिष्यति।।।।

హే కపే! సూర్యునివలె తేజస్సుగల శూరుడు రాముడు, బాణవృష్టిరూప కిరణాలతో శత్రు రాక్షససేన అనే జలప్రవాహాన్ని ఎండబెట్టివేయును।

Verse 17

इति सञ्जल्पमानां तां रामार्थे शोककर्शिताम्।आश्रुसम्पूर्णनयनामुवाच वचनं कपिः।।।।

ఇలా రాముని కోసం శోకంతో క్షీణించిన, కన్నీళ్లతో నిండిన కన్నులుగల ఆమె సీత మాట్లాడుచుండగా, కపి ఆమెతో వాక్యమును పలికెను।

Verse 18

श्रुत्वैव तु वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः।चमूं प्रकर्षन्महतीं हर्यृक्षगणसङ्कुलाम्।।।।

నా వాక్యము వినగానే రాఘవుడు త్వరగా వచ్చును; వానర-ఋక్షగణములతో నిండిన మహాసేనను ముందుకు నడిపిస్తూ ఇక్కడికి చేరును।

Verse 19

अथवा मोचयिष्यामि त्वामद्यैव वरानने।अस्माद्धुःखादुपारोह मम पृष्ठमनिन्दिते।।।।

లేదా, ఓ సుందరముఖీ! నేడు నిన్ను ఈ దుఃఖమునుండి విడిపించెదను. ఓ నిర్దోషిణీ, నా వెన్నుపై ఎక్కుము।

Verse 20

त्वां हि पृष्ठगतां कृत्वा सन्तरिष्यामि सागरम्।शक्तिरस्ति हि मे वोढुं लङ्कामपि सरावणाम् ।।।।

నిన్ను నా వెన్నుపై కూర్చుండబెట్టి నేను సముద్రమును దాటెదను. నిజముగా, రావణసహిత లంకానగరమునే మోయగల శక్తి నాకు ఉంది।

Verse 21

अहं प्रस्रवणस्थाय राघवायाद्य मैथिलि।प्रापयिष्यामि शक्राय हव्यं हुतमिवानलः।।।।

ఓ మైథిలీ! నేడు ప్రస్రవణమున ఉన్న రాఘవుని వద్దకు నిన్ను చేర్చెదను—అగ్ని శక్రునకు హుతమైన హవ్యమును చేర్చినట్లు।

Verse 22

द्रक्ष्यस्यद्वैव वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम्।व्यवसायसमायुक्तं विष्णुं दैत्यवधे यथा।।।।

హే వైదేహీ! నేడు నీవు లక్ష్మణునితో కూడిన రాఘవుణ్ణి దర్శిస్తావు—దృఢనిశ్చయసంపన్నుడై, దైత్యవధకు ప్రవృత్తుడైన విష్ణువులాగా।

Verse 23

त्वद्दर्शनकृतोत्साहमाश्रमस्थं महाबलम्।पुरन्दरमिवासीनं नागराजस्य मूर्धनि।।।।

నీ దర్శనంతో ఉత్సాహం పొందిన, ఆశ్రమంలో నివసించే మహాబలుడు రాముడు—గజరాజ శిరస్సుపై ఆసీనుడైన పురందరుడు (ఇంద్రుడు) వలె ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 24

पृष्ठमारोह मे देवि मा विकाङ्क्षस्व शोभने।योगमन्विच्छ रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी।।।।

హే దేవీ, హే శోభనే! నా వెన్నుపై ఎక్కు; సందేహించకు. రోహిణి చంద్రునితో ఏకమయ్యేలా, రామునితో యోగాన్ని అన్వేషించు।

Verse 25

कथयन्तीव चन्द्रेण सूर्येण च महार्चिषा।मत्पृष्ठमधिरुह्य त्वं तराकाशमहार्णवौ।।।।

నా వెన్నుపై అధిరోహించి నీవు ఆకాశపు విస్తారాన్ని, మహాసముద్రాన్ని దాటి పో—మహాతేజస్సుగల సూర్యచంద్రులతో సంభాషిస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తూ।

Verse 26

न हि मे सम्प्रयातस्य त्वामितो नयतोऽङ्गने।अनुगन्तुं गतिं शक्तास्सर्वे लङ्कानिवासिनः।।।।

హే సుందరీ! నేను నిన్ను ఇక్కడి నుంచి తీసుకొని బయలుదేరినప్పుడు, లంకావాసులందరూ కూడ నా గమనాన్ని అనుసరించలేరు, నా వేగాన్ని అందుకోలేరు।

Verse 27

यथैवाहमिह प्राप्तस्तथैवाहमसंशयः।यास्यामि पश्य वैदेहि त्वामुद्यम्य विहायसम्।।।।

హే వైదేహీ! నేను ఇక్కడికి ఎలా వచ్చానో, అలాగే నిస్సందేహంగా నిన్ను ఎత్తుకొని విశాల ఆకాశమార్గంలో ఎగిరి ఇక్కడి నుంచి వెళ్లిపోతాను—నీవే చూడు।

Verse 28

मैथिली तु हरिश्रेष्ठाच्छ्रुत्वा वचनमद्भुतम्।हर्षविस्मितसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत्।।।।

అప్పుడు మైథిలి, వానరశ్రేష్ఠుడైన ఆ హనుమంతుని అద్భుత వచనాన్ని విని, హర్షవిస్మయాలతో సర్వాంగమూ రోమాంచితమై, తదుపరి హనుమంతునితో ఇలా పలికింది।

Verse 29

हनुमन्दूरमध्वानं कथं मां वोढुमिच्छसि।तदेव खलु ते मन्ये कपित्वं हरियूथप।।।।

హనుమా! ఇంత దూరమైన ప్రయాణంలో నన్ను నీవు ఎలా మోసుకుపోవాలని అనుకుంటున్నావు? హే హరియూథపా! ఇది నీ చంచలమైన వానరస్వభావమేనని నేను భావిస్తున్నాను।

Verse 30

कथं वाल्पशरीरस्त्वं मामितो नेतुमिच्छसि।सकाशं मानवेन्द्रस्य भर्तुर्मे प्लवगर्षभ।।।।

హే ప్లవగర్షభా! ఇంత చిన్న శరీరంతో నన్ను ఇక్కడి నుంచి నా భర్త—మనవేంద్రుడైన ఆయన—సన్నిధికి ఎలా తీసుకెళ్లాలని అనుకుంటున్నావు?

Verse 31

सीताया वचनं श्रुत्वा हनुमान्मारुतात्मजः।चिन्तयामास लक्ष्मीवान्नवं परिभवं कृतम्।।।।

సీత మాటలు విని, వాయుపుత్రుడైన శ్రీమంతుడు హనుమంతుడు, పలికిన ఆ కొత్త అవమానాన్ని మనసులో తలచి విచారించెను।

Verse 32

न मे जानाति सत्त्वं वा प्रभावं वाऽसितेक्षणा।तस्मात्पश्यतु वैदेही यद्रूपं मम कामतः।।।।

ఈ నల్లనేత్రాల సీత నా బలమును గాని ప్రభావమును గాని ఎరుగదు; అందుచేత వైదేహి నేను ఇష్టమొచ్చినట్లు ధరించగల రూపాన్ని చూడుగాక।

Verse 33

इति सञ्चिन्त्य हनुमांस्तदा प्लवगसत्तमः।दर्शयामास वैदेह्यास्स्वरूपमरिमर्दनः।।।।

ఇట్లు ఆలోచించి, ప్లవగశ్రేష్ఠుడూ శత్రుమర్దనుడైన హనుమంతుడు అప్పుడు వైదేహికి తన స్వరూపాన్ని చూపెను।

Verse 34

स तस्मात्पादपाद्धीमानाप्लुत्य प्लवगर्षभः।ततो वर्धितुमारेभे सीताप्रत्ययकारणात्।।।।

అప్పుడు బుద్ధిమంతుడైన వానరశ్రేష్ఠుడు ఆ వృక్షం నుండి దూకి దిగివచ్చి, సీతకు నమ్మకం కలిగించుటకై తన దేహాన్ని పెంచుట ప్రారంభించెను।

Verse 35

मेरुमन्दरसङ्काशो बभौ दीप्तानलप्रभः।अग्रतो व्यवतस्थे च सीताया वानरोत्तमः।।।।

ఆ వానరోత్తముడు మేరువు గాని మందర పర్వతము గాని వంటి మహాకాయుడై, ప్రకాశించే అగ్నివలె దీప్తిమంతుడై, సీత ముందర నిలిచెను।

Verse 36

हरिः पर्वतसङ्काशस्ताम्रवक्त्रो महाबलः।वज्रदंष्ट्रनखो भीमो वैदेहीमिदमब्रवीत्।।।।

అప్పుడు ఆ వానరుడు పర్వతసమానమైన మహాకాయుడు, తామ్రవదనుడు, మహాబలవంతుడు, వజ్రసమాన దంతనఖములు గల భయంకరరూపంతో వైదేహితో ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 37

सपर्वतवनोद्देशां साट्टप्राकारतोरणाम्।लङ्कामिमां सनाथां वा नयितुं शक्तिरस्ति मे।।।।

పర్వతాలు, వనప్రదేశాలతో కూడి, ఎత్తైన ప్రాకారాలు, తోరణాలతో అలంకృతమైన ఈ లంకను—దాని అధిపతితో కూడ—ఎత్తుకొని తీసుకుపోవగల శక్తి నాకు ఉంది।

Verse 38

तदवस्थाप्यतां बुद्धिरलं देवि विकाङ्क्षया।विशोकं कुरु वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम्।।।।

హే దేవి, ఈ అనుచిత నిరాశ చాలును; నీ బుద్ధిని స్థిరపరచుకొనుము. హే వైదేహి, రాఘవుని—లక్ష్మణునితో కూడ—శోకరహితునిగా చేయుము।

Verse 39

तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशमुवाच जनकात्मजा।पद्मपत्रविशालाक्षी मारुतस्यौरसं सुतम्।।।।

ఆయన భయంకరాకారాన్ని చూచి, పద్మపత్రసమాన విశాలనేత్రాలైన జనకాత్మజ, మారుతుని ఔరసపుత్రునితో ఇలా పలికెను।

Verse 40

तव सत्त्वं बलं चैव विजानामि महाकपे।वायोरिव गतिं चैव तेजश्चाग्नेरिवाद्भुतम्।।।।

హే మహాకపి! నీ సత్త్వము, బలము, పరాక్రమము నాకు బాగా తెలిసినవి. నీ గతి వాయువులాంటిది; నీ తేజస్సు అగ్నివలె అద్భుతమైనది.

Verse 41

प्राकृतोऽन्यः कथं चेमां भूमिमागन्तुमर्हति।उदधेरप्रमेयस्य पारं वानरपुङ्गव।।।।

హే వానరపుంగవా! అప్రమేయమైన ఈ మహాసముద్రపు అవతలనున్న ఈ భూమికి సాధారణుడు మరెవడు ఎలా చేరగలడు?

Verse 42

जानामि गमने शक्तिं नयने चापि ते मम।अवश्यं सम्प्रधार्याशु कार्यसिद्धिर्महात्मनः।।।।

నీకు వెళ్లగల శక్తి కూడా, నన్ను మోసుకెళ్లగల శక్తి కూడా ఉందని నాకు తెలుసు. అయితే మహాత్ముని కార్యాన్ని సమ్యక్‌గా ఆలోచించి చేయాలి; అప్పుడు శీఘ్రమే సిద్ధి తప్పక కలుగుతుంది.

Verse 43

अयुक्तं तु कपिश्रेष्ठ मम गन्तुं त्वयाऽनघ।वायुवेगसवेगस्य वेगो मां मोहयेत्तव।।।।

కాని హే కపిశ్రేష్ఠా, హే అనఘా! నీతో నేను వెళ్లడం యుక్తం కాదు. వాయువేగసమమైన నీ వేగం నన్ను మోహింపజేసి మూర్ఛపోయేలా చేస్తుంది.

Verse 44

अहमाकाशमापन्ना ह्युपर्युपरि सागरम्।प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद्भयाद्वेगेव गच्छतः।।।।

నీవు వేగంగా సముద్రం మీదుగా ఆకాశంలో వెళ్తున్నప్పుడు, భయంతో నేను నీ వెన్నుపైనుండి జారిపడి పడిపోవచ్చు.

Verse 45

पतिता सागरे चाहं तिमिनक्रझषाकुले।भवेयमाशु विवशा यादसामन्नमुत्तमम्।।5.37.45।।

తిమి, మకర, చేపలతో కిటకిటలాడే సముద్రంలో నేను పడిపోతే, వెంటనేనే అసహాయురాలిని అయి జలచరులకు ఉత్తమ ఆహారమవుతాను।

Verse 46

न च शक्ष्ये त्वया सार्धं गन्तुं शत्रुविनाशन।कलत्रवति सन्देहस्त्वय्यपि स्यादसंशयः।।।।

హే శత్రువినాశకా! నేను నీతో కలిసి వెళ్లలేను; స్త్రీభారంతో నడిచినచో నీకూ నిస్సందేహంగా సందేహమూ ప్రమాదమూ కలుగుతాయి।

Verse 47

ह्रियमाणां तु मां दृष्ट्वा राक्षसा भीमविक्रमाः।अनुगच्छेयुरादिष्टा रावणेन दुरात्मना।।।।

నన్ను తీసుకుపోతున్నదాన్ని చూసి, భయంకర పరాక్రమశాలి రాక్షసులు—దురాత్ముడైన రావణుని ఆజ్ఞతో—నిన్ను వెంబడిస్తారు।

Verse 48

तैस्त्वं परिवृतश्शूरैश्शूलमुद्गरपाणिभिः।भवेस्त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान्।।।।

శూలాలు, గదలు పట్టిన ఆ శూరులచే నీవు చుట్టుముట్టబడితే, హే వీరా! భార్యవంతుడైన నీవు నా వల్ల ప్రాణసందేహంలో పడతావు।

Verse 49

सायुधा बहवो व्योम्नि राक्षसास्त्वं निरायुधः।कथं शक्ष्यसि संयातुं मां चैव परिरक्षितुम्।।।।

ఆకాశంలో అనేక మంది సాయుధ రాక్షసులు ఉంటారు, నీవు నిరాయుధుడవు; అప్పుడు నీవు ఎలా యుద్ధం చేసి నన్ను కూడా పరిరక్షించగలవు?

Verse 50

युध्यमानस्य रक्षोभिस्तव तैः क्रूरकर्मभिः।प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद्भयार्ता कपिसत्तम।।।।

ఓ కపిశ్రేష్ఠా! నీవు ఆ క్రూరకర్మ రాక్షసులతో యుద్ధం చేస్తుండగా, భయార్తురాలినైన నేను నీ వెన్నుపై నుంచి జారిపడి పడిపోవచ్చును।

Verse 51

अथ रक्षांसि भीमानि महान्ति बलवन्ति च।कथञ्चित्सांपराये त्वां जयेयुः कपिसत्तम।।।।

అప్పుడు, ఓ కపిశ్రేష్ఠా! భయంకరమైనవి, మహత్తరమైనవి, బలవంతమైనవి అయిన ఆ రాక్షసులు యుద్ధఘర్షణలో ఏదో విధంగా నిన్ను జయించగలరు।

Verse 52

अथवा युध्यमानस्य पतेयं विमुखस्य ते।पतितां च गृहीत्वा मां नयेयुः पापराक्षसाः।।।।

లేదా, నీవు యుద్ధం చేస్తుండగా క్షణమాత్రం దృష్టి మరలితే నేను పడిపోవచ్చును; పడిన నన్ను పట్టుకొని ఆ పాపరాక్షసులు మళ్లీ తీసుకుపోవచ్చును।

Verse 53

मां वा हरेयुस्त्वद्धस्ताद्विशसेयुरथापि वा।अव्यवस्थौ हि दृश्येते युद्धे जयपराजयौ।।।।

వారు నన్ను నీ చేతుల నుండి లాక్కొనిపోవచ్చును—లేదా నన్ను చీల్చివేయవచ్చును; యుద్ధంలో జయాపజయాలు అనిశ్చితమై కనిపిస్తాయి।

Verse 54

अहं वापि विपद्येयं रक्षोभिरभितर्जिता।त्वत्प्रयत्नो हरिश्रेष्ठ भवेन्निष्फल एव तु।।।।

నేను కూడా రాక్షసుల భయంకర తర్జనతో భీతురాలై నశించిపోతే, ఓ హరిశ్రేష్ఠా, అప్పుడు నీ ప్రయత్నం నిశ్చయంగా నిష్ఫలమవుతుంది।

Verse 55

कामं त्वमसि पर्याप्तो निहन्तुं सर्वराक्षसान्।राघवस्य यशो हीयेत्त्वया शस्तैस्तु राक्षसैः।।।।

నీవు కోరితే సమస్త రాక్షసులను సంహరించగల సమర్థుడవు; కానీ వారు నీ శస్త్రాల చేత హతులైతే రాఘవుని యశస్సు తగ్గిపోతుంది।

Verse 56

अथवाऽदाय रक्षांसि न्यसेयुस्सम्वृते हि माम्।यत्र ते नाभिजानीयुर्हरयो नापि राघवौ।।।।

లేదా రాక్షసులు నన్ను పట్టుకొని ఏదో రహస్యస్థలంలో దాచివేయవచ్చు; అక్కడ నీవు వానరులూ, రెండు రాఘవులూ కూడా నన్ను కనుగొనలేరు।

Verse 57

आरम्भस्तु मदर्थोऽयं ततस्तव निरर्थकः।त्वया हि सह रामस्य महानागमने गुणः।।।।

అప్పుడు నా కోసమే ప్రారంభించిన ఈ కార్యం వ్యర్థమవుతుంది; కానీ నీతో కలిసి రాముడు ఇక్కడికి రావడం మహత్తరమైన మేలుగా ఉంటుంది।

Verse 58

मयि जीवितमायत्तं राघवस्य महात्मनः।भ्रात्रूणां च महाबाहो तव राजकुलस्य च।।।।

ఓ మహాబాహో, నా జీవితం నిలిచినపుడే మహాత్ముడైన రాఘవుని జీవితం, ఆయన సోదరుల జీవితం, అలాగే నీ రాజుని సమస్త రాజకుల జీవితం ఆధారపడి ఉంది।

Verse 59

तौ निराशौ मदर्थं तु शोकसन्तापकर्शितौ।सह सर्वर्क्षहरिभिस्त्यक्ष्यतः प्राणसङ्ग्रहम्।।।।

నా కారణంగానే ఆ ఇద్దరూ నిరాశచెంది శోకసంతాపాలతో క్షీణించారు; సమస్త ఋక్షులు, వానరులతో కూడి వారు ప్రాణధారణను కూడా విడిచివేస్తారు।

Verse 60

भर्तुर्भक्तिं पुरस्कृत्य रामादन्यस्य वानर।न स्पृशामि शरीरं तु पुंसो वानरपुङ्गव।।।।

హే వానరపుంగవా! భర్తభక్తిని ముందుంచి, రాముని తప్ప మరే పురుషుని శరీరాన్ని నేను స్పర్శించను।

Verse 61

यदहं गात्रसंस्पर्शं रावणस्य बलाद्गता।अनीशा किं करिष्यामि विनाथा विवशा सती।।।।

బలవంతంగా రావణుని అంగస్పర్శను నేను భరించవలసి వచ్చితే—నేను అశక్తురాలిని, ఆశ్రయహీనురాలిని, వివశురాలిని—అప్పుడు నేను ఏమి చేయగలిగేదాన్ని?

Verse 62

यदि रामो दशग्रीवमिह हत्त्वा सबान्धवम्।मामितो गृह्य गच्छेत तत्तस्य सदृशं भवेत्।।।।

రాముడు ఇక్కడికి వచ్చి దశగ్రీవుణ్ని అతని బంధువులతో సహా సంహరించి, నన్ను ఇక్కడి నుండి తీసుకొని వెళితే, అది ఆయనకు తగినదిగా, యుక్తంగా ఉంటుంది।

Verse 63

श्रुता हि दृष्टाश्च मया पराक्रमा महात्मनस्तस्य रणावमर्दिनः।न देवगन्धर्वभुजङ्गराक्षसा भवन्ति रामेण समा हि संयुगे।।।।

ఆ మహాత్ముడు, యుద్ధంలో శత్రువులను నాశనం చేసే శ్రీరాముని పరాక్రమాలను నేను విన్నాను కూడా, చూశాను కూడా. సంగ్రామంలో దేవులు, గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు—ఎవరూ నిజంగా రామునికి సములు కారు.

Verse 64

समीक्ष्य तं संयति चित्रकार्मुकम् महाबलं वासवतुल्यविक्रमम्।सलक्ष्मणं को विषहेत राघवं हुताशनं दीप्तमिवानिलेरितम्।।।।

యుద్ధంలో ఆ విచిత్ర ధనుస్సు ధరించిన, మహాబలవంతుడు, ఇంద్రసమాన విక్రమశాలి రాఘవుని ఎదుర్కొని—లక్ష్మణునితో కూడి నిలిచిన అతనిని ఎవరు తట్టుకోగలరు? అతడు గాలిచేత ప్రేరేపితమైన దగ్ధమాన అగ్నివలె ఉన్నాడు.

Verse 65

सलक्ष्मणं राघवमाजिमर्दनं दिशागजं मत्तमिव व्यवस्थितम्।सहेत को वानरमुख्य संयुगे युगान्तसूर्यप्रतिमं शरार्चिषम्।।।।

హే వానరముఖ్యా! లక్ష్మణునితో కూడిన ఆ రణమర్దన రాఘవుని—మత్త దిశాగజంలా అచలంగా నిలిచినవాడిని, యుగాంత సూర్యుని వంటి బాణజ్వాలలతో ప్రకాశించువాడిని—సంగ్రామంలో ఎవరు తట్టుకోగలరు?

Verse 66

स मे हरिश्रेष्ठ सलक्ष्मणं पतिं सयूथपं क्षिप्रमिहोपपादय।चिराय रामं प्रति शोककर्शितां कुरुष्व मां वानरमुख्य हर्षिताम्।।।।

కాబట్టి, హే హరిశ్రేష్ఠా! నా స్వామిని—లక్ష్మణునితో కూడి, సేనానాయకునితో కూడి—త్వరగా ఇక్కడికి తీసుకురా. హే వానరముఖ్యా! రాముని కోసం దీర్ఘకాలంగా శోకంతో క్షీణించిన నన్ను ఆనందింపజేయి.