Sarga 32

Verse 1

ततश्शाखान्तरे लीनं दृष्ट्वा चलितमानसा।वेष्टितार्जुनवस्त्रं तं विद्युत्सङ्घातपिङ्गलम्।।।।

అనంతరం కొమ్మల మధ్య దాగి ఉన్న అతనిని చూచి సీత మనస్సు చలించెను. శ్వేత-పింగళ వస్త్రాలతో ఆవరించబడి, విద్యుత్ సమూహంలా పింగళవర్ణముతో ప్రకాశించుచుండెను॥

Verse 2

सा ददर्श कपिं तत्र प्रश्रितं प्रियवादिनम्।फुल्लाशोकोत्कराभासं तप्तचामीकरेक्षणम्।।।।

అక్కడ ఆమె ఒక వానరుణ్ని చూసింది—వినయంగా సమీపించి మధుర వచనాలు పలికేవాడిని. అతడు వికసించిన అశోక పుష్పగుచ్ఛంలా ప్రకాశిస్తూ, అతని కళ్ళు కరిగిన బంగారంలా మెరుస్తున్నాయి.

Verse 3

मैथिली चिन्तयामास विस्मयं परमं गता।अहो भीममिदं रूपं वानरस्य दुरासदम्।।।।दुर्निरीक्षमिति ज्ञात्वा पुनरेव मुमोह सा।

మైథిలి పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనై ఇలా ఆలోచించింది—“అయ్యో! ఈ వానరుని రూపం ఎంత భయంకరం; సమీపించటం కష్టం, చూడటమూ దుర్లభం.” అలా భావించి ఆమె మళ్లీ మూర్ఛించింది.

Verse 4

विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता।।।।रामरामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी।रुरोद बहुधा सीता मन्दं मन्दस्वरा सती।।।।

భయమోహాలతో కలవరపడిన సీత అత్యంత కరుణగా విలపించింది. దుఃఖార్తగా ఆమె “రామా, రామా” అని, “లక్ష్మణా” అని పలుకుతూ మళ్లీ మళ్లీ ఏడ్చింది; ఆమె స్వరం మృదువుగా, క్షీణంగా ఉంది.

Verse 5

विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता।।5.32.4।।रामरामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी।रुरोद बहुधा सीता मन्दं मन्दस्वरा सती।।5.32.5।।

ఇప్పుడు నేను ఆయన పట్ల మనోభవజనిత ప్రేమవేదనతో బాధపడుతున్నాను; నా సమస్త భావమూ ఆయనలోనే లీనమైంది. నిరంతరం ఆయననే తలచుకుంటూ, అలాగే ఆయనను చూస్తున్నట్లూ, అలాగే వింటున్నట్లూ అనిపిస్తోంది.

Verse 6

सा तं दृष्ट्वा हरिश्रेष्ठं विनीतवदुपस्थितम्।मैथिली चिन्तयामास स्वप्नोऽयमिति भामिनी।।।।

వినయంతో సమీపంలో నిలిచిన శ్రేష్ఠ వానరుణ్ణి చూచి, కులవతి మైథిలి మనసులో ఆలోచించింది—“ఇది స్వప్నమా?”

Verse 7

सा वीक्षमाणा पृथुभुग्नवक्त्रं शाखामृगेन्द्रस्य यथोक्तकारम्।ददर्श पिङ्गाधिपते रमात्यं वातात्मजं बुद्धिमतां वरिष्ठम्।।।।

ఆమె చుట్టూ పరిశీలిస్తూ ఉండగా, శాఖామృగేంద్రుని ఆజ్ఞను నెరవేర్చే సేవకుడు, పింగలాధిపతి యొక్క మంత్రి, వాయుపుత్రుడు—విశాలమై కొద్దిగా వంగిన ముఖముగలవాడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు—అతనిని చూచింది.

Verse 8

सा तं समीक्ष्यैव भृशं विसंज्ञा गतासुकल्पेन बभूव सीता।चिरेण संज्ञां प्रतिलभ्य भूयो विचिन्तयामास विशालनेत्रा।।।।

అతనిని చూచిన వెంటనే సీత అత్యంతంగా మూర్ఛించింది, ప్రాణమే విడిచిపోతున్నట్లుగా. చాలాసేపటికి మళ్లీ స్పృహ పొందిన విశాలనేత్రి, తిరిగి ఆలోచించసాగింది.

Verse 9

स्वप्ने मयाऽयं विकृतोऽद्य दृष्टश्शाखामृगश्शास्त्रगणैर्निषिद्धः।स्वस्त्यस्तु रामाय स लक्ष्मणाय तथा पितुर्मे जनकस्य राज्ञः।।।।

ఈ రోజు నేను స్వప్నంలో వికృతమైన ఒక వానరాన్ని చూచితిని—శాస్త్రోక్తంగా అది అశుభ నిమిత్తమని నిషిద్ధం. అయినా రామునికి, లక్ష్మణునికి శుభమగునుగాక; అలాగే నా తండ్రి రాజు జనకునికీ మంగళం కలుగుగాక.

Verse 10

स्वप्नोऽपि नायं नहि मेऽस्ति निद्रा शोकेन दुःखेन च पीडितायाः।सुखं हि मे नास्ति यतोऽस्मि हीना तेनेन्दुपूर्णप्रतिमाननेन।।।।

ఇది స్వప్నం కాదు; శోకదుఃఖాలతో పీడితమైన నాకు నిద్ర కూడా రాదు. పూర్ణచంద్రసమాన ముఖముగల ఆ ప్రియుని నుండి నేను వియోగినిని; అందువల్ల నాకు సుఖం లేదు.

Verse 11

रामेति रामेति सदैव बुद्ध्या विचिन्त्य वाचा ब्रुवती तमेव।तस्यानुरूपां च कथां तदर्थमेवं प्रपश्यामि तथा शृणोमि।।।।

‘రామా, రామా’—అని నేను ఎల్లప్పుడూ మనసులో ఆయననే ధ్యానిస్తూ, వాక్కుతో కూడా ఆయననే పలుకుతాను. ఆయన కోసమే ఆయనకు తగిన కథలు ఉద్భవిస్తాయి; అందువల్ల నేను ఆయనను చూస్తున్నట్టూ, వింటున్నట్టూ అనిపిస్తుంది.

Verse 12

अहं हि तस्याद्य मनोभवेन सम्पीडिता तद्गतसर्वभावा।विचिन्तयन्ती सततं तमेव तथैव पश्यामि तथा शृणोमि।।।।

ఇప్పుడు నేను ఆయన పట్ల మనోభవజనిత ప్రేమవేదనతో బాధపడుతున్నాను; నా సమస్త భావమూ ఆయనలోనే లీనమైంది. నిరంతరం ఆయననే తలచుకుంటూ, అలాగే ఆయనను చూస్తున్నట్లూ, అలాగే వింటున్నట్లూ అనిపిస్తోంది.

Verse 13

मनोरथस्स्यादिति चिन्तयामि तथापि बुद्ध्या च वितर्कयामि।किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम्।।।।

నేను “ఇది కేవలం మనస్సు కోరికేమో” అని అనుకుంటాను; అయినా బుద్ధితో తర్కిస్తాను—దానికి కారణం ఏమిటి? ఆ కోరికకు రూపం లేదు; కానీ ఇతడు స్పష్టమైన దేహరూపంతో నాతో మాట్లాడుతున్నాడు.

Verse 14

नमोऽस्तु वाचस्पतये सवज्रिणे स्वयंभुवे चैव हुताशनाय च।अनेन चोक्तं यदिदं ममाग्रतो वनौकसा तच्छ तथास्तु नान्यथा।।।।

వాచస్పతి బృహస్పతికి, వజ్రధారి ఇంద్రునికి, స్వయంభూ బ్రహ్మకు, హుతాశన అగ్నికి నమస్కారం. ఈ వనవాసి నా ముందర చెప్పినది యథార్థమగునుగాక—తథాస్తు, ఇతరథా కాదు.