Sarga 22
रावणस्य तर्जनं सीताया धर्मोक्तिः (Ravana’s Threats and Sita’s Dharma-Centered Reply)
सुन्दरकाण्ड
అశోకవనంలో సీత చేసిన కఠినమైన గర్హణకు రోషించిన రావణుడు భయంకరమైన బెదిరింపులతో ఆమెను దూషిస్తాడు. రెండు నెలల గడువు విధించి, రాక్షసీలకు—సామ, దాన, భేద, దండ; ప్రలోభం, మాయ, శిక్ష—ఇలా మారుమారుగా అన్ని ఉపాయాలతో సీతను వశపరచమని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. సీత ప్రమాదాన్ని చూసి దివ్యస్త్రీలు, గంధర్వకన్యలు శోకంతో నిశ్శబ్ద సంకేతాల ద్వారా ఆమెను ఓదార్చేందుకు ప్రయత్నిస్తారు; బంధినైన సీత యొక్క ధార్మిక ఏకాంతత మరింత స్పష్టమవుతుంది. సీత ధైర్యంగా ధర్మాధారిత ప్రతివచనం ఇస్తుంది. రావణుని మంత్రులను—అతన్ని అధర్మం నుంచి ఆపలేకపోయారని—నిందిస్తుంది; రామునితో తన ఏకపత్నీవ్రత బంధాన్ని అచంచలంగా ప్రకటిస్తుంది; అపహరణ అనే అధర్మానికి తప్పక ప్రతిఫలం—దండన, వినాశనం—వస్తుందని హెచ్చరిస్తుంది. తదుపరి రావణుని భయానక వైభవ వర్ణన—మేఘశ్యామ దేహం, సింహగతి, రత్నాభరణాల కాంతి—బాహ్య మహిమకు అంతర్గత నైతిక పతనం విరుద్ధంగా నిలుస్తుంది. మళ్లీ బెదిరించి, వికృతాకార రాక్షసీలకు సీతపై బలవంతం చేయమని అప్పగిస్తాడు; ధాన్యమాలిని అతన్ని సీత విషయంనుంచి మళ్లించి భోగాల వైపు తిప్పాలని యత్నిస్తుంది. రావణుడు అంతఃపురానికి వెళ్తాడు; సీత వణికినా ధర్మంలో స్థిరంగా నిలిచి బలప్రయోగం చివరికి ఓడిపోతుందనే సంకేతాన్ని ఇస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
सीताया वचनं श्रुत्वा परुषं राक्षसाधिपः।प्रत्युवाच ततः सीतां विप्रियं प्रियदर्शनाम्।।।।
సీత కఠినమైన మాటలు విని రాక్షసాధిపతి, ఆపై మనోహర దర్శనమైన సీతను ఉద్దేశించి అనిష్టమైన మాటలతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు।
Verse 2
यथा यथा सान्त्वयिता वश्यः स्त्रीणां तथा तथा।यथा यथा प्रियं वक्ता परिभूतस्तथा तथा।।।।
పురుషుడు స్త్రీల పట్ల ఎంత ఎంతగా సాంత్వన చెప్పి వశుడై, ప్రియమైన మాటలు చెప్పి సంతోషపెట్టాలని యత్నిస్తాడో, అంత అంతగా వారిచేత అవమానింపబడతాడు.
Verse 3
सन्नियच्छति मे क्रोधं त्वयि कामः समुत्थितः।द्रवतोऽमार्गमासाद्य हयानिव सुसारथिः।।।।
నీపై లేచిన కామమే నా క్రోధాన్ని నియంత్రిస్తోంది—వేగంగా పరుగెత్తి తప్పుదారిలో పడిన గుర్రాలను నిపుణ సారథి ఆపినట్లుగా।
Verse 4
वामः कामो मनुष्याणां यस्मिन् किल निबध्यते।जने तस्मिंस्त्वनुक्रोशः स्नेहश्च किल जायते।।।।
మనుష్యుల ప్రేమ నిజంగా పక్షపాతమే; ఎవరిలో కరుణా స్నేహాలు పుడతాయో, ప్రేమ ఆ వ్యక్తిపైనే బంధింపబడుతుంది॥
Verse 5
एतस्मात्कारणान्न त्वां घातयामि वरानने।वधार्हामवमानार्हां मिथ्याप्रव्रजिते रताम्।।।।
ఈ కారణం వల్లనే, ఓ సుందరముఖీ, నిన్ను నేను చంపను—నీవు వధకూ అవమానానికీ అర్హురాలైనప్పటికీ—నీవు మిథ్యా సన్యాసవేషంలో ఆసక్తిగా ఉన్నావు కాబట్టి।
Verse 6
परुषाणीह वाक्यानि यानि यानि ब्रवीषि माम्।तेषु तेषु वधो युक्तस्तव मैथिलि दारुणः।।।।
ఓ మైథిలీ, ఇక్కడ నీవు నాతో ఏ ఏ కఠిన వాక్యాలు పలుకుతున్నావో, ప్రతి వాక్యానికీ నీకు ఘోరమైన వధ ‘సముచితం’ అని అతడు భావిస్తున్నాడు।
Verse 7
एवमुक्त्वा तु वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः।क्रोधसंरम्भसंयुक्तः सीतामुत्तरमब्रवीत्।।।।
వైదేహిని ఇలా చెప్పి, రాక్షసాధిపతి రావణుడు క్రోధం మరియు ఆవేశంతో నిండిపోయి సీతతో మళ్లీ ప్రత్యుత్తరంగా పలికాడు।
Verse 8
द्वौ मासौ रक्षितव्यौ मे योऽवधिस्ते मया कृतः।ततः शयनमारोह मम त्वं वरवर्णिनि।।।।
నేను నీకు రెండు నెలల గడువు నిర్ణయించాను; ఆ కాలమంతా నిన్ను కాపాడుతాను. ఆ తరువాత, ఓ సుందరవర్ణినీ, నీవు నా శయనంపైకి రావలసిందే॥
Verse 9
ऊर्ध्वं द्वाभ्यां तु मासाभ्यां भर्तारं मामनिच्छतीम्।मम त्वां प्रातराशार्थमालभन्ते महानसे।।।।
ఆ రెండు నెలల తరువాత కూడా నీవు నన్ను భర్తగా అంగీకరించకపోతే, వారు నిన్ను వంటశాలలో నా ప్రాతఃకాల భోజనార్థం పట్టుకొని బలి చేసి సంహరిస్తారు॥
Verse 10
तां तर्ज्यमानां सम्प्रेक्ष्य राक्षसेन्द्रेण जानकीम्।देवगन्धर्वकन्यास्ता विषेदुर्विकृतेक्षणाः।।।।
రాక్షసేంద్రుడు బెదిరిస్తున్న జనకీని చూసి, దేవ-గంధర్వ కన్యలు కలతచెందిన కన్నులతో విషాదంలో మునిగిపోయారు।
Verse 11
ओष्ठप्रकारैरपरा वक्त्रनेत्रैस्तथापराः।सीतामाश्वासयामासुस्तर्जितां तेन रक्षसा।।।।
ఆ రాక్షసుడు బెదిరించిన సీతను కొందరు పెదవుల సంకేతాలతో, మరికొందరు ముఖం మరియు కళ్ల ఇశారాలతో ఓదార్చారు।
Verse 12
ताभिराश्वासिता सीता रावणं राक्षसाधिपम्।उवाचात्महितं वाक्यं वृत्तशौण्डीर्यगर्वितम्।।।।
వారు ఓదార్చగా ధైర్యం పొందిన సీత, రాక్షసాధిపతి రావణునితో తన క్షేమార్థమైన మాటలు పలికింది—సద్వృత్తం వల్ల పుట్టిన నిర్భయ శౌర్యగర్వంతో నిండినవి।
Verse 13
नूनं न ते जनः कश्चिदस्ति निःश्रेयसे स्थित:।निवारयति यो न त्वां कर्मणोऽस्माद्विगर्हितात्।।।।
నిశ్చయంగా నీ జనులలో నీ పరమ శ్రేయస్సును కోరేవాడు ఎవడూ లేడు; ఎందుకంటే ఈ నింద్యమైన కర్మ నుండి నిన్ను ఆపేవాడు ఎవడూ కనిపించడు.
Verse 14
मां हि धर्मात्मनः पत्नीं शचीमिव शचीपतेः।त्वदन्यस्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयेन्मनसापि कः।।।।
నేను ధర్మాత్ముడైన రాముని భార్యను—శచీ శచీపతి (ఇంద్రుడు)కు చెందినట్లే; మూడు లోకాలలో నిన్ను తప్ప మరెవడు మనసులోనైనా నన్ను కోరగలడు?
Verse 15
राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः।उक्तवानसि यत्पापं क्व गतस्तस्य मोक्ष्यसे।।।।
ఓ రాక్షసాధమా! అపార తేజస్సు గల రాముని భార్యపై నీవు పలికిన పాపవాక్యాల ఫలితంనుండి నీవు ఎక్కడికి వెళ్లి తప్పించుకోగలవు?
Verse 16
यथा दृप्तश्च मातङ्गः शशश्च सद्दृशो युधि।तथा मातङ्गवद्रामस्त्वं नीच: शशवत् स्मृतः।।।।
యుద్ధంలో గర్వితమైన ఏనుగు మరియు తుచ్ఛమైన కుందేలు సరితూగనట్లే, రాముడు ఏనుగువలె; నీవు నీచుడవై కుందేలువలె స్మరింపబడతావు.
Verse 17
स त्वमिक्ष्वाकुनाथं वै क्षिपन्निह न लज्जसे।चक्षुषोर्विषयं तस्य न तावदुपगच्छसि।।।।
ఇక్ష్వాకువంశనాథుడైన రాముని ఇక్కడ దూషిస్తూ కూడా నీవు సిగ్గుపడటం లేదు; ఎందుకంటే ఇంకా నీవు ఆయన నేత్రాల పరిధిలో—ఆయన ప్రత్యక్ష సమక్షంలో—ప్రవేశించలేదు.
Verse 18
इमे ते नयने क्रूरे विरूपे कृष्णपिङ्गले।क्षितौ न पतिते कस्मान्मामनार्य निरीक्षितः।।।।
హే అనార్యా! నీ క్రూరమైన, వికృతమైన, కృష్ణ-పింగళ నేత్రాలు నన్ను ఇలా చూచినప్పటికీ భూమిపై ఎందుకు పడిపోవు?
Verse 19
तस्य धर्मात्मनः पत्नीं स्नुषां दशरथस्य च।कथं व्याहरतो मां ते न जिह्वा व्यवशीर्यते।।।।
ఆ ధర్మాత్ముని భార్యను, దశరథుని కోడలిని అయిన నన్ను ఇలా దూషిస్తూ మాట్లాడుతుంటే నీ నాలుక చీలి ఎందుకు పడిపోదు?
Verse 20
असन्देशात्तु रामस्य तपसश्चानुपालनात्।न त्वां कुर्मि दशग्रीव भस्म भर्मार्ह तेजसा।।।।
కానీ రాముని ఆజ్ఞ నాకు అందకపోవడం వల్ల, అలాగే నా తపోధర్మాన్ని కాపాడుకోవడం వల్ల, హే దశగ్రీవా! దహింపబడవలసినవాడవైన నిన్ను నా తేజస్సుతో భస్మం చేయను.
Verse 21
नापहर्तुमहं शक्या त्वया रामस्य धीमतः।विधिस्तव वधार्थाय विहितो नात्र संशयः।।।।
ధీమంతుడైన రాముని ఆశ్రయంలో ఉన్నప్పుడు నన్ను నీవు అపహరించలేవు. నిశ్చయంగా విధి ఇది నీ వధార్థమే ఏర్పాటు చేసింది; ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 22
शूरेण धनदभ्रात्रा बलैः समुदितेन च।अपोह्य रामं कस्माद्धि दारचौर्यं त्वया कृतम्।।।।
నీవు శూరుడవు, ధనదుడు (కుబేరుడు) యొక్క సహోదరుడవు, సైన్యబలంతో సమృద్ధుడవు; అయినా రాముణ్ణి పక్కనబెట్టి పరస్త్రీహరణం ఎందుకు చేసితివి?
Verse 23
सीताया वचनं श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः।विवृत्य नयने क्रूरे जानकीमन्ववैक्षत।।।।
సీత మాటలు విని రాక్షసాధిపతి రావణుడు తన క్రూర నేత్రాలను విప్పి, జానకిని స్థిరంగా తిలకించాడు।
Verse 24
नीलजीमूतसङ्काशो महाभुजशिरोधरः।सिंहसत्त्वगतिः श्रीमान् दीप्त जिह्वाग्रलोचनः।।।।
అతడు నీల మేఘసమూహంలా కనిపించాడు—విశాల భుజాలు, ఘనమైన కంఠం కలవాడు; సింహసత్త్వంతో నడిచే గతి, శ్రీమంతుడు, జ్వలించే నేత్రాలు మరియు జిహ్వ కలవాడు।
Verse 25
चलाग्रमकुटप्रांशुश्चित्रमाल्यानुलेपनः।रक्तमाल्याम्बरधर तत्सङ्गदविभूषणः।।।।
చలించే అగ్రభాగమున్న కిరీటం క్రింద అతడు ఎత్తుగా కనిపించాడు; విచిత్ర మాలలు, సుగంధ లేపనాలతో అలంకృతుడు; ఎర్ర మాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, ప్రకాశించే బాహుబంధాలతో విభూషితుడు।
Verse 26
श्रोणिसूत्रेण महता मेचकेन सुसंवृतः।अमृतोत्पादनद्धेन भुजगेनेव मन्दरः।।।।
నడుము చుట్టూ గొప్ప నల్లటి కటిబంధంతో బాగా కప్పబడి, అతడు అమృతోత్పత్తి కోసం సముద్రమథనంలో ఉపయోగించిన నాగము చుట్టుకున్న మందరపర్వతంలా కనిపించాడు।
Verse 27
ताभ्यां स परिपूर्णाभ्यां भुजाभ्यां राक्षसेश्वरः।शुशुभेऽचलसङ्काशः शृङ्गाभ्यामिव मन्दरः।।।।
ఆ రెండు పరిపూర్ణమైన, బలవంతమైన భుజాలతో రాక్షసేశ్వరుడు అచలంలా ప్రకాశించాడు—రెండు శిఖరాలున్న మందర పర్వతంలా।
Verse 28
तरुणादित्यवर्णाभ्यां कुण्डलाभ्यां विभूषितः।रक्तपल्लवपुष्पाभ्यामशोकाभ्यामिवाचलः।।।।
ఉదయసూర్యవర్ణమైన కుండలాలతో అలంకృతుడై అతడు అచలంలా నిలిచాడు—ఎర్రని పల్లవాలు, పుష్పాలున్న రెండు అశోక వృక్షాలతో కూడిన పర్వతంలా।
Verse 29
स कल्पवृक्षप्रतिमो वसन्त इव मूर्तिमान्।श्मशानचैत्यप्रतिमो भूषितोऽपि भयङ्करः।।।।
అతడు కల్పవృక్షంలా, మూర్తిమంతమైన వసంతంలా కనిపించాడు; అయినా శ్మశాన చైత్యంలా—అలంకరించుకున్నా భయంకరుడిగానే తోచాడు।
Verse 30
अवेक्षमाणो वैदेहीं कोपसंरक्तलोचनः।उवाच रावणः सीतां भुजङ्ग इव निःश्वसन्।।।।
వైదేహిని తిలకిస్తూ, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో రావణుడు పాము వలె ఘోషిస్తూ సీతతో పలికాడు।
Verse 31
अनयेनाभिसम्पन्नमर्थहीनमनुव्रते।नाशयाम्यहमद्य त्वां सूर्यः सन्ध्यामिवौजसा।।।।
హే అనువ్రతే! నీవు దుష్టసంకల్పంతో వ్యర్థమైన మార్గంలో నిలిచియున్నావు. నేడు నేను నిన్ను సూర్యుడు తన తేజస్సుతో సంధ్యాంధకారాన్ని తొలగించినట్లు నశింపజేస్తాను.
Verse 32
इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः।सन्दिदेश ततः सर्वा राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।।।
ఇట్లు మైథిలిని ఉద్దేశించి పలికిన శత్రువులకు భయంకరుడైన రాజు రావణుడు, ఆపై ఘోరరూపిణులైన సమస్త రాక్షసీలకు ఆజ్ఞాపించాడు.
Verse 33
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।गोकर्णीं हस्तिकर्णीं च लम्बकर्णीमकर्णिकाम्।।।।हस्तिपाद्यश्वपाद्यौ च गोपादीं पादचूलिकाम्।एकाक्षीमेकपादीं च पृथुपादीमपादिकाम्।।।।अतिमात्रशिरोग्रीवामतिमात्रकुचोदरीम्।अतिमात्रास्यनेत्रां च दीर्घजिह्वामजिह्विकाम्।।।।अनासिकां सिंहमुखीं गोमुखीं सूकरीमुखीम्।
అక్కడ వికృతాకారిణులైన రాక్షసీలు ఉన్నారు—కొంతమంది ఏకాక్షులు, ఏకకర్ణులు, చెవులు కప్పుకున్నవారు; కొందరు గోకర్ణులు, హస్తికర్ణులు, లంబకర్ణులు, అకర్ణికలు; కొందరు హస్తిపాదులు, అశ్వపాదులు, గోపాదులు, పాదచూలికలు; కొందరు ఏకపాదులు, పృథుపాదులు, అపాదికలు; కొందరికి అతిమాత్ర శిరస్సు-గ్రీవ, కొందరికి అతివిశాల కుచ-ఉదర; కొందరికి అతిమాత్ర ముఖ-నేత్ర; కొందరు దీర్ఘజిహ్వలు, కొందరు జిహ్వలేనివారు; కొందరు నాసికలేనివారు—సింహముఖులు, గోముఖులు, సూకరీముఖులు కూడా ఉన్నారు.
Verse 34
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।गोकर्णीं हस्तिकर्णीं च लम्बकर्णीमकर्णिकाम्।।5.22.33।।हस्तिपाद्यश्वपाद्यौ च गोपादीं पादचूलिकाम्।एकाक्षीमेकपादीं च पृथुपादीमपादिकाम्।।5.22.34।।अतिमात्रशिरोग्रीवामतिमात्रकुचोदरीम्।अतिमात्रास्यनेत्रां च दीर्घजिह्वामजिह्विकाम्।।5.22.35।।अनासिकां सिंहमुखीं गोमुखीं सूकरीमुखीम्।
అక్కడ వికృతాకారిణులైన రాక్షసీలు ఉన్నారు—కొంతమంది ఏకాక్షులు, ఏకకర్ణులు, చెవులు కప్పుకున్నవారు; కొందరు గోకర్ణులు, హస్తికర్ణులు, లంబకర్ణులు, అకర్ణికలు; కొందరు హస్తిపాదులు, అశ్వపాదులు, గోపాదులు, పాదచూలికలు; కొందరు ఏకపాదులు, పృథుపాదులు, అపాదికలు; కొందరికి అతిమాత్ర శిరస్సు-గ్రీవ, కొందరికి అతివిశాల కుచ-ఉదర; కొందరికి అతిమాత్ర ముఖ-నేత్ర; కొందరు దీర్ఘజిహ్వలు, కొందరు జిహ్వలేనివారు; కొందరు నాసికలేనివారు—సింహముఖులు, గోముఖులు, సూకరీముఖులు కూడా ఉన్నారు.
Verse 35
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।गोकर्णीं हस्तिकर्णीं च लम्बकर्णीमकर्णिकाम्।।5.22.33।।हस्तिपाद्यश्वपाद्यौ च गोपादीं पादचूलिकाम्।एकाक्षीमेकपादीं च पृथुपादीमपादिकाम्।।5.22.34।।अतिमात्रशिरोग्रीवामतिमात्रकुचोदरीम्।अतिमात्रास्यनेत्रां च दीर्घजिह्वामजिह्विकाम्।।5.22.35।।अनासिकां सिंहमुखीं गोमुखीं सूकरीमुखीम्।
అక్కడ వికృతాకారిణులైన రాక్షసీలు ఉన్నారు—కొంతమంది ఏకాక్షులు, ఏకకర్ణులు, చెవులు కప్పుకున్నవారు; కొందరు గోకర్ణులు, హస్తికర్ణులు, లంబకర్ణులు, అకర్ణికలు; కొందరు హస్తిపాదులు, అశ్వపాదులు, గోపాదులు, పాదచూలికలు; కొందరు ఏకపాదులు, పృథుపాదులు, అపాదికలు; కొందరికి అతిమాత్ర శిరస్సు-గ్రీవ, కొందరికి అతివిశాల కుచ-ఉదర; కొందరికి అతిమాత్ర ముఖ-నేత్ర; కొందరు దీర్ఘజిహ్వలు, కొందరు జిహ్వలేనివారు; కొందరు నాసికలేనివారు—సింహముఖులు, గోముఖులు, సూకరీముఖులు కూడా ఉన్నారు.
Verse 36
यथा मद्वशगा सीता क्षिप्रं भवति जानकी।।।।तथा कुरुत राक्षस्यः सर्वाः क्षिप्रं समेत्य च।
రాక్షసీల్లారా! మీరు అందరూ త్వరగా కూడి, జానకీ సీత వెంటనే నా వశమగునట్లు అట్లే చేయండి.
Verse 37
प्रतिलोमानुलोमैश्च सामदानादिभेदनैः।।।।आवर्जयत वैदेहीं दण्डस्योद्यमनेन च।
వైదేహిని వశపరచండి—ఆమెకు అనుకూలమైనవీ ప్రతికూలమైనవీ అయిన ఉపాయాలతో, సామ-దానాది భేదనీతులతో, అలాగే దండాన్ని ఎత్తి బెదిరింపుతో కూడాను.
Verse 38
इति प्रतिसमादिश्य राक्षसेन्द्रः पुनः पुनः।।।।काममन्युपरीतात्मा जानकीं पर्यतर्जयत्।
ఇలా పదేపదే ఆజ్ఞాపిస్తూ, కామక్రోధాలతో కమ్ముకున్న మనస్సు గల రాక్షసాధిపతి జనకీని భయపెట్టసాగాడు॥
Verse 39
उपगम्य ततः शीघ्रं राक्षसी धान्यमालिनी।।।।परिष्वज्य दशग्रीवमिदं वचनमब्रवीत्।
అప్పుడు రాక్షసీ ధాన్యమాలిని త్వరగా దగ్గరకు వచ్చి, దశగ్రీవుణ్ని ఆలింగనం చేసి ఈ మాటలు పలికింది॥
Verse 40
मया क्रीड महाराज सीतया किं तवानया।।।।विवर्णया कृपणया मानुष्या राक्षसेश्वर।
హే మహారాజా, నాతో క్రీడించు; ఈ సీతతో నీకేమి ప్రయోజనం? ఆమె వివర్ణగా, కృపణగా, కేవలం మానవీ—హే రాక్షసేశ్వరా।
Verse 41
नूनमस्या महाराज न दिव्यान् भोगसत्तमान्।।।।विदधात्यमरश्रेष्ठस्तव बाहुबलार्जितान्।
హే మహారాజా, నిశ్చయంగా అమరశ్రేష్ఠుడు నీ బాహుబలంతో సంపాదించిన ఆ ఉత్తమ దివ్యభోగాలకు ఆమెను విధించలేదు।
Verse 42
अकामां कामयानस्य शरीरमुपतप्यते।।5.22.42।।इच्छन्तीं कामयानस्य प्रीतिर्भवति शोभना।
అనిచ్ఛిత స్త్రీని కోరుతూ వెంబడించే కాముకుని దేహమే తప్తమవుతుంది; కానీ ఇష్టపడే స్త్రీని కోరితే కలిగే ప్రీతి నిజంగా శోభనమవుతుంది।
Verse 43
एवमुक्तस्तु राक्षस्या समुत्क्षिप्तस्ततो बली।।।।प्रहसन्मेघसङ्काशो राक्षसः स न्यवर्तत।
రాక్షసి ఇలా పలికినప్పుడు, మేఘవర్ణుడైన ఆ బలవంతుడు రాక్షసుడు నవ్వుతూ అక్కడి నుంచి తిరిగి వెళ్లాడు।
Verse 44
प्रस्थितः स दशग्रीवः कम्पयन्निव मेदिनीम्।।।।ज्वलद्भास्करवर्णाभं प्रविवेश निवेशनम्।
అప్పుడు దశగ్రీవుడు భూమిని కంపింపజేస్తున్నట్లుగా బయలుదేరి, మండే సూర్యుని వలె ప్రకాశించే తన నివాసంలో ప్రవేశించాడు।
Verse 45
देवगन्धर्वकन्याश्च नागकन्याश्च सर्वतः।।।।परिवार्य दशग्रीवं विविशुस्तं गृहोत्तमम्।
దేవగంధర్వకన్యలు, నాగకన్యలు కూడా అన్ని దిక్కుల నుండీ వచ్చి దశగ్రీవుని చుట్టుముట్టి అతనితో కలిసి ఆ శ్రేష్ఠమైన భవనంలో ప్రవేశించారు।
Verse 46
स मैथिलीं धर्मपरामवस्थितां प्रपेपमानां परिभर्त्स्य रावणः।विहाय सीतां मदनेन मोहितः स्वमेव वेश्म प्रविवेश भास्वरम्।।।।
ధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ వణుకుతున్న మైథిలిని రావణుడు దూషించాడు; సీతను అక్కడే వదలి, కామమోహంతో మత్తుడై తన స్వంత ప్రకాశవంతమైన మందిరంలో ప్రవేశించాడు।
Frequently Asked Questions
The central dilemma is coercion versus chastity: Rāvaṇa attempts to compel consent through threats, deadlines, and delegated intimidation, while Sītā refuses on dharmic grounds, asserting lawful marriage and the illegitimacy of forced union.
The dialogue teaches that external power and splendour do not confer moral authority; dharma is upheld through steadfast intention, disciplined speech, and fidelity, and adharma—especially the violation of another’s spouse—inevitably generates destructive consequences.
Laṅkā’s courtly environment is implied through the demon-king’s palace and attendants, while cultural motifs include the Aśoka-grove captivity setting, the Mandara-churning simile (mythic landmark), and the nīti toolkit of sāma-dāna-bheda-daṇḍa used as a coercive policy model.