Sarga 20 Hero
Sundara KandaSarga 2036 Verses

Sarga 20

रावणस्य सीताप्रलोभनम् (Ravana’s Persuasion and Coercive Courtship of Sita)

सुन्दरकाण्ड

ఈ సర్గలో రాక్షసీ కాపలాలో ఉన్న, శోకసంతప్తమైన తపస్వినీ సీతను రావణుడు ‘మధురమైన, చురుకైన మాటలతో’ సంభోదిస్తూ, ప్రలోభం–భయప్రదర్శనలను మారుమారుగా వినియోగిస్తాడు. మాలలు, చందనం, ధూపం, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు వంటి భోగవస్తువులు, గీత–నృత్య–వాద్యాల వినోదాలు, అలాగే రాజకీయాధికారం—అంతఃపురాధిపత్యం, అపార ధనం, భూములు—ఇవన్నీ ఇస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు; జనకునికి కూడా జయోపహారాలు ఇచ్చి గౌరవిస్తానని చెప్పి సీతను ఆకర్షించాలనుకుంటాడు. సీత యొక్క అపూర్వ సౌందర్యాన్ని అతిశయంగా పొగిడుతూ, అలంకరణ చేసుకోవాలని ప్రేరేపించి, క్షణభంగురమైన యౌవనాన్ని కారణంగా చూపి త్వరగా ఒప్పుకోమని ఒత్తిడి చేస్తాడు. అదే సమయంలో తన అజేయ పరాక్రమాన్ని చాటుతూ రాముని సామర్థ్యాన్ని తక్కువ చేస్తాడు—అరణ్యవాసి, దరిద్రుడు, మరణించి ఉండవచ్చునని కూడా సూచించి, లంక నుండి సీతను రాముడు తిరిగి తీసుకురాలేడని గర్వంగా ప్రకటిస్తాడు. ఈ విధంగా, సీత యొక్క తపోనిష్ఠా–నిరాకరణ నేపథ్యంపై, రావణుని బలాత్కార ప్రలోభన శైలిని—విలాస వాగ్దానాలు, సౌందర్యస్తుతి, ధర్మపతినింద—ఈ అధ్యాయం స్పష్టంగా చిత్రిస్తుంది।

Shlokas

Verse 1

स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम्।साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः।।5.20.1।।

రావణుడు రక్షకులతో చుట్టుముట్టబడి, దుఃఖితగా ఆనందరహితగా ఉన్న ఆ తపస్వినీ సీతను చూసి, తన అభిప్రాయాన్ని నెరవేర్చుకోవడానికి మధురమైనా కౌశల్యభరితమైన మాటలతో ఆమెను సంభోదించాడు.

Verse 2

मां दृष्ट्वा नागनासोरु गूहमाना स्तनोदरम्।अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि।।5.20.2।।

హే నాగశుండసమానమైన తొడలుగలదానా! నన్ను చూసి నీవు భయంతో నీ స్తనములు, ఉదరమును దాచుకుంటున్నావు; నన్ను దూరంగా ఉంచి నిన్ను నీవే అదృశ్యముగా చేసుకోవాలనుకున్నట్లుగా ఉంది।

Verse 3

कामये त्वां विशालाक्षि बहुमन्यस्व मां प्रिये।सर्वाङ्गगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे।।5.20.3।।

హే విశాలాక్షి ప్రియే! నేను నిన్నే కోరుతున్నాను; నన్ను అనుగ్రహించి స్వీకరించు. నీవు సర్వాంగగుణసంపన్నవు, సర్వలోకమనోహరినివి।

Verse 4

नेह केचिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः।व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम्।।5.20.4।।

హే సీతే! ఇక్కడ మనుష్యులు లేరు, కామరూపిణి రాక్షసులు కూడా లేరు; నావల్ల నీలో పుట్టిన భయాన్ని తొలగించగలవాడు ఇక్కడ ఎవ్వరూ లేరు।

Verse 5

स्वधर्मो रक्षसां भीरु सर्वथैव न संशयः।गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा।।5.20.5।।

ఓ భీరు, రాక్షసుల స్వధర్మం ఇదే—ఇందులో ఏ సందేహమూ లేదు—పరస్త్రీల వద్దకు వెళ్లడం, లేదా బలవంతంగా అపహరించడం।

Verse 6

एवं चैतदकामां तु न त्वां स्प्रक्ष्यामि मैथिलि।कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम्।।5.20.6।।

అలానే కావుగాక; కానీ ఓ మైథిలీ, నీవు ఇష్టపడకపోవడంతో నేను నిన్ను స్పర్శించను. నా శరీరంలో కామము యథేచ్ఛగా ప్రవహించుగాక।

Verse 7

देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसि हि प्रिये।प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा।।5.20.7।।

ఓ దేవి, ఇక్కడ భయపడవలసిన అవసరం లేదు; ఓ ప్రియే, నాపై విశ్వాసం ఉంచు. నిజమైన ప్రేమతో అనురాగం చూపు; శోకానికే అంటిపెట్టుకుని అలా ఉండకు।

Verse 8

एकवेणी धराशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम्।अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते।।5.20.8।।

ఒకే జడ వేసుకొని, నేలపైనే శయనించి, ధ్యానంలో మునిగి, మలిన వస్త్రాలు ధరించి, తగని సమయంలో ఉపవాసం చేయడం—ఇవి అన్నీ నీకు తగినవి కావు, నీకు శోభించవు।

Verse 9

विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगरूणि च।विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च।।5.20.9।।महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च।गीतं नृत्तं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि।।5.20.10।।

హే మైథిలీ! నన్ను పొందిన తరువాత నీవు విచిత్ర పుష్పమాలలు, చందనం మరియు అగరు సువాసనలు, అనేక రకాల వస్త్రాలు, దివ్య ఆభరణాలు పొందగలవు; అలాగే అమూల్య పానీయాలు, శయనాలు, ఆసనాలు, ఇంకా గానం, నృత్యం, వాద్యసంగీతం కూడా అనుభవించగలవు।

Verse 10

विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगरूणि च।विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च।।5.20.9।।महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च।गीतं नृत्तं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि।।5.20.10।।

హే మైథిలీ! నన్ను పొందిన తరువాత విలువైన పానీయాలు, శయనాలు, ఆసనాలు, అలాగే గానం, నృత్యం, వాద్యసంగీతం—ఇవన్నీ అనుభవించు.

Verse 11

स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम्।मां प्राप्य हि कथं नु स्वास्त्वमनर्हा सुविग्रहे।।5.20.11।।

నీవు స్త్రీరత్నం—ఇలా దిగులుగా ఉండకు; నీ అవయవాలకు ఆభరణాలు ధరించు. హే సుందరాంగీ! నన్ను పొందిన తరువాత నీకు క్షేమం, ఐశ్వర్యం అనర్హమవుతాయా?

Verse 12

इदं ते चारु सञ्जातं यौवनं व्यतिवर्तते।यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः शीघ्रमपामिव।।5.20.12।।

నీకు కలిగిన ఈ మనోహర యౌవనం క్రమంగా గడిచిపోతోంది; గడిచినది మళ్లీ తిరిగి రాదు—నీటి వేగవంతమైన ప్రవాహంలా.

Verse 13

त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वसृक्।न हि रूपोपमा त्वन्या तवास्ति शुभदर्शने।।5.20.13।।

హే శుభదర్శనే! నిన్ను సృష్టించిన తరువాత రూపకర్త, జగత్స్రష్టా తన కార్యాన్ని విరమించాడని నేను భావిస్తున్నాను; ఎందుకంటే నీ సౌందర్యానికి సమానమైనది మరే స్త్రీలో లేదు।

Verse 14

त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम्।कः पुमानतिवर्तेत साक्षादपि पितामहः।।5.20.14।।

హే వైదేహీ! రూపయౌవనసంపన్నమైన నిన్ను పొందిన తరువాత ఎవడు పురుషుడు స్థైర్యంగా ఉండగలడు? సాక్షాత్తు పితామహుడు బ్రహ్మ కూడా కాదు।

Verse 15

यद्यत्पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने।तस्मिंस्तस्मिन् पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते।।5.20.15।।

హే చంద్రవదనే, హే విశాలనితంబే! నీ శరీరంలోని ఏ ఏ అవయవాన్ని నేను చూస్తానో, అక్కడే నా చూపు నిలిచిపోతుంది।

Verse 16

भव मैथिलि भार्या मे मोहमेनं विसर्जय।बह्वीनामुत्तमस्त्रीणामाहृतानामितस्ततः।।5.20.16।।सर्वासामेव भद्रं ते ममाग्रमहिषी भव।

హే మైథిలీ! నా భార్యవు అవు; ఈ మోహాన్ని విడిచిపెట్టు. ఇక్కడక్కడి నుండి తెచ్చిన అనేక ఉత్తమ స్త్రీలలో—నీకు మంగళం కలుగుగాక—నీవే నా అగ్రమహిషి అవు।

Verse 17

लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि वै।।5.20.17।।तानि मे भीरु सर्वाणि राज्यं चैतदहं च ते।

హే భీరువా! లోకాల నుండి బలవంతంగా తెచ్చిన అన్ని రత్నాలు, ఈ రాజ్యమూ, నేనూ—అన్నీ నీకే చెందుతాయి।

Verse 18

विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम्।।5.20.18।।जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि।

హే విలాసినీ సుందరీ! నానా నగరమాలలతో అలంకృతమైన సమస్త భూమిని జయించి, నీ కోసమే నేను దానిని జనకునికి అర్పిస్తాను।

Verse 19

नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत्।पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे।।5.20.19।।

ఈ లోకంలో బలంలో నాకు సమానుడైన వేరొకడిని నేను చూడను. చూడు—యుద్ధంలో నా ఈ మహా పరాక్రమం అపరాజితం, ప్రత్యర్థిలేనిది।

Verse 20

असकृत्संयुगे भग्ना मया विमृदितध्वजाः।।5.20.20।।अशक्ताः प्रत्यनीकेषु स्थातुं मम सुरासुराः।

యుద్ధంలో ఎన్నిసార్లయినా దేవాసురులు నా చేత భంగమై, వారి ధ్వజాలు చూర్ణమయ్యాయి. నా ఎదుట ప్రతిసేనల్లో నిలువలేక వారు అశక్తులయ్యారు।

Verse 21

इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम्।।5.20.21।।सप्रभाण्यवसज्यन्तां तवाङ्गे भूषणानि च।साधु पश्यामि ते रूपं संयुक्तं प्रतिकर्मणा।।5.20.22।।

నన్ను కోరుకో; ఈ రోజే నీకు శ్రేష్ఠమైన అలంకారం—నా సంగమం—సిద్ధించుగాక।

Verse 22

इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम्।।5.20.21।।सप्रभाण्यवसज्यन्तां तवाङ्गे भूषणानि च।साधु पश्यामि ते रूपं संयुक्तं प्रतिकर्मणा।।5.20.22।।

నీ అవయవాలపై ప్రకాశించే ఆభరణాలు సరిగా ధరింపబడుగాక. అలంకారకర్మతో సమ్యక్‌ సంయుక్తమైన నీ రూపాన్ని నేను శుభ్రంగా దర్శించదలచుకున్నాను॥

Verse 23

प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने।भुंक्ष्व भोगान्यथाकामं पिब भीरु रमस्व च।।5.20.23।।

హే వరాననే, దాక్షిణ్యంతో అలంకారసంయుక్తమై యథాకామంగా భోగాలను అనుభవించు. హే భీరూ, భుజించు, పానము చేయు, ఆనందించు॥

Verse 24

यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च।ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च।।5.20.24।।

నీకు నచ్చినట్లు భూమినైనా ధనాన్నైనా ప్రసాదించు. నాపై నిశ్చింతగా విశ్వసించి ఆనందించు; ధైర్యంగా నన్ను ఆజ్ఞాపించు కూడా॥

Verse 25

मत्प्रसादाल्ललन्त्याश्च ललन्तां बान्धवास्तव।ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशश्च मे।।5.20.25।।

నా ప్రసాదంతో నీవు భోగంలో లీనమై ఉండు; నీ బంధువులూ భోగించుగాక. హే భద్రే, నా ఋద్ధి, నా శ్రీ, నా యశస్సును చూడు॥

Verse 26

किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवाससा।निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः।।5.20.26।।व्रती स्थण्डिलशायी च शङ्के जीवति वा न वा।

హే సుభగే, చీరవస్త్రధారి రామునితో నీవేమి చేయగలవు? రాముడు రాజవిజయాన్ని విడిచిపెట్టి, శ్రీహీనుడై, అరణ్యంలో సంచరిస్తున్నాడు. వ్రతధారి, నేలపైనే శయనించేవాడు; అతడు జీవించి ఉన్నాడో లేదోనని నాకు సందేహమే॥

Verse 27

न हि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वा प्युपलप्स्यते।पुरोबलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम्।।5.20.27।।

హే వైదేహీ! రాముడు నిన్ను చూడగలడనే లేదు—ముందుగా ఎగిరే కొంగలతో కూడిన నల్ల మేఘాలు జ్యోత్స్నను కప్పినట్లుగా।

Verse 28

न चापि मम हस्तात्त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः।।5.20.28।।हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगतामिव।

రాఘవుడు కూడా నా చేతుల నుండి నిన్ను తిరిగి పొందటానికి అర్హుడు కాదు—ఇంద్రుని చేతిలో ఉన్న కీర్తిని హిరణ్యకశిపుడు పట్టలేనట్లుగా।

Verse 29

चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि।।5.20.29।।मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा।

హే చారుస్మితే, చారుదతీ, చారునేత్రే విలాసినీ! హే భీరూ, సుపర్ణుడు (గరుడుడు) పన్నగాన్ని ఎత్తుకుపోయినట్లుగా నీవు నా మనసును హరిస్తున్నావు।

Verse 30

क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलङ्कृताम्।।5.20.30।।त्वां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम्।

మలిన కౌశేయవస్త్రధారిణి, అలంకారరహితమైన కృశాంగి నిన్ను చూచిన వెంటనే—నా స్వపత్నులయందుకూడా నాకు రతి కలగదు।

Verse 31

अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वगुणान्विताः।।5.20.31।।यावन्त्यो मम सर्वासामैश्वर्यम् कुरु जानकि।

హే జానకీ! నా అంతఃపురంలో నివసించే సర్వగుణసంపన్నమైన ఎంతమంది స్త్రీలున్నారో—వారందరిపై నీవే ఐశ్వర్యాధికారిణి అవు।

Verse 32

मम ह्यसितकेशान्ते त्रैलोक्यप्रवराः स्त्रियः।।5.20.32।।तास्त्वां परिचरिष्यन्ति श्रियमप्सरसो यथा।

హే శ్యామకేశాంతే! త్రిలోకములలోని శ్రేష్ఠ స్త్రీలు నా అధీనమే; అప్సరసలు శ్రీ (లక్ష్మీ)ని సేవించునట్లు వారు నిన్ను సేవిస్తారు।

Verse 33

यानि वैश्रवणे सुभ्रु रत्नानि च धनानि च।।5.20.33।।तानि लोकांश्च सुश्रोणि मां च भुङ्क्ष्व यथासुखम्।

హే సుభ్రూ, హే సుశ్రోణీ! వైశ్రవణుని నుండి వచ్చిన రత్నధనములను, ఈ లోకములను, నన్నును కూడా—నీవు యథాసుఖంగా అనుభవించు।

Verse 34

न रामस्तपसा देवि न बलेन न विक्रमैः।।5.20.34।।न धनेन मया तुल्यस्तेजसा यशसापि वा।

హే దేవీ! తపస్సులో, బలంలో, విక్రమంలో—ధనంలో కూడా—రాముడు నాకు సమానుడు కాదు; తేజస్సులో, యశస్సులో కూడా అతడు నా సరితూగడు।

Verse 35

पिब विहर रमस्व भुङ्क्ष्व भोगान् धननिचयं प्रदिशामि मेदिनीं च।मयि लल ललने यथासुखं त्वं त्वयि च समेत्य ललन्तु बान्धवास्ते।।5.20.35।।

పానము చేయి, విహరించు, రమించు, భోగసుఖాలను అనుభవించు—నేను నీకు ధనసంచయమును, భూమిని దానముగా ఇస్తాను. ఓ సుందరీ, నీకు నచ్చినట్లు నాతో క్రీడించు; నీ బంధువులూ వచ్చి నీతో కలిసి ఆనందించుగాక।

Verse 36

कुसुमिततरुजालसन्ततानि भ्रमरयुतानि समुद्रतीरजानि।कनकविमलहारभूषिताङ्गी विहर मया सह भीरु काननानि।।5.20.36।।

సముద్రతీరంలోని ఆ వనాలలో—పుష్పించిన వృక్షసమూహాలు విస్తరించి, భ్రమరాలతో నిండిన చోట—ఓ నిర్మల స్వర్ణహారంతో అలంకృతాంగీ, ఓ భీరు, నాతో కలిసి విహరించు।

Frequently Asked Questions

The pivotal action is Rāvaṇa’s attempt to convert captivity into consent through a blend of seductive promises and implicit menace. The ethical dilemma centers on coercion masked as courtship—wealth, status, and pleasure are offered while the captive’s fear and isolation remain the underlying pressure.

The chapter illustrates that desire ungoverned by dharma becomes rhetorically sophisticated yet ethically hollow. It also frames steadfastness as an inner discipline: Sītā’s ascetic posture and refusal-context stand as a counter-ethic to power that seeks legitimacy through persuasion without consent.

The setting is Laṅkā’s royal sphere (implicitly the guarded grove where Sītā is held), highlighted culturally through courtly luxury markers—perfumes, ornaments, music, dance, and harem hierarchy—used as instruments of persuasion rather than as neutral descriptions of place.