Sarga 19

Verse 1

तस्मिन्नेव ततः काले राजपुत्री त्वनिन्दिता।रूपयौवनसम्पन्नं भूषणोत्तमभूषितम्।।।।ततो दृष्ट्वैव वैदेही रावणं राक्षसाधिपम्।प्रावेपत वरारोहा प्रवाते कदली यथा।।।।

అదే సమయంలో నిందారహిత రాజకుమారి వైదేహి, రూపయౌవనసంపన్నుడై ఉత్తమాభరణాలతో అలంకృతుడైన రాక్షసాధిపతి రావణుని చూచిన వెంటనే, బలమైన గాలికి కదలి వణికినట్లు వణికిపోయెను।

Verse 2

तस्मिन्नेव ततः काले राजपुत्री त्वनिन्दिता।रूपयौवनसम्पन्नं भूषणोत्तमभूषितम्।।5.19.1।।ततो दृष्ट्वैव वैदेही रावणं राक्षसाधिपम्।प्रावेपत वरारोहा प्रवाते कदली यथा।।5.19.2।।

అప్పుడు రాక్షసాధిపతి రావణుణ్ని చూసిన వెంటనే, సన్నని నడుముగల వైదేహి క్షణమాత్రంలోనే వణికిపోయింది—బలమైన గాలికి అరటిచెట్టు వణికినట్లుగా।

Verse 3

आच्छाद्योदरमूरुभ्यां बाहुभ्यां च पयोधरौ।उपविष्टा विशालाक्षी रुदन्ती वरवर्णिनी।।।।

విశాలాక్షి, వరవర్ణిని సీత అక్కడ కూర్చొని ఏడుస్తూ, తన భుజాలతో ఉదరమును, తొడలను, అలాగే స్తనయుగమును కూడా కప్పుకుంది।

Verse 4

दशग्रीवस्तु वैदेहीं रक्षितां राक्षसीगणैः।ददर्श सीतां दुःखार्तां नावं सन्नामिवार्णवे।।।।

అప్పుడు దశగ్రీవుడు రాక్షసీగణాలచే రక్షింపబడుతున్న వైదేహి సీతను చూచెను; ఆమె దుఃఖంతో సముద్రంలో మునిగిన నావవలె క్షీణించి కనిపించింది।

Verse 5

असंवृतायामासीनां धरण्यां संशितव्रताम्।छिन्नां प्रपतितां भूमौ शाखामिव वनस्पतेः।।।।

ఆమె ఆవరణలేని నేలపై కూర్చుండి, దుఃఖంతో తన వ్రతసంకల్పాన్ని మరింత పదునుపరచుకుంది—వృక్షపు కొమ్మ కోసి నేలపై పడినట్లుగా।

Verse 6

मलमण्डनचित्राङ्गीं मण्डनार्हाममण्डिताम्।मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति न विभाति च।।।।

ఆమె అవయవాలు ధూళినే ఆభరణంలా ధరించినట్లుగా మచ్చలతో కనిపించాయి; ఆభరణాలకు యోగ్యురాలైన ఆమె ఆభరణరహితగా ఉంది. బురదతో పూతపడ్డ కమలనాళంలా ఆమె ప్రకాశించీ, ప్రకాశించనట్టూ కనిపించింది.

Verse 7

समीपं राजसिंहस्य रामस्य विदितात्मनः।सङ्कल्पहयसंयुक्सैर्यान्तीमिव मनोरथैः।।।।

సంకల్పమనే అశ్వాలతో యుక్తమైన మనోరథరథంపై ఆమె, ఆత్మజ్ఞుడైన రాజసింహుడు శ్రీరాముని సమీపానికి వెళ్తున్నట్లుగా అనిపించింది.

Verse 8

शुष्यन्तीं रुदतीमेकां ध्यानशोकपरायणाम्।दुःखस्यान्तमपश्यन्तीं रामां राममनुव्रताम्।।।।

ఆమె క్షీణిస్తూ—ఒంటరిగా, విలపిస్తూ, ధ్యానశోకాల్లో లీనమై; తన దుఃఖానికి అంతం కనబడక, శ్రీరామునికే అనువ్రతగా ఉన్న సీతగా కనిపించింది.

Verse 9

वेष्टमानां तथाऽविष्टां पन्नगेन्द्रवधूमिव।धूप्यमानां ग्रहेणेव रोहिणीं धूमकेतुना।।।।

ఆమె అలా కూర్చుని, దుఃఖంలో బిగిగా చుట్టబడి, విహ్వలంగా—పన్నగేంద్రుని వధువు తనలో తానే ముడుచుకున్నట్లుగా; ధూమకేతువంటి అశుభగ్రహం వల్ల రోహిణి పొగమంచుతో కమ్మబడినట్లుగా కనిపించింది।

Verse 10

वृत्तशीलकुले जातामाचारवति धार्मिके।पुनःसंस्कारमापन्नां जातामिव च दुष्कुले।।।।

సద్వృత్తి-శీలసంపన్నమైన, ధర్మాచారపరమైన కులంలో జన్మించిన ఆమె, ఇప్పుడు మళ్లీ శుద్ధిసంస్కారాన్ని పొందినట్లుగా—నీచకులంలో పుట్టినదానివలె కనిపించింది।

Verse 11

अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतितामिव।आम्नायानामयोगेन विद्यां प्रशिथिलामिव।।।।

ఆమె అబద్ధపు అపవాదంతో కూలిపోయిన కీర్తిలా; అలాగే వేదవిహిత నియమాల యోగం లేక శిథిలమైన విద్యలా కనిపించింది।

Verse 12

सन्नामिव महाकीर्तिं श्रद्धामिव विमानिताम्।पूजामिव परिक्षीणामाशां प्रतिहतामिव।।।।

ఆమె మసకబారిన మహాకీర్తిలా; అవమానింపబడిన శ్రద్ధలా; క్షీణించిన పూజలా; మరియు ప్రతిఘాతంతో నిలిచిపోయిన ఆశలా కనిపించింది।

Verse 13

आयतीमिव विध्वस्तामाज्ञां प्रतिहतामिव।दीप्तामिव दिशं काले पूजामपहृतामिव।।।।

ఆమె ఎదుగుతున్న ఆశ నశించినట్లుగా, తిరస్కరింపబడిన ఆజ్ఞలాగా; విపత్తు కాలంలో దహించబడిన దిశలాగా, అపహరించబడిన పూజలాగా కనిపించింది।

Verse 14

पद्मिनीमिव विध्वस्तां हतशूरां चमूमिव।प्रभामिव तमोध्वस्तामुपक्षीणामिवापगाम्।।।।

ఆమె విధ్వంసమైన పద్మినీ-సరోవరంలాగా, వీరులు హతమైన సేనలాగా; చీకటితో కప్పబడిన కాంతిలాగా, క్షీణించి ఎండిపోయిన ప్రవాహంలాగా కనిపించింది।

Verse 15

वेदीमिव परामृष्टां शान्तामग्निशिखामिव।पौर्णमासीमिव निशां राहुग्रस्तेन्दुमण्डलाम्।।।।

ఆమె అపవిత్రంగా తాకబడిన వేదిలాగా, ఆరిపోయిన అగ్నిశిఖలాగా; రాహుగ్రస్త చంద్రమండలమున్న పౌర్ణమి రాత్రిలాగా కనిపించింది।

Verse 16

उत्कृष्टपर्णकमलां वित्रासितविहङ्गमाम्।हस्तिहस्तपरामृष्टामाकुलां पद्मिनीमिव।।।।

ఆమె అద్భుతమైన ఆకులు, కమలాలతో నిండిన పద్మినీ-సరోవరంలాగా; పక్షులు భయంతో పారిపోయినట్లుగా; ఏనుగుల తొండాల తాకిడితో కలతచెంది నలిగిపోయి ఆందోళన చెందినట్లుగా కనిపించింది।

Verse 17

पतिशोकातुरां शुष्कां नदीं विस्रावितामिव।परया मृजया हीनां कृष्णपक्षनिशामिव।।।।

భర్త శోకంతో బాధపడుతున్న ఆమె స్రవంతి క్షీణించి ఎండిపోయిన నదిలాగా; సంపూర్ణ స్నానశుద్ధికి అనర్హంగా—కాంతి లేని కృష్ణపక్ష రాత్రిలాగా కనిపించింది।

Verse 18

सुकुमारीं सुजाताङ्गीं रत्नगर्भगृहोचिताम्।तप्यमानामिवोष्णेन मृणालीमचिरोद्धृताम्।।।।

ఆమె సుకుమారిణి, సుజాతాంగి, రత్నగర్భమైన ప్రాసాదంలో నివసించదగినది; కాని ఇప్పుడు వేడితో తపించబడుతున్న, ఇప్పుడే పీకిన పద్మనాళంలా కనిపించింది।

Verse 19

गृहीतामालितां स्तम्भे यूथपेन विनाकृताम्।निःश्वसन्तीं सुदुःखार्तां गजराजवधूमिव।।।।

ఆమె తీవ్రమైన దుఃఖంతో దీర్ఘ నిశ్వాసాలు విడిచింది—యూథపతిని విడిచి, స్తంభానికి కట్టబడిన రాజహస్తినిలా।

Verse 20

एकया दीर्घया वेण्या शोभमानामयत्नतः।नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव।।।।

అయత్నంగా ఉంచిన ఒక్క దీర్ఘ వ్రేణితోనే ఆమె శోభించింది; వర్షాలు తొలగిన వేళ భూమి ఒక నీల వనరేఖతో అలంకృతమైనట్లుగా.

Verse 21

उपवासेन शोकेन ध्यानेन च भयेन च।परिक्षीणां कृशां दीनामल्पाहारां तपोधनाम्।।।।

ఉపవాసం, శోకం, ధ్యానం, భయం వీటివల్ల ఆమె పూర్తిగా క్షీణించి, కృశించి, దీనంగా మారింది; అల్పాహారిణి అయినా తపస్సు అనే ధనంతో సమృద్ధిగా ఉంది.

Verse 22

आयाचमानां दुःखार्तां प्राञ्जलिं देवतामिव।भावेन रघुमुख्यस्य दशग्रीवपराभवम्।।।।

ఆమె దుఃఖార్తగా, అంజలి పెట్టి దేవతలా, అంతరంగంలో రఘుకులశ్రేష్ఠుడైన శ్రీరాముని ఆశ్రయించి దశగ్రీవుడు (రావణుడు) అవమానముతో పరాజయమొందాలని ప్రార్థిస్తున్నట్లుగా కనిపించింది।

Verse 23

समीक्षमाणां रुदतीमनिन्दितां सुपक्ष्मताम्रायतशुक्ललोचनाम्।अनुव्रतां राममतीव मैथिलीं प्रलोभयामास वधाय रावणः।।।।

నిందలేని మైథిలి చుట్టూ చూస్తూ విలపించుచుండగా, అందమైన రెప్పలతో అలంకృతమైన విశాల ప్రకాశవంతమైన కన్నులు మూలల్లో స్వల్ప ఎర్రదనంతో మెరిశాయి. ఆమె శ్రీరామునికి అతి నిష్ఠగా ఉండటంతో రావణుడు మొదట ప్రలోభపెట్టగా, తరువాత వధభీతితో బెదిరించాడు।