Sarga 14

Verse 1

स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मनसा चाधिगम्य ताम्।अवप्लुतो महातेजाः प्राकारं तस्य वेश्मनः।।।।

క్షణమాత్రం ధ్యానించి, మనసులోనే ఆమెను చేరుకున్న మహాతేజస్సు గలవాడు ఆ మందిరపు ప్రాకారంపైకి దూకి దిగాడు।

Verse 2

स तु संहृष्टसर्वाङ्गः प्राकारस्थो महाकपिः।पुष्पिताग्रान्वसन्तादौ ददर्श विविधान् द्रुमान्।।।।सालानशोकान् भव्यांश्च चंपकांश्च सुपुष्पितान्।उद्दालकान्नागवृक्षांश्चूतान्कपिमुखानपि।।।।

ప్రాకారంపై నిలిచి, సర్వాంగమూ ఆనందంతో ఉప్పొంగిన ఆ మహాకపి వసంతారంభంలో పుష్పిత శిఖరాలుగల అనేక వృక్షాలను చూచెను—శాల, అశోక, భవ్యమైన సుపుష్పిత చంపక, అలాగే ఉద్దాలక, నాగవృక్ష, మరియు కపిముఖసమానమైన ఎర్రని ఫలాలుగల మామిడి వృక్షములు కూడా।

Verse 3

स तु संहृष्टसर्वाङ्गः प्राकारस्थो महाकपिः।पुष्पिताग्रान्वसन्तादौ ददर्श विविधान् द्रुमान्।।5.14.2।।सालानशोकान् भव्यांश्च चंपकांश्च सुपुष्पितान्।उद्दालकान्नागवृक्षांश्चूतान्कपिमुखानपि।।5.14.3।।

అతడు పుష్పభరితమైన అనేక వృక్షాలను చూచెను—శాల, అశోక, భవ్యమైన చంపక, ఉద్దాలక, నాగవృక్ష, అలాగే చూత (మామిడి) కూడా; వాటి ఎర్రని ఫలాలు కపిముఖంలా కనిపించెను॥

Verse 4

अथाम्रवणसञ्छन्नां लताशतसमावृताम्।ज्यामुक्त इव नाराचः पुप्लुवे वृक्षवाटिकाम्।।।।

అప్పుడు హనుమంతుడు మామిడి వనంతో దట్టంగా కప్పబడి, వందల లతలతో ఆవరించబడిన ఆ వృక్షవాటికలో—ధనుస్సు జ్యా నుంచి విడిచిన బాణంలా—దూకాడు।

Verse 5

स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्।राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।।।विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।।।वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः।कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।।।प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले।मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।।।

అప్పుడు వానరుడు హనుమంతుడు ఆ అద్భుతమైన వనంలో ప్రవేశించాడు; అది పక్షుల కిలకిలారవాలతో నిండినది, చుట్టూ వెండి-బంగారు కాంతితో మెరుస్తున్న వృక్షాలతో ఆవరించబడినది. ఉదయసూర్యుని వలె ప్రకాశించే, జింకల గుంపులు మరియు పక్షుల సమూహాలతో కళకళలాడే ఆ రంగురంగుల అరణ్యాన్ని అతడు చూశాడు. నానావిధ వృక్షాలు పుష్పఫలభారంతో వంగి ఉండగా, మత్తమైన కోకిలలు మరియు భ్రమరాలు నిత్యం అక్కడ విహరించేవి. మనుష్యులకు హర్షం కలిగించే వేళ అది మృగపక్షులతో నిండిపోయి, మత్త మయూరాల కేకలతో మార్మోగి, అనేక రకాల పక్షిగణాలతో పరిపూర్ణంగా కనిపించింది.

Verse 6

स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्।राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।5.14.5।।विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।5.14.6।।वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः।कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।5.14.7।।प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले।मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।5.14.8।।

కపి హనుమంతుడు పక్షులు, మృగసమూహాలతో నిండిన ఆ విచిత్రమైన చిత్రకాననాన్ని చూచెను; అది ఉదయించిన సూర్యునివలె ప్రకాశించుచుండెను।

Verse 7

स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्।राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।5.14.5।।विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।5.14.6।।वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः।कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।5.14.7।।प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले।मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।5.14.8।।

ఆ వనం నానావిధ వృక్షాలతో చుట్టుముట్టబడి, పుష్పఫలసమృద్ధిగా ఉండెను; మత్తకోకిలలు, భృంగరాజులు నిత్యం అక్కడ విహరించుచుండిరి।

Verse 8

स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्।राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।5.14.5।।विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।5.14.6।।वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः।कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।5.14.7।।प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले।मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।5.14.8।।

హృదయానందకరమైన ఆ సమయంలో ఆ వనం మృగపక్షులతో నిండిపోయెను; మత్తమయూరసమూహాల కేకలతో మార్మోగి, నానావిధ ద్విజగణాలతో సమృద్ధిగా ఉండెను।

Verse 9

मार्गमाणो वरारोहां राजपुत्रीमनिन्दिताम्।सुखप्रसुप्तान्विहगान् बोधयामास वानरः।।।।

నిందారహితమైన, శ్రేష్ఠగతిగల రాజకుమారిని వెదుకుచు ఆ వానరుడు సుఖంగా నిద్రించుచున్న పక్షులను మేల్కొలిపెను।

Verse 10

उत्पतद्भिर्द्विजगणैः पक्षैः सालास्समाहताः।अनेकवर्णा विविधा मुमुचुः पुष्पवृष्टयः।।।।

ఎగిరే పక్షిగణాల రెక్కల దెబ్బలకు శాలవృక్షాలు తాకి, అనేక వర్ణాల విభిన్న పుష్పవర్షాలను జల్లాయి।

Verse 11

पुष्पावकीर्णश्शुशुभे हनुमान् मारुतात्मजः।अशोकवनिकामध्ये यथा पुष्पमयो गिरिः।।।।

పుష్పాలతో కప్పబడిన మారుతాత్మజ హనుమంతుడు అశోకవనిక మధ్యలో పుష్పమయ పర్వతంలా ప్రకాశించాడు।

Verse 12

दिशस्सर्वाः प्रधावन्तं वृक्षषण्डगतं कपिम्।दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि वसन्त इति मेनिरे।।।।

దిశలన్నిటిలోనూ వృక్షగుచ్ఛాల మధ్య పరుగెత్తుతున్న కపిని చూచి అక్కడి సమస్త ప్రాణులు—“ఇదే వసంతుడు” అని భావించారు।

Verse 13

वृक्षेभ्यः पतितैः पुष्पैरवकीर्णा पृथग्विदैः।रराज वृक्षेभ्यः तत्र प्रमदेव विभूषिता।।।।

చెట్ల నుండి పడిన నానావిధ పుష్పాలతో పరచబడిన ఆ భూమి అక్కడ, ఆభరణాలతో అలంకరించిన యువతిలా ప్రకాశించింది।

Verse 14

तरस्विना ते तरवस्तरसाभिप्रकम्पिताः।कुसुमानि विचित्राणि ससृजुः कपिना तदा।।।।

అప్పుడు వేగశాలియైన ఆ కపి బలంగా కదిలించగా, ఆ వృక్షాలు నానావర్ణాల విచిత్ర పుష్పాలను వర్షించాయి।

Verse 15

निर्धूतपत्रशिखराः शीर्णपुष्पफला द्रुमाः।निक्षिप्तवस्त्राभरणा धूर्ता इव पराजिताः।।।।

ఆకుల శిఖరాలు ఊడిపోయి, పుష్పఫలాలు రాలిపోయిన ఆ వృక్షాలు—పందెంలో ఓడి వస్త్రాభరణాలు కోల్పోయిన పరాజిత జూదరుల్లా కనిపించాయి।

Verse 16

हनूमता वेगवता कम्पितास्ते नगोत्तमाः।पुष्पपर्णफलान्याशु मुमुचुः पुष्पशालिनः।।।।

వేగవంతుడైన హనుమంతుడు కంపింపజేయగా, పుష్పభారంతో నిండిన ఆ శ్రేష్ఠ వృక్షాలు వెంటనే పూలు, ఆకులు, ఫలాలను జారవిడిచాయి।

Verse 17

विहङ्गसङ्घैर्हीनास्ते स्कन्धमात्राश्रया द्रुमाः।बभूवुरगमाः सर्वे मारुतेव निर्धुताः।।।

పక్షుల గుంపులు విడిచిపోవడంతో కేవలం కాండమాత్రమే ఆధారంగా నిలిచిన ఆ వృక్షాలన్నీ, మహావాయువు ఊపినట్లుగా, పూర్తిగా ఒలిచిపోయినవిగా కనిపించాయి।

Verse 18

निर्धूतकेशी युवतिर्यथा मृदितवर्णका।निष्पीतशुभदन्तोष्ठी नखैर्दन्तैश्च विक्षता।।।।तथा लाङ्गूलहस्तैश्च चरणाभ्यां च मर्दिता।बभूवाशोकवनिका प्रभग्नवरपादपा।।।।

ఎలా చెదిరిన జుట్టుతో ఉన్న యువతి—ఆమె సిందూరచిహ్నం మసకబారిపోయి, ప్రకాశమైన దంతాలు-ఓష్ఠాలు ముద్దుల ఒత్తిడితో నలిగిపోయి, గోళ్లు దంతాల గాట్లతో గాయపడినట్లుంటుందో—అలాగే హనుమంతుని తోక, చేతులు, పాదాల చేత మర్దింపబడి, శ్రేష్ఠ వృక్షాలు విరిగిపోవడంతో అశోకవనిక అటువంటిదై కనిపించింది।

Verse 19

निर्धूतकेशी युवतिर्यथा मृदितवर्णका।निष्पीतशुभदन्तोष्ठी नखैर्दन्तैश्च विक्षता।।5.14.18।।तथा लाङ्गूलहस्तैश्च चरणाभ्यां च मर्दिता।बभूवाशोकवनिका प्रभग्नवरपादपा।।5.14.19।।

ఇది కూడా ముందున్న ఉపమానమే పునరావృతం—చెదిరిన జుట్టుతో ఉన్న యువతి సిందూరచిహ్నం మసకబారి, దంతాలు-ఓష్ఠాలు ఒత్తిడితో నలిగి, గోళ్లు-దంతాల గాట్లతో గాయపడినట్లే; హనుమంతుని తోక, చేతులు, పాదాల చేత మర్దింపబడి శ్రేష్ఠ వృక్షాలు విరిగిపోవడంతో అశోకవనిక అలాగే కనిపించింది।

Verse 20

महालतानां दामानि व्यथमत्तरसा कपिः।यथा प्रावृषि विन्ध्यस्य मेघजालानि मारुतः।।।।

అత్యంత బలంతో ఆ కపి మహాలతల దామాలను ఊగేలా చేశాడు; వర్షాకాలంలో వింధ్యపర్వతంపై మారుతుడు మేఘజాలాలను తోసి తిప్పినట్లుగా।

Verse 21

स तत्र मणिभूमीश्च राजतीश्च मनोरमाः।तथा काञ्चनभूमीश्च ददर्श विचरन्कपिः।।।।

అక్కడ సంచరిస్తున్న కపి మణులతో అలంకరించిన మనోహరమైన నేలలను, వెండివలె మెరిసే తళాలను, అలాగే స్వర్ణమయమైన ప్రాంగణభూములను చూచెను।

Verse 22

वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा।महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।।।मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः।काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः।।।।फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः।नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।।।दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः।अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।।।लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः।नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।।।

అతడు అనేక ఆకారాల బావులను చూచెను—అత్యంత స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండినవి, అక్కడక్కడా మహార్ఘ మణులతో పొదిగిన సోపానాలతో సుసంపన్నమైనవి। వాటిలో ముత్యాలు, ప్రవాళాలవలె ఇసుక పరచబడినది; అంతర్భాగంలో స్ఫటికమయ కుట్టిమ మెరుస్తున్నది; తీరాలపై స్వర్ణవర్ణమైన, విచిత్రమైన వృక్షాలు శోభించుచున్నవి। వికసించిన పద్మ-ఉత్పల వనాలు ఉండి, చక్రవాకుల కూజితము ప్రతిధ్వనించెను; నత్యూహుల రవములతో కలకలమై, హంసలు మరియు సారసుల నాదములతో నిండెను। చుట్టూరా వృక్షపంక్తులతో దీర్ఘ స్రోతసులు ప్రవహించుచుండి, వాటి జలము అమృతసమం, శుభప్రదం, ఉద్యానవిన్యాసమునకు తగినట్లు సుసంస్కృతమై ఉండెను। వందల లతలు వాలివుండి సంతానక పుష్పాలతో కప్పబడి, నానావిధ గుల్మాలతో ఘనమై, కరవీర మొక్కలతో మధ్యమధ్యలో శోభించెను।

Verse 23

वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।। मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः।।5.14.23।। फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।। दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।। लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।

అతడు ఆ బావులను చూచెను—ముత్యాలు, ప్రవాళాలవలె ఇసుక పరచబడినవి; అంతర్భాగంలో స్ఫటికమయ కుట్టిమ మెరుస్తున్నది; తీరాలపై స్వర్ణవర్ణ విచిత్ర వృక్షాలు వాటిని శోభింపజేసినవి।

Verse 24

वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।। मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः।।5.14.23।। फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।। दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।। लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।

వాటిలో వికసించిన పద్మ-ఉత్పల వనాలు ఉండి, చక్రవాకుల కూజితము ప్రతిధ్వనించెను; నత్యూహుల రవములతో కలకలమై, హంసలు మరియు సారసుల నాదములతో నిండెను।

Verse 25

वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा।महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।।मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः।काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभितैः।।5.14.23।।फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः।नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।।दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः।अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।।लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः।नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।

చుట్టూరా వృక్షపంక్తులతో దీర్ఘ స్రోతసులు ఉండెను; వాటి జలము అమృతసమం, శుభప్రదం, ఉద్యానవిన్యాసమునకు తగినట్లు సుసంస్కృతమై ఉండెను।

Verse 26

वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा।महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।।मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः।काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभितैः।।5.14.23।।फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः।नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।।दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः।अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।।लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः।नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।

అవి వందల కొద్దీ విస్తరించిన లతలతో కప్పబడి, సంతానక పుష్పగుచ్ఛాలతో ఆవరించబడి ఉన్నాయి. నానావిధ గుల్మాలతో ఘనంగా నిండిపోయి, మధ్యమధ్యలో కరవీర మొక్కలతో అలంకృతమై ఉన్నాయి॥

Verse 27

ततोऽम्बुधरसङ्काशं प्रवृद्धशिखरं गिरिम्।विचित्रकूटं कूटैश्च सर्वतः परिवारितम्।।।।शिलागृहैरवततं नानावृक्षैः समावृतम्।ददर्श हरिशार्दूलो रम्यं जगति पर्वतम्।।।।

అప్పుడు వానరులలో వ్యాఘ్రసముడైన ఆ వీరుడు, శిలాగృహాలతో విస్తరించి నానావృక్షాలతో ఆవరించబడిన, భూమిపై ఉన్న ఆ రమ్యమైన పర్వతాన్ని చూచెను॥

Verse 28

ततोऽम्बुधरसङ्काशं प्रवृद्धशिखरं गिरिम्।विचित्रकूटं कूटैश्च सर्वतः परिवारितम्।।5.14.27।।शिलागृहैरवततं नानावृक्षैः समावृतम्।ददर्श हरिशार्दूलो रम्यं जगति पर्वतम्।।5.14.28।।

అప్పుడు వానరులలో వ్యాఘ్రసముడైన ఆ వీరుడు, శిలాగృహాలతో విస్తరించి నానావృక్షాలతో ఆవరించబడిన, భూమిపై ఉన్న ఆ రమ్యమైన పర్వతాన్ని చూచెను॥

Verse 29

ददर्श च नगात्तस्मान्नदीं निपतितां कपिः।अङ्कादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्।।।।जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्।वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः।।।।पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः।प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम्।।।।

మహాకపి నీరు భ్రమరాలుగా తిరిగి మళ్లీ చేరుతున్నట్లు చూచెను—ప్రియునిపై ప్రసన్నమైన ప్రియురాలు మళ్లీ వచ్చి చేరినట్లుగా॥

Verse 30

ददर्श च नगात्तस्मान्नदीं निपतितां कपिः।अङ्कादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्।।5.14.29।।जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्।वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः।।5.14.30।।पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः।प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम्।।5.14.31।।

జలంలోకి వాలిన అగ్రశాఖలున్న వృక్షాలతో అది శోభిల్లింది—ప్రియ బంధువులు వెళ్లిపోవబోయే క్రుద్ధమైన స్త్రీని ఆపుతున్నట్లుగా॥

Verse 31

ददर्श च नगात्तस्मान्नदीं निपतितां कपिः।अङ्कादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्।।5.14.29।।जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्।वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः।।5.14.30।।पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः।प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम्।।5.14.31।।

మహాకపి నీరు భ్రమరాలుగా తిరిగి మళ్లీ చేరుతున్నట్లు చూచెను—ప్రియునిపై ప్రసన్నమైన ప్రియురాలు మళ్లీ వచ్చి చేరినట్లుగా॥

Verse 32

तस्या दूरात्सपद्मिन्यो नानाद्विजगणायुताः।ददर्श हरिशार्दूलो हनुमान् मारुतात्मजः।।।।

అక్కడి నుంచి దూరం కాకముందే, వానరశార్దూలుడైన మారుతాత్మజ హనుమంతుడు—వివిధ జలపక్షుల గుంపులతో నిండిన పద్మినీ సరస్సులను చూశాడు।

Verse 33

कृत्रिमां दीर्घिकां चापि पूर्णां शीतेन वारिणा।मणिप्रवरसोपानां मुक्तासिकतशोभिताम्।।।।विविधैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।प्रासादैस्सुमहद्भिश्च निर्मितैर्विश्वकर्मणा।।।।काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलङ्कृताम्।

అతడు శీతల జలంతో నిండిన ఒక కృత్రిమ దీర్ఘికను కూడా చూశాడు; దాని మెట్లు ఉత్తమ మణులతో అలంకృతమై, తీరం ముత్యాల ఇసుక చల్లినట్లుగా మెరిసింది. వివిధ మృగసమూహాలతో అది విచిత్రంగా కనిపించింది; నానావిధ ఉపవనాలతో రమ్యంగా, మహా ప్రాసాదాలతో మరియు కృత్రిమ కాననాలతో అన్ని వైపులా అలంకృతమై—విశ్వకర్మ నిర్మించినట్టుగా అనిపించింది।

Verse 34

कृत्रिमां दीर्घिकां चापि पूर्णां शीतेन वारिणा।मणिप्रवरसोपानां मुक्तासिकतशोभिताम्।।5.14.33।।विविधैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।प्रासादैस्सुमहद्भिश्च निर्मितैर्विश्वकर्मणा।।5.14.34।।काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलङ्कृताम्।

అతడు శీతల జలములతో నిండిన కృత్రిమ దీర్ఘికను చూచెను; దాని సోపానములు శ్రేష్ఠ మణులతో జడితమై, తీరపు ఇసుక ముత్యములవలె మెరుస్తుండెను. నానావిధ మృగసమూహములతో, విచిత్ర వర్ణకాననములతో శోభిల్లి, విశ్వకర్మ నిర్మించినట్లైన మహా ప్రాసాదములతో చుట్టుముట్టబడి, అన్ని వైపులా కృత్రిమ ఉపవనములతో అలంకృతమై యుండెను।

Verse 35

ये केचित्पादपास्तत्र पुष्पोपगफलोपगाः।।।।सच्छत्रास्सवितर्दीकास्सर्वे सौवर्णवैदिकाः।

అక్కడి వృక్షముల పుష్పఫలములు సులభముగా అందుబాటులో ఉండెను. ఛత్రసదృశమైన సుందర మంటపములు, ఎత్తైన ఆసనములు—అన్నియు స్వర్ణమయ వేదికలపై నిలిచియుండెను।

Verse 36

लताप्रतानैर्बहुभिःपर्णैश्च बहुभिर्वृताम्।।।।काञ्चनीं शिंशुपामेकां ददर्श हरियूथपः।वृतां हेममयीभिस्तु वेदिकाभिस्समन्ततः।।।।

అనేక లతాప్రతానములతోను ఘనమైన ఆకులతోను కప్పబడిన ఒక కాంచన శింశుపా వృక్షమును హరియూథపతి చూచెను; అది చుట్టూరా స్వర్ణమయ వేదికలచే పరివృతమై యుండెను।

Verse 37

लताप्रतानैर्बहुभिःपर्णैश्च बहुभिर्वृताम्।।5.14.36।।काञ्चनीं शिंशुपामेकां ददर्श हरियूथपः।वृतां हेममयीभिस्तु वेदिकाभिस्समन्ततः।।5.14.37।।

లతాప్రతానములు అనేకముగా, ఆకులు ఘనముగా కప్పిన ఒక కాంచన శింశుపా వృక్షమును హరియూథపతి దర్శించెను; అది అన్ని వైపులా స్వర్ణమయ వేదికలతో చుట్టబడి యుండెను।

Verse 38

सोऽपश्यद्भूमिभागांश्च गर्तप्रस्रवणानि च।सुवर्णवृक्षानपरान् ददर्श शिखिसन्निभान्।।।।

అతడు భూమి విస్తార భాగములను, గర్తముల నుండి ఉద్భవించే జలప్రస్రవణములను చూచెను; ఇంకా అగ్నిశిఖలవలె ప్రకాశించే స్వర్ణవర్ణ వృక్షములను కూడా దర్శించెను।

Verse 39

तेषां द्रुमाणां प्रभया मेरोरिव दिवाकरः।अमन्यत तदा वीरः काञ्चनोऽस्मीति वानरः।।।।

ఆ వృక్షాల ప్రభవల్ల, మేరు పర్వత కాంతిచేత సూర్యుడు స్వర్ణమయంగా కనిపించినట్లు, ఆ వీర వానరుడు ఆ సమయంలో తాను కాంచనమయుడనై ఉన్నానని భావించాడు।

Verse 40

तां काञ्चनैस्तरुगणैर्मारुतेन च वीजिताम्।किङ्किणीशतनिर्घोषां दृष्ट्वा विस्मयमागमत्।।।।

సువర్ణ వృక్షగణాలతో అలంకృతమై, మారుతుడు వీచి తాకగా కదిలి, వంద కింకిణీల మ్రోగినట్లుగా నాదించే ఆ వనికను చూచి హనుమంతుడు విస్మయానికి లోనయ్యాడు।

Verse 41

स पुष्पिताग्रां रुचिरां तरुणाङ्कुरपल्लवाम्।तामारुह्य महाबाहुश्शिंशुपां पर्णसंवृताम्।।।।

పుష్పాలతో వికసించిన శిఖరముగల, రమ్యమైన, నూతన అంకుర-పల్లవాలతో నిండిన, ఆకులతో దట్టంగా కప్పబడిన ఆ శింశుపా వృక్షాన్ని మహాబాహు హనుమంతుడు ఎక్కాడు।

Verse 42

इतो द्रक्ष्यामि वैदेहीं रामदर्शनलालसाम्।इतश्चेतश्च दुःखार्तां सम्पतन्तीं यदृच्छया।।।।

‘ఇక్కడినుంచి నేనే వైదేహిని దర్శించగలను—రామదర్శనానికి తహతహలాడుతూ, దుఃఖార్తురాలై యదృచ్ఛగా ఇటు అటు తిరుగుతూ ఉండవచ్చు.’

Verse 43

अशोकवनिका चेयं दृढं रम्या दुरात्मनः।चम्पकैश्चन्दनैश्चापि वकुलैश्च विभूषिता।।।।

‘ఈ అశోకవనిక నిశ్చయంగా రమ్యమైనది—చంపక, చందన, వకుల వృక్షాలతో అలంకృతమైనది; అయితే ఇది ఆ దురాత్ముడు (రావణుడు) యొక్కది.’

Verse 44

इयं च नलिनी रम्या द्विजसङ्घनिषेविता।इमां सा राममहिषी नूनमेष्यति जानकी।।।।

ఈ మనోహరమైన కమలసరోవరం పక్షిసమూహాలచే సేవింపబడుతోంది. నిశ్చయంగా రామమహిషి జానకి ఇక్కడికి వస్తుంది.

Verse 45

सा रामा राममहिषी राघवस्य प्रिया सती।वनसञ्चारकुशला नूनमेष्यति जानकी।।।।

ఆ సుందరి జానకి—రాఘవుని ప్రియురాలు, రామమహిషి, పతివ్రత, అరణ్యసంచారంలో నిపుణురాలు—నిశ్చయంగా ఇక్కడికి వస్తుంది.

Verse 46

अथवा मृगशाबाक्षी वनस्यास्य विचक्षणा।वनमेष्यति साऽर्येह रामचिन्तानुकर्शिता।।।।

లేదా మృగశిశువులాంటి కన్నులుగల ఆ ఆర్య, ఈ వనాన్ని బాగా తెలిసినది, రామచింతచే ఆకర్షితమై ఇక్కడ ఈ ఉపవనానికి రావచ్చు.

Verse 47

रामशोकाभिसन्तप्ता सा देवी वामलोचना।वनवासे रता नित्यमेष्यते वनचारिणी।।।।

రామశోకంతో దహించబడిన ఆ వామలోచన దేవి, నిత్యం వనవాసంలో రమించే వనచారిణి—నిశ్చయంగా ఇక్కడికి వస్తుంది.

Verse 48

वनेचराणां सततं नूनं स्पृहयते पुरा।रामस्य दयिता भार्या जनकस्यसुता सती।।।।

నిశ్చయంగా పూర్వకాలంలో జనకసుత అయిన పతివ్రత, రాముని ప్రియ భార్య, ఎల్లప్పుడూ వనంలో నివసించి సంచరించే వారి సంగతిని కోరుకొనేది.

Verse 49

सन्ध्याकालमनाः श्यामा ध्रुवमेष्यति जानकी।नदीं चेमां शुभजलां सन्ध्यार्थे वरवर्णिनी।।।।

సంధ్యాకాలంపై మనస్సు నిలిపిన శ్యామవర్ణా, సుందరవర్ణిని జానకి నిశ్చయంగా వస్తుంది. సంధ్యోపాసనార్థం ఈ శుభజలమయమైన నదిని తప్పక చేరుతుంది.

Verse 50

तस्याश्चाप्यनुरूपेयमशोकवनिका शुभा।शुभा या पार्थिवेन्द्रस्य पत्नी रामस्य सम्मता।।।।

రాజాధిరాజుడు రామునకు ప్రియమైన భార్య అయిన ఆ శుభసీతకు ఈ శుభమైన అశోకవనిక నిజంగా తగిన స్థలమే.

Verse 51

यदि जीवति सा देवी ताराधिपनिभानना।आगमिष्यति साऽवश्यमिमां शिवजलां नदीम्।।।।

ఆ దేవి జీవించి ఉంటే—చంద్రుని వంటి ముఖకాంతి గల ఆమె—ఈ శివశుభజలమయమైన నదిని తప్పక చేరుతుంది.

Verse 52

एवं तु मत्वा हनुमान्महात्मा प्रतीक्षमाणो मनुजेन्द्रपत्नीम्।अवेक्षमाणश्च ददर्श सर्वं सुपुष्पिते पर्णघने निलीनः।।।।

ఇలా భావించిన మహాత్ముడు హనుమంతుడు మనుజేంద్రుని భార్య కోసం ఎదురుచూస్తూ, దట్టమైన ఆకులు మరియు విరబూసిన పుష్పాలతో నిండిన వృక్షంలో దాగి, అన్నిటినీ జాగ్రత్తగా పరిశీలించాడు.