Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

हनूमद्बलप्रबोधनम् / Jāmbavān Rekindles Hanūmān’s Power

वज्रस्य च निपातेन विरुजं त्वां समीक्ष्य च।सहस्रनेत्रः प्रीतात्मा ददौ ते वरमुत्तमम्।।।।स्वच्छन्दतश्च मरणं तेभूयादिति वै प्रभो।

vajrasya ca nipātena virujaṃ tvāṃ samīkṣya ca | sahasranetraḥ prītātmā dadau te varam uttamam || svacchandataś ca maraṇaṃ te bhūyād iti vai prabho |

వజ్రప్రహారానంతరమూ నీవు గాయపడకుండుట చూచి సహస్రనేత్రుడైన ఇంద్రుడు హర్షించి నీకు ఉత్తమ వరమిచ్చాడు—‘ప్రభో, నీ మరణం నీ స్వేచ్ఛచేతనే కలుగుగాక.’

वज्रस्यof the thunderbolt
वज्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
निपातेनby the strike/fall
निपातेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनिपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
विरुजम्uninjured
विरुजम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootविरुज (प्रातिपदिक; वि+रुज् (दोष/पीडा) + अ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; त्वाम्-विशेषण
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
समीक्ष्यhaving observed
समीक्ष्य:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+√ईक्ष् (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
Formल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सहस्रनेत्रःthe thousand-eyed (Indra)
सहस्रनेत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसहस्रनेत्र (प्रातिपदिक; सहस्र+नेत्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्र-नाम (one whose eyes are a thousand)
प्रीतात्माwith pleased heart
प्रीतात्मा:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रीतात्मन् (प्रातिपदिक; प्रीत+आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्र-विशेषण
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम
वरम्boon
वरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वरम्-विशेषण
स्वच्छन्दतःat (your) own will
स्वच्छन्दतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वच्छन्दतः (अव्यय; स्वच्छन्द+तस्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb: at one's own will)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
मरणम्death
मरणम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तेfor you/your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
भूयात्may it be/shall be
भूयात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive-like usage), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; आशिषि (may it be)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणबोधक अव्यय
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

'O lord! observing that you are not hurt even when struck by the thunderbolt, Indra offered, one of the best boons to you, to choose to die only when you wish.

I
Indra (Sahasranetra)
V
vajra (thunderbolt)
H
Hanumān

FAQs

Power is sanctified by self-mastery: the boon ties life-and-death not to external compulsion but to inner discipline and rightful timing.

Indra realizes Hanumān is unharmed by the vajra and, pleased, grants him the boon of choosing the time of his death.

Svatantratā with restraint—freedom governed by wisdom; also Indra’s capacity to correct himself through generosity after anger.