Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

हनूमत्प्रशंसा–अङ्गुलीयकप्रदानम्

Praise of Hanumān and the Gift of the Signet Ring

स तत्प्रकर्षन् हरीणां महद्बलंबभूव वीरः पवनात्मजः कपिः।गताम्बुदे व्योम्नि विशुद्धमण्डलःशशीव नक्षत्रगणोपशोभितः।।4.44.16।।

sa tat prakarṣan harīṇāṃ mahad balaṃ babhūva vīraḥ pavanātmajaḥ kapiḥ | gatāmbude vyomni viśuddhamaṇḍalaḥ śaśīva nakṣatragaṇopaśobhitaḥ || 4.44.16 ||

వానరుల మహాబలమధ్యంలో అగ్రస్థానంలో నిలిచిన పవనపుత్రుడు వీర కపి హనుమంతుడు, మేఘరహిత ఆకాశంలో నక్షత్రగణాలతో శోభించే నిర్మల మండలముగల చంద్రునివలె ప్రకాశించాడు।

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रकर्षन्excelling
प्रकर्षन्:
कर्ता (Karta/Subject, participial qualifier)
TypeVerb
Rootप्र-कृष् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘excelling/being foremost’
हरीणाम्of the monkeys
हरीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
महत्great
महत्:
कर्म (Karma, qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
बलम्army/strength
बलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
बभूवbecame/appeared
बभूव:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
वीरःhero
वीरः:
कर्ता (Karta/Subject, apposition)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-विशेष्य (apposition)
पवनात्मजःson of the Wind-god
पवनात्मजः:
कर्ता (Karta/Subject, apposition)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘पवनस्य आत्मजः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कपिःmonkey
कपिः:
कर्ता (Karta/Subject, apposition)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गताम्बुदेcloudless
गताम्बुदे:
अधिकरण (Adhikaraṇa, qualifier)
TypeAdjective
Rootगत (गम् धातु से, कृदन्त) + अम्बुद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘गताः अम्बुदाः यस्मिन्’; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
व्योम्निin the sky
व्योम्नि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विशुद्धमण्डलःhaving a pure disc
विशुद्धमण्डलः:
कर्ता (Karta, qualifier)
TypeAdjective
Rootविशुद्ध (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of शशी)
शशीthe moon
शशी:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootशशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike
इव:
उपमा (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
नक्षत्रगणोपशोभितःadorned by hosts of stars
नक्षत्रगणोपशोभितः:
कर्ता (Karta, qualifier)
TypeAdjective
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + उप-शोभित (शुभ्/शोभ् धातु से, कृदन्त)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘नक्षत्रगणेन उपशोभितः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of शशी/implicit)

O Hanuman! son of the Wind-god, O valiant among the Vanaras, I bank on your strength. Do whatever you can with your mighty valour so that the daughter of Janaka can be found.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē catuścatvāriṅśassargaḥ৷৷Thus ends the fortyfourth sarga in Kishkindakanda of the first epic, the Holy Ramayana composed by sage Valmiki.

H
Hanumān
P
Pavana (Wind-god)
V
Vānaras
M
Moon (śaśin)
S
Stars (nakṣatra-gaṇa)

FAQs

Dharma is the radiance of virtue in service: when one undertakes a righteous task, excellence naturally stands out and inspires the community.

As the vānaras assemble, Hanumān is depicted as preeminent among them, shining with heroic presence.

Leadership through merit—Hanumān’s greatness and inspiring prominence among allies.