Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

पश्चिमदिशि अन्वेषणादेशः

Instructions for the Western Search Party

प्रष्टव्यो मेरुसावर्णिर्महर्षिः सूर्यसन्निभः।प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रवृत्तिं मैथिलीं प्रति।।4.42.49।।

praṣṭavyo merusāvarṇir maharṣiḥ sūrya-sannibhaḥ | praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati || 4.42.49 ||

సూర్యసన్నిభుడైన మహర్షి మేరుసావర్ణిని—భూమిపై శిరస్సు వంచి ప్రణమించి—మైథిలి (సీత) విషయమైన వార్తను అడగవలెను।

praṣṭavyaḥshould be asked
praṣṭavyaḥ:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootprach (धातु) + -tavya (कृत् प्रत्यय)
FormGerundive/obligative (तव्यत्-कृदन्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); “is to be asked”
merusāvarṇiḥMerusavarni
merusāvarṇiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmeru-sāvarṇi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रthama), Singular (एकवचन)
maharṣiḥgreat sage
maharṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaharṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); karmadhāraya: mahān ṛṣiḥ
sūrya-sannibhaḥsun-like, radiant
sūrya-sannibhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsūrya + sannibha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); उपमान-तत्पुरुष: sūrya-iva sannibhaḥ
praṇamyahaving bowed
praṇamya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-ṇam (धातु)
FormAbsolutive/gerund (क्त्वा/ल्यप्), “having bowed”
śirasāwith (one's) head
śirasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
bhūmauon the ground
bhūmau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
pravṛttiminformation/news
pravṛttim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpravṛtti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
maithilīmMaithili (Sita)
maithilīm:
Viṣaya (विषय)
TypeNoun
Rootmaithilī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
pratiregarding/towards
prati:
Viṣaya (विषय)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
FormPreposition/postposition (उपसर्ग/अव्यय) meaning “towards/with regard to”

'Bow down, touch the feet of the seer Merusavarna, who glows like the Sun and then enquire from him about Sita.

M
Merusāvarṇi
M
Maithilī (Sītā)

FAQs

Dharma here is reverence and humility: one should approach the wise respectfully to obtain truthful guidance (satya) for a righteous mission.

Sugrīva instructs the western party to seek Sītā-related information by consulting the sage Merusāvarṇi with proper reverence.

Vinaya (humility) and śraddhā (respectful trust) in approaching spiritual authorities.