Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः

Commissioning the Southern Search for Sītā

तत्र नेत्रमनःकान्तः कुञ्जरो नाम पर्वतः।।।।अगस्त्यभवनं यत्र निर्मितं विश्वकर्मणा।

tatra netra-manaḥkāntaḥ kuñjaro nāma parvataḥ || 4.41.35 ||

agastya-bhavanaṃ yatra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |

అక్కడ నేత్రానికీ మనసుకీ ఆనందదాయకమైన ‘కుంజర’ అనే పర్వతం ఉంది; అక్కడే విశ్వకర్మ నిర్మించిన అగస్త్య మహర్షి నివాసాశ్రమం నిలిచి ఉంది।

तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
योजनविस्तारम्a yojana in breadth
योजनविस्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोजन + विस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative; measure/extent), एकवचन; तत्पुरुषः = ‘योजनस्य विस्तारः’ (a yojana in breadth)
उच्छ्रितम्lofty, elevated
उच्छ्रितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + श्रि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘raised, lofty’
दशयोजनम्ten yojanas (high)
दशयोजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदश + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (extent), एकवचन; द्विगु-समासः = ‘दश योजनानि’ (ten yojanas)
शरणम्shelter, dwelling
शरणम्:
Karta (कर्ता) / Karma (कर्म) (as apposition to a dwelling)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
काञ्चनम्golden
काञ्चनम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शरणम्-विशेषण
दिव्यम्divine, splendid
दिव्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शरणम्-विशेषण
नानारत्नविभूषितम्adorned with many gems
नानारत्नविभूषितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाना + रत्न + विभूषित (कृदन्त, √भूष्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः = ‘नानाविधैः रत्नैः विभूषितम्’ (adorned with many gems)

'There you will find a mountain called Kunjara pleasing to the eye and pleasing to the heart. That is the hermitage of Agastya built by Visvakarma.

K
Kuñjara (mountain)
A
Agastya
V
Viśvakarman

FAQs

Dharma honors the r̥ṣi tradition: sacred dwellings of sages are landmarks of moral order, reminding travelers that spiritual authority supports righteous action.

Sugrīva points out Kuñjara mountain and identifies Agastya’s famed residence as a notable station on the route.

Respect for holiness and learning: the mission proceeds through spaces shaped by sages and divine craftsmanship, calling for humility and right conduct.