Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः

Commissioning the Southern Search for Sītā

ततस्समुद्रमासाद्य सम्प्रधार्यार्थनिश्चयम्।अगस्त्येनान्तरे तत्र सागरे विनिवेशितः।।।।चित्रनानानगः श्रीमान्महेन्द्र: पर्वतोत्तमः।जातरूपमयः श्रीमानवगाढो महार्णवम्।।।।

tatas samudram āsādya sampradhāryārthaniścayam |

agastyenāntare tatra sāgare viniveśitaḥ ||

అనంతరం సముద్రాన్ని చేరి, మీరు ఆలోచించి కార్యనిర్ణయం చేయండి। అక్కడ ఆ సముద్రప్రాంత మధ్యలో అగస్త్యముని స్థాపించిన (చిహ్నం/ఆధారం) మీకు దర్శనమిస్తుంది।

tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय: क्रम/अनन्तरार्थे (then)
samudramthe ocean
samudram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
āsādyahaving reached
āsādya:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootā-sad (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-प्राय कृदन्त (gerund/absolutive), क्रियाविशेषण (having reached)
sampradhāryahaving deliberated
sampradhārya:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-pra-dhṛ (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerund), क्रियाविशेषण (having considered)
artha-niścayamdecision about the matter
artha-niścayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक) + niścaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (arthasya niścayaḥ)
agastyenaby Agastya
agastyena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
antarewithin, in the interior
antare:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; अन्तर-देशे (within/inside)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय: देशार्थे (there)
sāgarein the sea
sāgare:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
viniveśitaḥplaced, set
viniveśitaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-ni-viś (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (mahendraḥ)
citra-nānā-nagaḥhaving many varied, colorful trees/mountains
citra-nānā-nagaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक) + nānā (अव्यय/प्रातिपदिक) + naga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (citrāḥ nānāvidhāḥ nagāḥ yasmin/yaḥ) विशेषण (mahendraḥ)
śrīmānsplendid, prosperous
śrīmān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
mahendraḥMahendra (mountain)
mahendraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahendra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पर्वत-नाम (also Indra-name)
parvata-uttamaḥbest of mountains
parvata-uttamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparvata (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (parvatānām uttamaḥ) विशेषण
jātarūpa-mayaḥmade of gold
jātarūpa-mayaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjātarūpa (प्रातिपदिक) + mayaṭ (तद्धित-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तद्धितान्त; तत्पुरुष-प्रायः (jātarūpasya mayaḥ = made of gold) विशेषण
śrīmānsplendid
śrīmān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (mahendraḥ)
avagāḍhaḥimmersed, plunged into
avagāḍhaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootava-gāh (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (mahendraḥ)
mahārṇavamthe great ocean
mahārṇavam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (mahān arṇavaḥ)

'Then on reaching the sea shore, decide the course of action. Sage Agastya has set up (between the moat of the city and and the sea) a glorious golden mountain Mahendra. Filled with colourful trees, it stretches into the sea.

S
Samudra (southern ocean)
A
Agastya

FAQs

Dharma here is disciplined responsibility: before acting, one should reach the proper place, deliberate clearly, and decide the right means to accomplish a righteous mission (the search for Sītā).

Sugriva is instructing the southern search party on how to proceed once they reach the ocean, indicating a landmark associated with Sage Agastya.

Prudence and purposeful resolve—acting with thoughtful planning rather than haste.