Shloka 27

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

Devanagari script

सुग्रीवेण च मे सख्यं लक्ष्मणेन यथा तथा।दारराज्यनिमित्तं च निःश्रेयसि रत स्स मे4.18.26।।प्रतिज्ञा च मया दत्ता तदा वानरसन्निधौ।प्रतिज्ञा च कथं शक्या मद्विधेनानवेक्षितुम्4.18.27।।

Transliteration

sugrīveṇa ca me sakhyaṃ lakṣmaṇena yathā tathā | dārarājyānimittaṃ ca niḥśreyasi rataś ca me (4.18.26) || pratijñā ca mayā dattā tadā vānarasannidhau | pratijñā ca kathaṃ śakyā madvidhenānavekṣitum (4.18.27) ||

Translation

సుగ్రీవునితో నా సఖ్యత లక్ష్మణునితో ఉన్నదానిలాగే దృఢమైనది; అతని భార్యను మరియు రాజ్యాన్ని పునఃస్థాపించుటకే ఇది, ధర్మసమ్మతమైన శ్రేయస్సులో నిలిచినది. అప్పుడు వానరుల సమక్షంలో నేను ప్రతిజ్ఞ చేశాను—నావంటి వాడు ఆ ప్రతిజ్ఞను ఎలా విస్మరించగలడు?

Word by Word

• तत्: therefore/that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र उपपद-सम्बन्ध (that/therefore)

• एभिः: by these
• एभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया, बहुवचन

• कारणैः: reasons
• कारणैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सर्वैः: all
• सर्वैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कारणैः इति विशेष्य

• महद्भिः: great/weighty
• महद्भिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कारणैः इति विशेष्य

• धर्मसंहितैः: consistent with dharma
• धर्मसंहितैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म-संहित (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मेण संहिता = in accordance with dharma), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कारणैः इति विशेष्य

• शासनम्: punishment/discipline
• शासनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (which/that)

• युक्तम्: proper
• युक्तम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (proper/appropriate), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शासनम् इति विशेषण

• तत्: that (punishment)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पूर्वोक्तं शासनम्

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम/आदरार्थ-प्रयोग, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अनुमन्यताम्: may (you) approve/accept
• अनुमन्यताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-मन् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative/benedictive sense), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आज्ञार्थे (let it be approved)

Context

'My friendship with Sugriva is as strong as that with Lakshmana. Its motive is the recovery of his wife and sovereignty. I have promised this to him in the presence of monkeys. How can a pledge remain unhonoured by a person like me? How is it possible?

Characters & Entities

• Rama
• Vali
• Sugriva
• Lakshmana
• monkeys (Vānara community)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The same dharma as 4.18.26: satya and pledge-keeping are non-negotiable, especially when undertaken for a just cause.

What is the narrative situation?

A repeated reading in the provided text reiterates Rama’s justification: he is bound by public promise to Sugriva.

Which character virtue is emphasized?

Consistency and truthfulness: Rama’s commitment remains unwavering even under accusation.