Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

अङ्कोलाश्च कुरण्टाश्च चूर्णकाः पारिभद्रकाः।चूताः पाटलयश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः।।।।मुचुकुन्दार्जुनाश्चैव दृश्यन्ते गिरिसानुषु।केतकोद्दालकाश्चैव शिरीषाः शिंशुपा धवाः।।।।

aṅkolāś ca kuraṇṭāś ca cūrṇakāḥ pāribhadrakāḥ |

cūtāḥ pāṭalayāś caiva kovidārāś ca puṣpitāḥ ||

mucukundārjunāś caiva dṛśyante girisānuṣu |

ketakoddālakāś caiva śirīṣāḥ śiṃśupā dhavāḥ ||

పర్వత శ్రేణుల ఒడ్డున అంకోల, కురంట, చూర్ణక, పారిభద్రక; అలాగే చూత (మామిడి), పాటలీ, కోవిదార—అన్నీ పుష్పించి కనిపిస్తున్నాయి. గిరిసానువులపై ముచుకుంద, అర్జున వృక్షాలు కూడా దర్శనమిస్తాయి; ఇంకా కేతకీ, ఉద్దాలక, శిరీష, శింశుపా, ధవ వృక్షాలూ కనిపిస్తాయి.

अङ्कोलाःaṅkola trees
अङ्कोलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्कोल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कुरण्टाःkuraṇṭa plants
कुरण्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरण्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
चूर्णकाःcūrṇaka trees
चूर्णकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचूर्णक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पारिभद्रकाःpāribhadraka trees
पारिभद्रकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपारिभद्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चूताःmango trees
चूताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पाटलयाःpāṭalī trees
पाटलयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाटलि/पाटल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवeven/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
कोविदाराःkovidāra trees
कोविदाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोविदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पुष्पिताःblooming
पुष्पिताः:
Karta-anvaya (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपुष्पित (कृदन्त; √पुष्प् (धातु) + क्त)
Formभूतकालिक-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (to preceding tree-nouns)
मुचुकुन्दाःmucukunda trees
मुचुकुन्दाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुचुकुन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अर्जुनाःarjuna trees
अर्जुनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात
दृश्यन्तेare seen
दृश्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: 'are seen')
गिरिसानुषुon mountain peaks
गिरिसानुषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि + सानु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (mountain-peaks), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
केतकाःketaka plants
केतकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकेतक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उद्दालकाःuddālaka trees
उद्दालकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्दालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवalso
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात
शिरीषाःśirīṣa trees
शिरीषाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिरीष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शिंशुपाःśiṃśupā trees
शिंशुपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिंशुपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
धवाःdhava trees
धवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

The bluish-yellow grass, dotted with different kinds of flowers fallen from the trees shines like a carpet spread.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
C
cūta (mango)
K
kovidāra
A
arjuna
K
ketaka
U
uddālaka
Ś
śiṃśupā
D
dhava

FAQs

The verse supports dharma through satya (truthful witnessing): Rāma’s speech is accurate and grounded, presenting the world as it is. In the epic, such truthfulness underlies righteous action and reliable testimony.

During the springtime journey near Pampā and the approaches to Kiṣkindhā, Rāma points out the abundance of blossoming trees on the hillsides to Lakṣmaṇa.

Attentiveness and clarity (viveka): Rāma remains observant and articulate, even while emotionally burdened.