Sarga 10

Verse 1

सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा।यथर्श्यशृङ्गस्त्वानीत श्श्रुणु मे मन्त्रिभिस्सह।।।।

రాజు ఆజ్ఞతో సుమంత్రుడు అప్పుడు ఇలా పలికెను—“మంత్రులతో కూడి వినుడి; ఋశ్యశృంగుడు ఇక్కడికి ఎలా తీసికొనివచ్చబడెనో.”

Verse 2

रोमपादमुवाचेदं सहामात्य: पुरोहित:।उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तित:।। ।।

మంత్రులతో కూడిన రాజపురోహితుడు రోమపాదునితో ఇలా అన్నాడు— “మేము ఆలోచించిన ఉపాయం ఇది; ఇది నిరపాయం, ప్రమాదరహితం.”

Verse 3

ऋश्यशृङ्गो वनचरस्तपस्स्वाध्ययने रत:।अनभिज्ञस्स नारीणां विषयाणां सुखस्य च।।।

ఋశ్యశృంగుడు వనవాసి; తపస్సు, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడు. స్త్రీలు, ఇంద్రియవిషయాలు, లోకసుఖాలు—ఇవన్నీ అతనికి పూర్తిగా తెలియవు.

Verse 4

इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभि: ।पुरमानाययिष्याम: क्षिप्रं चाध्यवसीयताम्।। ।।

మనిషి మనస్సును కదిలించి వశపరచగల మనోహర ఇంద్రియసుఖాలను ఉపయోగించి అతనిని నగరానికి తీసుకొస్తాము; కాబట్టి త్వరగా నిర్ణయం తీసుకోబడుగాక.

Verse 5

गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यस्स्वलङ्कृता:।प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृता:।।।।

అక్కడికి రూపవతులైన, సువర్ణాభరణాలతో అలంకరించిన గణికలు వెళ్లుగాక; నానావిధ ఉపాయాలతో ప్రలోభపెట్టి, సత్కారంతో, అతనిని ఇక్కడికి తీసుకొస్తారు.

Verse 6

श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम्।पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तदा।।।।

అది విని రాజు పురోహితునితో “తథాస్తు” అని పలికాడు. అప్పుడు పురోహితుడూ మంత్రులూ అలాగే కార్యాన్ని నిర్వహించారు।

Verse 7

वारमुख्याश्च तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत्।आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने।।।।ऋषिपुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिन:।

అది విని ప్రధాన వారముఖ్యులు మహావనంలో ప్రవేశించారు. ఆశ్రమానికి సమీపంలోనే ఉండి, నిత్య ఆశ్రమవాసి అయిన ధీర ఋషిపుత్రుని దర్శనం పొందుటకు వారు నిరంతరం ప్రయత్నించారు.

Verse 8

पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्।।।।न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम्।। ।।

తండ్రి సాన్నిధ్యంలో నిత్య సంతుష్టుడై, అతడు ఆశ్రమం నుండి ఎప్పుడూ బయటకు వెళ్లలేదు.

Verse 9

पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्।।1.10.8।।न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम्।। 1.10.9।।

జన్మం నుండి ఆ తపస్వి స్త్రీని గానీ పురుషుని గానీ చూడలేదు; నగరాలు, రాజ్యాలకు సంబంధించిన ఇతర ఏదీ కూడా అతడు చూడలేదు.

Verse 10

तत: कदाचित्तं देशमाजगाम यदृच्छया।विभण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद्वराङ्गना:।।।।

తరువాత ఒకనాడు యదృచ్ఛగా విభాండకుని కుమారుడు ఆ దేశమునకు వచ్చెను; అక్కడ ఆ సుందరీమణులను చూచెను।

Verse 11

ताश्चित्रवेषा: प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरा:।ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन्।। ।।

ఆ స్త్రీలు విచిత్ర వేషధారణతో, మధురస్వరములతో గానము చేస్తూ, ఋషిపుత్రుని సమీపించి అందరూ అతనితో మాటలాడిరి।

Verse 12

कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातुमिच्छामहे वयम्।एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस न:।। ।।

హే బ్రాహ్మణా! నీవెవరు? ఏ విధంగా జీవనోపాధి పొందుతున్నావు? మేము తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము. నీవు ఒంటరిగా ఈ నిర్జనమైన, భయంకరమైన అడవిలో ఎందుకు సంచరిస్తున్నావో మాకు చెప్పు।

Verse 13

अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रिय:।हार्दात्तस्य मतिर्जाता व्याख्यातुं पितरं स्वकम्।।।।

అడవిలో ఇంత మనోహర రూపమున్న స్త్రీలను అతడు ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడలేదు. హృదయస్నేహంతో ప్రేరితుడై, తన తండ్రి విషయాన్ని వారికి వివరించాలనే సంకల్పం అతనిలో కలిగింది.

Verse 14

पिता विभण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरस:।ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि।।।।

మా తండ్రి విభాండకుడు; నేను ఆయన ఔరస పుత్రుడను. భూమిపై నా పేరు ‘ఋశ్యశృంగ’ అని ప్రసిద్ధి—అది నా కర్మముతో, విధితో అనుసంధానమైనది.

Verse 15

इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शना:।करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम्।।।।

హే శుభదర్శనులారా! మా ఆశ్రమస్థానం ఇక్కడ సమీపంలోనే ఉంది. అక్కడ నేను మీ అందరికీ విధిపూర్వకంగా ఆతిథ్యసత్కారము, పూజ చేయుదును.

Verse 16

ऋषिपुत्रवचश्श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै।तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुस्सर्वाश्च तेन ता:।। ।।

ఋషిపుత్రుని మాటలు విని వారందరి మనస్సు నిజంగా ఉత్సుకతతో నిండింది. ఆ ఆశ్రమాన్ని చూడటానికి ఆ స్త్రీలందరూ అతనితో కలిసి అక్కడికి వెళ్లారు.

Verse 17

आगतानां तत: पूजामृषिपुत्रश्चकार ह।इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलमिदं फलं च न:।।।।

అప్పుడు ఋషిపుత్రుడు వచ్చిన అతిథులకు యథోచిత సత్కారం చేశాడు— “ఇది అర్ఘ్యం, ఇది పాద్యం; ఇవి మా కందమూలాలు, ఇవి ఫలాలు.”

Verse 18

प्रतिगृह्य च तां पूजां सर्वा एव समुत्सुका:।ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं ता गमनाय मतिं दधु:।।।।

ఆ పూజను స్వీకరించిన వారు అందరూ ఉత్సుకులైనా, ఋషిని భయపడి త్వరగా వెళ్లిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

Verse 19

अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि वै द्विज ।गृहाण प्रति भद्रं ते भक्षयस्व च मा चिरम्।।।।

“ఓ ద్విజా! ఇవి మా ఉత్తమ ఫలాలు; స్వీకరించండి. మీకు మంగళం కలుగుగాక— వీటిని భుజించండి, ఆలస్యం చేయకండి.”

Verse 20

ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विता:।मोदकान्प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधान् बहून्।।।।

అప్పుడు వారు అందరూ ఆనందంతో అతనిని ఆలింగనం చేసి, అతనికి అనేక మోదకాలు మరియు వివిధ రకాల భక్ష్యాలను సమర్పించారు.

Verse 21

तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते।अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिनाम्।।।।

ఆ ఫలాలను ఆస్వాదించిన ఆ తేజస్సుగలవాడు మనసులో—“ఇవి ఫలాలే”; అరణ్యంలో నిత్యనివాసులకూ ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ ఆస్వాదించనివి అని భావించాడు।

Verse 22

आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च।गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रिय:।।।।

అప్పుడు వారు బ్రాహ్మణునికి వీడ్కోలు చెప్పి, వ్రతాచరణను కారణంగా చెప్పుకుంటూ—అతని తండ్రి భయంతో—ఆ స్త్రీలు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు।

Verse 23

गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विज:।अस्वस्थहृदयश्चासीद्दु:खं स्म परिवर्तते।।।।

వారందరూ వెళ్లిపోయిన తరువాత కాశ్యప వంశజుడైన ఆ ద్విజుడు హృదయం కలతచెంది, మనసులో దుఃఖాన్ని మళ్లీ మళ్లీ తలచుకుంటూ ఉండిపోయాడు।

Verse 24

ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान्।मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्यास्स्वलङ्कृताः।।।।

తరువాతి రోజు ఆ వీర్యవంతుడైన తపస్వి మళ్లీ ఆ ప్రదేశానికి వచ్చాడు; అక్కడే అతడు మనోహరంగా, సువిభూషితంగా ఉన్న వారముఖ్యులను చూశాడు।

Verse 25

दृष्ट्वैव च तास्तदा विप्रमायान्तं हृष्टमानसा:।उपसृत्य ततस्सर्वास्तास्तमूचुरिदं वच:।।।।

బ్రాహ్మణుడు వస్తున్నాడని చూడగానే వారు హర్షితులయ్యారు; తరువాత అందరూ అతని దగ్గరకు వెళ్లి అతనితో ఈ మాటలు పలికారు।

Verse 26

एह्याश्रमपदं सौम्य ह्यस्माकमिति चाब्रुवन्।तत्राप्येष विधिश्श्रीमान् विशेषेण भविष्यति।।।।

వారు అన్నారు—“హే సౌమ్యా! మా ఆశ్రమపదానికి రా; అక్కడ కూడా ఈ శ్రీమంతమైన అతిథి-సత్కారం నీకు విశేషంగా జరుగుతుంది.”

Verse 27

श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयङ्गमम्।गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तदा स्त्रिय:।।।।

ఆ స్త్రీలందరి హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే మాటలు విని అతడు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు; అప్పుడు ఆ స్త్రీలు అతనిని వెంట తీసుకెళ్లారు.

Verse 28

तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन्महात्मनि।ववर्ष सहसा देवो जगत्प्रह्लादयंस्तदा।।।।

అక్కడ ఆ మహాత్మ బ్రాహ్మణుడు తీసుకురాబడుతుండగా, దేవుడు అకస్మాత్తుగా వర్షాన్ని కురిపించి, లోకమంతటిని ఆనందింపజేశాడు।

Verse 29

वर्षेणैवागतं विप्रं विषयं स्वं नराधिप:।प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वश्शिरसा च महीं गत:।।।।

వర్షంతో కూడి ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజ్యానికి చేరగానే, నరాధిపుడు మునిని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వెళ్లి, వినయంగా శిరస్సుతో భూమిని తాకి నమస్కరించాడు।

Verse 30

अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतस्सुसमाहित:।वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत्।।।।

సుసమాధానచిత్తుడైన రాజు విధిపూర్వకంగా అతనికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని ప్రసాదాన్ని వేడుకున్నాడు—ఈ కార్యమునందు మునికి (పితృమునికి) కోపం కలగకూడదని।

Verse 31

अन्त:पुरं प्रविश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि।शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप स:।।।।एवं स न्यवसत्तत्र सर्वकामैस्सुपूजित:।

అంతఃపురంలో ప్రవేశించి రాజు విధిపూర్వకంగా తన కుమార్తె శాంతాను అతనికి దానమిచ్చాడు; మనస్సు శాంతించగా రాజు హర్షాన్ని పొందాడు. ఈ విధంగా ఋష్యశృంగుడు అక్కడ సమస్త సౌఖ్యాలతో సమృద్ధిగా, సత్కారపూర్వకంగా నివసించాడు।

Verse 32

సుసమాధానచిత్తుడైన రాజు విధిపూర్వకంగా అతనికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని ప్రసాదాన్ని వేడుకున్నాడు—ఈ కార్యమునందు మునికి (పితృమునికి) కోపం కలగకూడదని।

Verse 33

అంతఃపురంలో ప్రవేశించి రాజు విధిపూర్వకంగా తన కుమార్తె శాంతాను అతనికి దానమిచ్చాడు; మనస్సు శాంతించగా రాజు హర్షాన్ని పొందాడు. ఈ విధంగా ఋష్యశృంగుడు అక్కడ సమస్త సౌఖ్యాలతో సమృద్ధిగా, సత్కారపూర్వకంగా నివసించాడు।