Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

भरद्वाजाश्रमात् चित्रकूटमार्गनिर्देशः

Directions from Bharadvaja’s Hermitage to Chitrakuta

विविधान्यपि यानानि महन्ति च लघूनि च। प्रययु स्सुमहार्हाणि पादै रेव पदातयः।।2.92.34।।

vividhāny api yānāni mahānti ca laghūni ca | prayayuḥ su-mahārhāṇi pādair eva padātayaḥ || 2.92.34 ||

వివిధ రకాల అత్యంత విలువైన వాహనాలు—పెద్దవీ చిన్నవీ—ముందుకు సాగెను; పదాతులు మాత్రం తమ పాదాలమీదనే నడుచుచు బయలుదేరిరి।

विविधानिvarious
विविधानि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘यानानि’ इति विशेषण
अपिalso
अपि:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: ‘also/even’)
यानानिvehicles
यानानि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
महन्तिlarge
महन्ति:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘यानानि’ इति विशेषण
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
लघूनिsmall/light
लघूनि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘यानानि’ इति विशेषण
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रययुःset out
प्रययुः:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सुमहार्हाणिvery costly
सुमहार्हाणि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महा (प्रातिपदिक) + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (सु + महा + अर्ह: ‘very highly valuable’); ‘यानानि’ इति विशेषण
पादैःwith (their) feet
पादैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
एवonly/just
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis: ‘only/just’)
पदातयःfootsoldiers
पदातयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपदाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Magnanimous Bharata got into an auspicious palanquin of the splendour of the Sun and the Moon kept ready and proceeded amidst escorts.

FAQs

Dharma appears as disciplined social and military coordination—each group proceeds according to role, sustaining collective order.

The procession includes many conveyances, while infantry advances on foot, indicating the full-scale mobilization.

Endurance and duty-bound service, especially of the foot-soldiers.