Shloka 7

भरद्वाजाश्रमगमनम्

Bharata at Bharadvāja’s Hermitage

Devanagari script

अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु।जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत्।।2.90.7।।

Transliteration

ayodhyāyāṃ bale kośe mitreṣv api ca mantriṣu |

jānan daśarathaṃ vṛttaṃ na rājānam udāharat ||2.90.7||

Translation

అయోధ్యలోని సేనాబలం, ఖజానా, మిత్రులు మరియు మంత్రుల క్షేమాన్ని అడిగెను; దశరథునకు జరిగినది తెలిసికొని కూడా రాజుని ప్రస్తావించలేదు।

Word by Word

• अयोध्यायाम्: in Ayodhya
• अयोध्यायाम्: अधिकरण (देशाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Feminine, Locative, Singular

• बले: in the army (regarding the army)
• बले: अधिकरण (विषयाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular

• कोशे: in the treasury
• कोशे: अधिकरण (विषयाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Masculine, Locative, Singular

• मित्रेषु: among friends
• मित्रेषु: अधिकरण (विषयाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; Neuter, Locative, Plural

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कार-अव्यय; particle ‘also/even’

• च: and
• च: समुच्चय (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय; conjunction

• मन्त्रिषु: among ministers
• मन्त्रिषु: अधिकरण (विषयाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Locative, Plural

• जानन्: knowing
• जानन्: कर्ता (विशेषण-भाव)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Present active participle ‘knowing’

• दशरथम्: Dasaratha
• दशरथम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• वृत्तम्: state/condition (well-being)
• वृत्तम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular

• न: not
• न: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय; negation particle

• राजानम्: the king
• राजानम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• उदाहरत्: mentioned/uttered
• उदाहरत्: क्रिया (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-आ-हृ (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg imperfect

Context

Then the scion of the Raghu race (Bharata) halted his ministers within sight of Bharadwaja's (hermitage) and went along following his priest Vasistha.

Characters & Entities

• Ayodhyā
• army (bala)
• treasury (kośa)
• ministers (mantri)
• Daśaratha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Sensitive truthfulness: one may uphold satya without harshness—Bharadvāja avoids abruptly raising Daśaratha’s fate, showing compassionate restraint.

What is the narrative situation?

During the welfare inquiry, Bharadvāja asks about state affairs but deliberately does not ask about Daśaratha, aware of the king’s demise.

Which character virtue is emphasized?

Tact and compassion—wisdom that chooses appropriate speech (vāg-niyama) in painful contexts.