Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

भरतस्य धर्मप्रतिज्ञा तथा रामनिवर्तनयात्रा

Bharata’s Vow of Dharma and the Expedition to Recall Rama

ससूतपुत्रो भरतेन सम्यगाज्ञापितस्सम्परिपूर्णकामः।शशास सर्वान्प्रकृतिप्रधानान्बलस्य मुख्यांश्च सुहृज्जनं च।।।।

sa sūta-putro bharatena samyag ājñāpitaḥ samparipūrṇa-kāmaḥ |

śaśāsa sarvān prakṛti-pradhānān balasya mukhyāṃś ca suhṛj-janaṃ ca ||

అప్పుడు సారథి కుమారుడు, భరతుడు స్పష్టంగా ఆజ్ఞాపించినందున తన కార్యం సిద్ధించిందని తృప్తిచెంది, రాజ్యంలోని ప్రధాన అధికారులందరికీ, సేనలోని ముఖ్య నాయకులకు, అలాగే సుహృద్ జనులకు తగిన ఆదేశాలు జారీ చేశాడు।

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
sūtaputraḥthe charioteer's son
sūtaputraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta + putra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: सूतस्य पुत्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
bharatenaby Bharata
bharatena:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
samyakproperly
samyak:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsamyak (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (properly/clearly)
ājñāpitaḥhaving been ordered
ājñāpitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootā-√jñā (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (having been ordered)
samparipūrṇakāmaḥwith desire fulfilled
samparipūrṇakāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam + pari + pūrṇa + kāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य कामः सम्परिपूर्णः सः (whose desire is fully satisfied)
śaśāsacommanded
śaśāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śās (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
sarvānall
sarvān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्
prakṛtipradhānānchief citizens/important subjects
prakṛtipradhānān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprakṛti + pradhāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समास: प्रकृतीनां प्रधानाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
balasyaof the army
balasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
mukhyānchiefs
mukhyān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmukhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘chiefs’ (substantivized adjective)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
suhṛtjanamthe circle of friends
suhṛtjanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsuhṛt + jana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: सुहृदां जनः (षष्ठी-तत्पुरुष; collective)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction

The charioteer categorically commanded by Bharata, his desire fulfilled, communicated the royal mandate to all important subjects, chiefs of army and friends.

B
Bharata
S
Sumantra (implied via sūta context)

FAQs

Dharma in governance includes orderly execution of rightful decisions: commands are transmitted transparently to responsible leaders, avoiding confusion and factionalism.

After Bharata’s instruction, the messenger organizes the state’s key personnel and military leadership for the impending mission.

Administrative fidelity and discipline—carrying out duty exactly as ordered, supporting a dharmic objective.