Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

और्ध्वदैहिकक्रिया-शोकविलापः

Obsequies for Daśaratha and the Brothers’ Lament

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ त्रयोदशे।।2.77.4।।विललाप महाबाहुर्भरत श्शोकमूर्छितः।शब्दापिहितकण्ठस्तु शोधनार्थमुपागतः।।2.77.5।।चितामूले पितुर्वाक्यमिदमाह सुदुःखितः।

tataḥ prabhātasamaye divase ’tha trayodaśe || 2.77.4 || vilalāpa mahābāhur bharataḥ śokamūrchitaḥ | śabdāpihitakaṇṭhas tu śodhanārtham upāgataḥ || 2.77.5 || citāmūle pitur vākyam idam āha suduḥkhitaḥ ||

అనంతరం పదమూడవ దినం ఉదయకాలంలో మహాబాహు భరతుడు శోకానికి లోనై శోధన (శుద్ధి) కర్మార్థం వచ్చాడు; ఏడుపు శబ్దాలతో గొంతు బిగుసుకొని, అత్యంత దుఃఖంతో తండ్రి చితామూలంలో ఈ మాటలు పలికాడు।

तातO father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन, पुंलिङ्ग
यस्मिन्in whom/with regard to whom
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
निसृष्टःentrusted
निसृष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि+सृज् (धातु) → निसृष्ट (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; कर्तृवाच्ये 'entrusted/sent'; विशेषणम् (qualifying) अहम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, उत्तमपुरुषार्थे (1st person pronoun)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
भ्रातरिin/with (my) brother
भ्रातरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
राघवेin Rāghava (Rama)
राघवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; भ्रातरि इत्यस्य विशेषण/अपपद
तस्मिन्when/while he (that one)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
प्रव्रजितेhaving gone into exile
प्रव्रजिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र+व्रज् (धातु) → प्रव्रजित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; सति-सप्तमी (locative absolute) with तस्मिन्
शून्येin emptiness/alone
शून्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; अधिकरण-विशेषण (qualifying an implied 'state/condition')
त्यक्तःabandoned
त्यक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) → त्यक्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) अहम्
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन

Thereafter at the hour of dawn on the thirteenth day mightyarmed Bharata visited the cemetery to perform the purificatory ceremony. Approaching the place of the funeral pyre of his father, he lamented in the intensity of grief:

B
Bharata
D
Daśaratha
C
Citā (funeral pyre)

FAQs

The ethical focus is continuity of duty: ritual and familial obligations are carried forward even when the mind is shaken by grief.

The narration reiterates Bharata’s arrival on the thirteenth day for purification and his beginning to speak at the pyre-site.

Perseverance in prescribed conduct (ācāra-niṣṭhā) despite emotional suffering.