Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

अयोध्याकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः — Daśaratha’s Death Discovered in the Palace

Morning Rites Turn to Lament

कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्प़ृष्ट्वा च पार्थिवम्।हा नाथेति परिक्रुश्य पेततुर्धरणीतले।।।।

kausalyā ca sumitrā ca dṛṣṭvā spṛṣṭvā ca pārthivam | hā nātheti parikruśya petatur dharaṇītale ||

కౌసల్యా, సుమిత్రా రాజును చూసి, తాకి ‘హా నాథా!’ అని విలపిస్తూ భూమిపై పడిపోయారు।

कौसल्याKausalya
कौसल्या:
कर्ता
TypeNoun
Rootकौसल्या (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
सुमित्राSumitra
सुमित्रा:
कर्ता
TypeNoun
Rootसुमित्रा (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Adverbial participle)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (prior action)
स्पृष्ट्वाhaving touched
स्पृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Root√स्पृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वक्रिया
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
पार्थिवम्the king
पार्थिवम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचन, पुल्लिङ्ग
हाalas!
हा:
सम्बोधन/उद्गार
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formउद्गार (Interjection)
नाथO lord!
नाथ:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-एकवचन (Vocative singular/सम्बोधन), पुल्लिङ्ग
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइति-शब्दः (quotative particle)
परिक्रुश्यcrying out loudly
परिक्रुश्य:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Root√क्रुश् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund in -ya), परि-उपसर्ग (pari-), पूर्वक्रिया
पेततुःfell
पेततुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद
धरणी-तलेon the ground/floor
धरणी-तले:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, सप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (talā- as n.)

Kausalya and Sumitra looked at the king, touched his body, cried aloud, 'Ah, lord' and collapsed on the floor.

K
Kausalyā
S
Sumitrā
D
Daśaratha (implied by 'pārthiva')

FAQs

It reflects marital fidelity and the bond of duty and affection (patnī-dharma), where the queens’ grief is an immediate, embodied response to the king’s death.

They reach Daśaratha, confirm his lifelessness by touch, and collapse in grief.

Devotion and loyalty—expressed through their direct, unmediated lament for their husband and king.