Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

चित्रकूटगमनम् तथा पर्णशालाप्रवेशः

Arrival at Chitrakuta and Establishing the Leaf-Hut

तत उत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्या श्शिवं जलम्।पन्थानमृषिणाऽदिष्टं चित्रकूटस्य तं ययुः।।।।

tata utthāya te sarve spṛṣṭvā nadyāḥ śivaṃ jalam |

panthānam ṛṣiṇādiṣṭaṃ citrakūṭasya taṃ yayuḥ ||

ఆపై వారు అందరూ లేచి, నదியின் శివమైన (మంగళకరమైన) జలాన్ని స్పర్శించి, ఋషి సూచించిన చిత్రకూట మార్గంలో సాగిపోయారు।

ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having risen’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (of ते)
स्पृष्ट्वाhaving touched
स्पृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having touched’
नद्याःof the river
नद्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
शिवम्auspicious
शिवम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of जलम्)
जलम्water
जलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
पन्थानम्path
पन्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
आदिष्टम्directed; instructed
आदिष्टम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-दिश् (धातु)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of पन्थानम्)
चित्रकूटस्यof Chitrakuta
चित्रकूटस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootचित्रकूट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
तम्that (path)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (refers to पन्थानम्)
ययुःwent
ययुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

Then they all rose, touched the river's auspicious waters and went the way the sage had directed -- towards mount Chitrakuta.

C
Citrakūṭa
R
River (nadī)
S
Sage (likely Bharadvāja, per provided gloss)

FAQs

Dharma is reverence and right guidance: they begin the journey with auspicious purification and follow the counsel of a sage, showing humility before wisdom.

Rāma’s party sets out toward Mount Citrakūṭa, following the route indicated by the sage.

Teachability and respect—accepting and acting upon righteous instruction.