Shloka 36

Devanagari script

तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्।वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।।।

Transliteration

tāṃ vṛkṣa-parṇa-chadanāṃ manojñāṃ yathā-pradeśaṃ sukṛtāṃ nivātām |

vāsāya sarve viviśuḥ sametāḥ sabhāṃ yathā deva-gaṇāḥ sudharmām ||

Translation

అందరూ కలిసి నివాసార్థం ఆ వృక్షపత్రాలతో కప్పబడిన మనోహరమైన, యథాస్థానంలో సుకృతంగా నిర్మితమైన, గాలికి ఆశ్రయమైన కుటీరంలో ప్రవేశించారు—దేవగణాలు సుధర్మా సభలో ప్రవేశించినట్లుగా।

Word by Word

• ताम्: that (hut/abode)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• वृक्षपर्णच्छदनाम्: covered with tree-leaves
• वृक्षपर्णच्छदनाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: vṛkṣa + parṇa + chadana (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वृक्षाणां पर्णैः छदनम् यस्याः/या)

• मनोज्ञाम्: charming
• मनोज्ञाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: manojña (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• यथा-प्रदेशम्: according to the place / suitably sited
• यथा-प्रदेशम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय) + pradeśa (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable adverbial)

• सुकृताम्: well-made / well-built
• सुकृताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: su + kṛta (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• निवाताम्: sheltered from wind
• निवाताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: nivāta (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वासाय: for residence
• वासाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: vāsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose of dwelling)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषणवत् (all)

• विविशुः: entered
• विविशुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi + viś (विश्-धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• समेताः: assembled / together
• समेताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sam + ita (इ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तृविशेषण (having come together)

• सभाम्: assembly hall
• सभाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sabhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यथा: as / like
• यथा: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानार्थक (comparative particle)

• देवगणाः: hosts of gods
• देवगणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva + gaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां गणाः)

• सुधर्माम्: Sudharmā (the divine hall)
• सुधर्माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sudharmā (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष-नाम (proper noun)

Context

Just like the gods enter the court of Sudharma, they all stepped into the hut to dwell there. The hut was charming well-built on a suitable site and protected against storm.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma dignifies simplicity: a humble leaf-hut becomes ‘divine’ through righteous living and harmony, teaching that sacredness arises from conduct (ācāra), not opulence.

What is the narrative situation?

The group settles into their forest residence; the poet describes the hut and compares their entering it to gods entering Sudharmā.

Which character virtue is emphasized?

Contentment and harmony in community—dwelling together in a modest space without loss of dignity.