Shloka 33

चित्रकूटगमनम् तथा पर्णशालाप्रवेशः

Arrival at Chitrakuta and Establishing the Leaf-Hut

Devanagari script

वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च।आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः।।।।

Transliteration

vedi-sthala-vidhānāni caityāny āyatanāni ca |

āśramasyānurūpāṇi sthāpayāmāsa rāghavaḥ ||

Translation

రాఘవుడు ఆశ్రమానికి తగినట్లుగా వేదికాస్థలాల ఏర్పాట్లను, చైత్యాలను మరియు పూజాయతనాలను స్థాపించాడు।

Word by Word

• वन्यैः: with forest(-born)
• वन्यैः: Karana (करण/Means)
• Type: Adjective
• Root: वन्य (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (साधारणतः), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधनवाचक

• माल्यैः: with garlands
• माल्यैः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: माल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• फलैः: with fruits
• फलैः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• मूलैः: with roots
• मूलैः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• पक्वैः: cooked
• पक्वैः: Karana (करण/Means qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पक्व (प्रातिपदिक; पच् धातोः क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), तृतीया, बहुवचन; मांसैः इत्यस्य विशेषणम्

• मांसैः: with meat/venison
• मांसैः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• यथाविधि: according to rule
• यथाविधि: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + विधि (अव्यय/समास)
• Form: अव्ययीभावसमासः, अव्यय; प्रकारवाचक

• अद्भिः: with water
• अद्भिः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (अप्), तृतीया, बहुवचन

• जपैः: with recitations
• जपैः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• वेदोक्तैः: as enjoined in the Vedas
• वेदोक्तैः: Karana (करण/Means qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वेद + उक्त (प्रातिपदिक; वच् धातोः क्त)
• Form: समासः तत्पुरुषः (वेदेन उक्तैः), क्त-प्रत्ययान्त, तृतीया, बहुवचन; जपैः इत्यस्य विशेषणम्

• दर्भैः: with darbha grass
• दर्भैः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: दर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• स-समित्-कुशैः: with firewood-sticks and kuśa grass
• स-समित्-कुशैः: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: समित् + कुश (प्रातिपदिक)
• Form: समासः द्वन्द्वः (समित् च कुशाः च), बहुवचन, तृतीया; ‘स’ = सह (with) उपसर्गवत्

• तौ: those two (Rama and Lakshmana)
• तौ: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन

• तर्पयित्वा: having satisfied/propitiated
• तर्पयित्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: णिच्-प्रयोग (causative) क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया

• भूतानि: beings
• भूतानि: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• राघवौ: the two Raghavas (Rama and Lakshmana)
• राघवौ: Karta (कर्ता/Subject apposition to तौ)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• सह: together with
• सह: Sahakāraka (सहकारक/Accompaniment)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक (prepositional adverb)

• सीतया: with Sita
• सीतया: Sahakāraka (सहकारक/Companion)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सह इत्यनेन सह

• तदा: then
• तदा: Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (temporal adverb)

• विविशतुः: entered (the two entered)
• विविशतुः: Kriyā (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन

• शालाम्: hut
• शालाम्: Karma (कर्म/Object; destination)
• Type: Noun
• Root: शाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सुशुभाम्: very beautiful
• सुशुभाम्: Karma (कर्म/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु + शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शालाम् इत्यस्य विशेषणम्

• शुभलक्षणौ: having auspicious marks
• शुभलक्षणौ: Karta (कर्ता/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: समासः बहुव्रीहिः (शुभानि लक्षणानि यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तौ/राघवौ इत्यस्य विशेषणम्

Context

Rama, son of the Raghus, made altars in all the quarters, places of worship and sacred spots for fire befitting a hermitage.

Characters & Entities

• Rāghava (Rāma)
• Āśrama (hermitage)
• Vedi (altar)
• Caitya (shrine)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes creating an ordered, sanctified environment for life and worship; Rāma models that righteous living requires structures that support discipline, learning, and reverence.

What is the narrative situation?

After arriving and preparing to reside, Rāma arranges the hermitage-space with proper ritual and worship locations.

Which character virtue is emphasized?

Responsibility and foresight—Rāma ensures the new dwelling aligns with āśrama-standards, reflecting leadership through order and sanctity.