Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

एकोनचत्वारिंशः सर्गः

Dasaratha’s Lament, Sumantra’s Commission, and Sita’s Vow of Marital Dharma

नरेन्द्रेणैवमुक्तस्तु गत्वा कोशगृहं ततः।प्रायच्छत्सर्वमाहृत्य सीतायै सममेव तत्।।2.39.16।।

narendreṇaivam uktas tu gatvā kośagṛhaṃ tataḥ | prāyacchat sarvam āhṛtya sītāyai samam eva tat || 2.39.16 ||

రాజు ఆజ్ఞించినట్లు అతడు కోశగృహానికి వెళ్లి, సమస్తమును తెచ్చి సీతాదేవికి యథావిధిగా సంపూర్ణంగా సమర్పించాడు।

नरेन्द्रेणby the king
नरेन्द्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (lord of men = king)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक
उक्तःhaving been told/addressed
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सुमन्त्रः understood)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अनुवाद (particle: but/indeed)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (क्रिया-अनुषङ्ग)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल
कोशगृहम्treasury-house
कोशगृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकोश + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (treasury-house)
ततःthen/from there
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रम (from there/then)
प्रायच्छत्gave
प्रायच्छत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (द्रव्यसमूह)
आहृत्यhaving brought
आहृत्य:
Kriya (क्रिया-अनुषङ्ग)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + आ (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल
सीतायैto Sītā
सीतायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
समम्entirely/wholly
समम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्ययप्रयोग, क्रियाविशेषण (entirely/equally; here: wholly)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis: just/indeed)
तत्that (all of it)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वम् इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश

Ordered thus by the king, the officer went to the treasury, collected all the things and presented them to Sita.

D
Daśaratha
S
Sītā

FAQs

Integrity in execution: dharmic administration means orders are carried out completely and transparently, without withholding or delay.

The treasury officer fulfills Daśaratha’s command and delivers the requested valuables to Sītā.

The officer’s honesty and thoroughness in public duty.